൮. പിണ്ഡോല്യസുത്തവണ്ണനാ

൮൦. അട്ഠമേ കിസ്മിഞ്ചിദേവ പകരണേതി കിസ്മിഞ്ചിദേവ കാരണേ. പണാമേത്വാതി നീഹരിത്വാ. കിസ്മിം പന കാരണേ ഏതേ ഭഗവതാ പണാമിതാതി? ഏകസ്മിഞ്ഹി അന്തോവസ്സേ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വസിത്വാ വുത്ഥവസ്സോ പവാരേത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവാരോ സാവത്ഥിതോ നിക്ഖമിത്വാ ജനപദചാരികം ചരന്തോ കപിലവത്ഥും പത്വാ നിഗ്രോധാരാമം പാവിസി. സക്യരാജാനോ ‘‘സത്ഥാ ആഗതോ’’തി സുത്വാ പച്ഛാഭത്തേ കപ്പിയാനി തേലമധുഫാണിതാദീനി ചേവ പാനകാനി ച കാജസതേഹി ഗാഹാപേത്വാ വിഹാരം ഗന്ത്വാ സങ്ഘസ്സ നിയ്യാതേത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ പടിസന്ഥാരം കരോന്താ ഏകമന്തേ നിസീദിംസു. സത്ഥാ തേസം മധുരധമ്മകഥം കഥേന്തോ നിസീദി. തസ്മിം ഖണേ ഏകച്ചേ ഭിക്ഖൂ സേനാസനം പടിജഗ്ഗന്തി, ഏകച്ചേ മഞ്ചപീഠാദീനി പഞ്ഞാപേന്തി, സാമണേരാ അപ്പഹരിതം കരോന്തി. ഭാജനീയട്ഠാനേ സമ്പത്തഭിക്ഖൂപി അത്ഥി, അസമ്പത്തഭിക്ഖൂപി അത്ഥി. സമ്പത്താ അസമ്പത്താനം ലാഭം ഗണ്ഹന്താ, ‘‘അമ്ഹാകം ദേഥ, അമ്ഹാകം ആചരിയസ്സ ദേഥ ഉപജ്ഝായസ്സ ദേഥാ’’തി കഥേന്താ മഹാസദ്ദമകംസു. സത്ഥാ സുത്വാ ഥേരം പുച്ഛി ‘‘കേ പന തേ, ആനന്ദ, ഉച്ചാസദ്ദാ മഹാസദ്ദാ കേവട്ടാ മഞ്ഞേ മച്ഛവിലോപേ’’തി? ഥേരോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. സത്ഥാ സുത്വാ ‘‘ആമിസഹേതു, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ മഹാസദ്ദം കരോന്തീ’’തി ആഹ. ‘‘ആമ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘അനനുച്ഛവികം, ആനന്ദ, അപ്പതിരൂപം. ന ഹി മയാ കപ്പസതസഹസ്സാധികാനി ചത്താരി അസങ്ഖ്യേയ്യാനി ചീവരാദിഹേതു പാരമിയോ പൂരിതാ, നാപി ഇമേ ഭിക്ഖൂ ചീവരാദിഹേതു അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതാ, അരഹത്തഹേതു പബ്ബജിത്വാ അനത്ഥം അത്ഥസദിസം അസാരം സാരസദിസം കരോന്തി, ഗച്ഛാനന്ദ, തേ ഭിക്ഖൂ പണാമേഹീ’’തി.

പുബ്ബണ്ഹസമയന്തി ദുതിയദിവസേ പുബ്ബണ്ഹസമയം. ബേലുവലട്ഠികായ മൂലേതി തരുണബേലുവരുക്ഖമൂലേ. പബാള്ഹോതി പബാഹിതോ. പവാള്ഹോതിപി പാഠോ, പവാഹിതോതി അത്ഥോ. ഉഭയമ്പി നീഹടഭാവമേവ ദീപേതി. സിയാ അഞ്ഞഥത്തന്തി പസാദഞ്ഞഥത്തം വാ ഭാവഞ്ഞഥത്തം വാ ഭവേയ്യ. കഥം? ‘‘സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന മയം ലഹുകേ കാരണേ പണാമിതാ’’തി പസാദം മന്ദം കരോന്താനം പസാദഞ്ഞഥത്തം നാമ ഹോതി. സലിങ്ഗേനേവ തിത്ഥായതനം പക്കമന്താനം ഭാവഞ്ഞഥത്തം നാമ. സിയാ വിപരിണാമോതി ഏത്ഥ പന ‘‘മയം സത്ഥു അജ്ഝാസയം ഗണ്ഹിതും സക്ഖിസ്സാമാതി പബ്ബജിതാ, നം ഗഹേതും അസക്കോന്താനം കിം അമ്ഹാകം പബ്ബജ്ജായാ’’തി? സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തനം വിപരിണാമോതി വേദിതബ്ബോ. വച്ഛസ്സാതി ഖീരൂപകവച്ഛസ്സ. അഞ്ഞഥത്തന്തി മിലായനഅഞ്ഞഥത്തം. ഖീരൂപകോ ഹി വച്ഛോ മാതു അദസ്സനേന ഖീരം അലഭന്തോ മിലായതി കമ്പതി പവേധതി. വിപരിണാമോതി മരണം. സോ ഹി ഖീരം അലഭമാനോ ഖീരപിപാസായ സുസ്സന്തോ പതിത്വാ മരതി.

ബീജാനം തരുണാനന്തി ഉദകേന അനുഗ്ഗഹേതബ്ബാനം വിരൂള്ഹബീജാനം. അഞ്ഞഥത്തന്തി മിലായനഞ്ഞഥത്തമേവ. താനി ഹി ഉദകം അലഭന്താനി മിലായന്തി. വിപരിണാമോതി വിനാസോ. താനി ഹി ഉദകം അലഭന്താനി സുക്ഖിത്വാ വിനസ്സന്തി, പലാലമേവ ഹോന്തി. അനുഗ്ഗഹിതോതി ആമിസാനുഗ്ഗഹേന ചേവ ധമ്മാനുഗ്ഗഹേന ച അനുഗ്ഗഹിതോ. അനുഗ്ഗണ്ഹേയ്യന്തി ദ്വീഹിപി ഏതേഹി അനുഗ്ഗഹേഹി അനുഗ്ഗണ്ഹേയ്യം. അചിരപബ്ബജിതാ ഹി സാമണേരാ ചേവ ദഹരഭിക്ഖൂ ച ചീവരാദിപച്ചയവേകല്ലേ വാ സതി ഗേലഞ്ഞേ വാ സത്ഥാരാ വാ ആചരിയുപജ്ഝായേഹി വാ ആമിസാനുഗ്ഗഹേന അനനുഗ്ഗഹിതാ കിലമന്താ ന സക്കോന്തി സജ്ഝായം വാ മനസികാരം വാ കാതും, ധമ്മാനുഗ്ഗഹേന അനനുഗ്ഗഹിതാ ഉദ്ദേസേന ചേവ ഓവാദാനുസാസനിയാ ച പരിഹായമാനാ ന സക്കോന്തി അകുസലം പരിവജ്ജേത്വാ കുസലം ഭാവേതും. ഇമേഹി പന ദ്വീഹി അനുഗ്ഗഹേഹി അനുഗ്ഗഹിതാ കായേന അകിലമന്താ സജ്ഝായമനസികാരേ പവത്തിത്വാ യഥാനുസിട്ഠം പടിപജ്ജമാനാ അപരഭാഗേ തം അനുഗ്ഗഹം അലഭന്താപി തേനേവ പുരിമാനുഗ്ഗഹേന ലദ്ധബലാ സാസനേ പതിട്ഠഹന്തി, തസ്മാ ഭഗവതോ ഏവം പരിവിതക്കോ ഉദപാദി.

ഭഗവതോ പുരതോ പാതുരഹോസീതി സത്ഥു ചിത്തം ഞത്വാ – ‘‘ഇമേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതാ പണാമിതാ, ഇദാനി നേസം അനുഗ്ഗഹം കാതുകാമോ ഏവം ചിന്തേസി, കാരണം ഭഗവാ ചിന്തേസി, അഹമേത്ഥ ഉസ്സാഹം ജനേസ്സാമീ’’തി പുരതോ പാകടോ അഹോസി. സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂതി ഇദം സോ മഹാബ്രഹ്മാ യഥാ നാമ ബ്യത്തോ സൂദോ യദേവ അമ്ബിലഗ്ഗാദീസു രസജാതം രഞ്ഞോ രുച്ചതി, തം അഭിസങ്ഖാരേന സാദുതരം കത്വാ പുനദിവസേ ഉപനാമേതി, ഏവമേവ അത്തനോ ബ്യത്തതായ ഭഗവതാ ആഹടഉപമംയേവ ഏവമേതം ഭഗവാതിആദിവചനേഹി അഭിസങ്ഖരിത്വാ ഭഗവന്തം യാചന്തോ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അനുഗ്ഗഹകരണത്ഥം വദതി. തത്ഥ അഭിനന്ദതൂതി ‘‘മമ സന്തികം ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ആഗച്ഛതൂ’’തി. ഏവമസ്സ ആഗമനം സമ്പിയായമാനോ അഭിനന്ദതു. അഭിവദതൂതി ആഗതസ്സ ച ഓവാദാനുസാസനിം ദദന്തോ അഭിവദതു.

പടിസല്ലാനാതി ഏകീഭാവാ. ഇദ്ധാഭിസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖാസീതി ഇദ്ധിം അകാസി. ഏകദ്വീഹികായാതി ഏകേകോ ചേവ ദ്വേ ദ്വേ ച ഹുത്വാ. സാരജ്ജമാനരൂപാതി ഓത്തപ്പമാനസഭാവാ ഭായമാനാ. കസ്മാ പന ഭഗവാ തേസം തഥാ ഉപസങ്കമനായ ഇദ്ധിമകാസീതി? ഹിതപത്ഥനായ. യദി ഹി തേ വഗ്ഗവഗ്ഗാ ഹുത്വാ ആഗച്ഛേയ്യും, ‘‘ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പണാമേത്വാ അരഞ്ഞം പവിട്ഠോ ഏകദിവസമ്പി തത്ഥ വസിതും നാസക്ഖി, വേഗേനേവ ആഗതോ’’തി കേളിമ്പി കരേയ്യും. അഥ നേസം നേവ ബുദ്ധഗാരവം പച്ചുപട്ഠഹേയ്യ, ന ധമ്മദേസനം സമ്പടിച്ഛിതും സമത്ഥാ ഭവേയ്യും. സഭയാനം പന സസാരജ്ജാനം ഏകദ്വീഹികായ ആഗച്ഛന്താനം ബുദ്ധഗാരവഞ്ചേവ പച്ചുപട്ഠിതം ഭവിസ്സതി, ധമ്മദേസനഞ്ച സമ്പടിച്ഛിതും സക്ഖിസ്സന്തീതി ചിന്തേത്വാ തേസം ഹിതപത്ഥനായ തഥാരൂപം ഇദ്ധിം അകാസി.

നിസീദിംസൂതി തേസു ഹി സാരജ്ജമാനരൂപേസു ആഗച്ഛന്തേസു ഏകോ ഭിക്ഖു ‘‘മമംയേവ സത്ഥാ ഓലോകേതി, മംയേവ മഞ്ഞേ നിഗ്ഗണ്ഹിതുകാമോ’’തി സണികം ആഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ നിസീദി, അഥഞ്ഞോ അഥഞ്ഞോതി ഏവം പഞ്ചഭിക്ഖുസതാനി നിസീദിംസു. ഏവം നിസിന്നം പന ഭിക്ഖുസങ്ഘം സീദന്തരേ സന്നിസിന്നം മഹാസമുദ്ദം വിയ നിവാതേ പദീപം വിയ ച നിച്ചലം ദിസ്വാ സത്ഥാ ചിന്തേസി – ‘‘ഇമേസം ഭിക്ഖൂനം കീദിസീ ധമ്മദേസനാ വട്ടതീ’’തി? അഥസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ഇമേ ആഹാരഹേതു പണാമിതാ, പിണ്ഡിയാലോപധമ്മദേസനാവ നേസം സപ്പായാ, തം ദസ്സേത്വാ മത്ഥകേ തിപരിവട്ടദേസനം ദേസേസ്സാമി, ദേസനാപരിയോസാനേ സബ്ബേ അരഹത്തം പാപുണിസ്സന്തീ’’തി. അഥ നേസം തം ധമ്മദേസനം ദേസേന്തോ അന്തമിദം, ഭിക്ഖവേതിആദിമാഹ.

തത്ഥ അന്തന്തി പച്ഛിമം ലാമകം. യദിദം പിണ്ഡോല്യന്തി യം ഏവം പിണ്ഡപരിയേസനേന ജീവികം കപ്പേന്തസ്സ ജീവിതം. അയം പനേത്ഥ പദത്ഥോ – പിണ്ഡായ ഉലതീതി പിണ്ഡോലോ, പിണ്ഡോലസ്സ കമ്മം പിണ്ഡോല്യം, പിണ്ഡപരിയേസനേന നിപ്ഫാദിതജീവിതന്തി അത്ഥോ. അഭിസാപോതി അക്കോസോ. കുപിതാ ഹി മനുസ്സാ അത്തനോ പച്ചത്ഥികം ‘‘ചീവരം നിവാസേത്വാ കപാലം ഗഹേത്വാ പിണ്ഡം പരിയേസമാനോ ചരിസ്സതീ’’തി അക്കോസന്തി. അഥ വാ പന ‘‘കിം തുയ്ഹം അകാതബ്ബം അത്ഥി, യോ ത്വം ഏവം ബലവാ വീരിയസമ്പന്നോപി ഹിരോത്തപ്പം പഹായ കപണോ വിയ പിണ്ഡോലോ വിചരസി പത്തപാണീ’’തി? ഏവമ്പി അക്കോസന്തിയേവ. തഞ്ച ഖോ ഏതന്തി ഏവം തം അഭിസാപം സമാനമ്പി പിണ്ഡോല്യം. കുലപുത്താ ഉപേന്തി അത്ഥവസികാതി മമ സാസനേ ജാതികുലപുത്താ ച ആചാരകുലപുത്താ ച അത്ഥവസികാ കാരണവസികാ ഹുത്വാ കാരണവസം പടിച്ച ഉപേന്തി.

രാജാഭിനീതാതിആദീസു യേ രഞ്ഞോ സന്തകം ഖാദിത്വാ രഞ്ഞാ ബന്ധനാഗാരേ ബന്ധാപിതാ പലായിത്വാ പബ്ബജന്തി, തേ രാജാഭിനീതാ നാമ. തേ ഹി രഞ്ഞാ ബന്ധനം അഭിനീതത്താ രാജാഭിനീതാ നാമ. യേ പന ചോരേഹി അടവിയം ഗഹേത്വാ ഏകച്ചേസു മാരിയമാനേസു ഏകച്ചേ ‘‘മയം സാമി തുമ്ഹേഹി വിസ്സട്ഠാ ഗേഹം അനജ്ഝാവസിത്വാ പബ്ബജിസ്സാമ, തത്ഥ യം യം ബുദ്ധപൂജാദിപുഞ്ഞം കരിസ്സാമ, തതോ തുമ്ഹാകം പത്തിം ദസ്സാമാ’’തി തേഹി വിസ്സട്ഠാ പബ്ബജന്തി, തേ ചോരാഭിനീതാ നാമ. തേപി ഹി ചോരേഹി മാരേതബ്ബതം അഭിനീതാതി ചോരാഭിനീതാ നാമ. യേ പന ഇണം ഗഹേത്വാ പടിദാതും അസക്കോന്താ പലായിത്വാ പബ്ബജന്തി, തേ ഇണട്ടാ നാമ, ഇണപീളിതാതി അത്ഥോ. ഇണട്ഠാതിപി പാഠോ, ഇണേ ഠിതാതി അത്ഥോ. യേ രാജചോരഛാതകരോഗഭയാനം അഞ്ഞതരേന അഭിഭൂതാ ഉപദ്ദുതാ പബ്ബജന്തി, തേ ഭയട്ടാ നാമ, ഭയപീളിതാതി അത്ഥോ. ഭയട്ഠാതിപി പാഠോ, ഭയേ ഠിതാതി അത്ഥോ. ആജീവികാപകതാതി ആജീവികായ ഉപദ്ദുതാ അഭിഭൂതാ, പുത്തദാരം പോസേതും അസക്കോന്താതി അത്ഥോ. ഓതിണ്ണാമ്ഹാതി അന്തോ അനുപവിട്ഠാ.

സോ ച ഹോതി അഭിജ്ഝാലൂതി ഇദം സോ കുലപുത്തോ ‘‘ദുക്ഖസ്സ അന്തം കരിസ്സാമീ’’തിആദിവസേന ചിത്തം ഉപ്പാദേത്വാ പബ്ബജിതോ, അപരഭാഗേ, തം പബ്ബജ്ജം തഥാരൂപം കാതും ന സക്കോതി, തം ദസ്സേതും വുത്തം. തത്ഥ അഭിജ്ഝാലൂതി പരഭണ്ഡാനം അഭിജ്ഝായിതാ. തിബ്ബസാരാഗോതി ബഹലരാഗോ. ബ്യാപന്നചിത്തോതി പൂതിഭാവേന വിപന്നചിത്തോ. പദുട്ഠമനസങ്കപ്പോതി തിഖിണസിങ്ഗോ വിയ ഗോണോ ദുട്ഠചിത്തോ. മുട്ഠസ്സതീതി ഭത്തനിക്ഖിത്തകാകോ വിയ നട്ഠസ്സതി, ഇധ കതം ഏത്ഥ നസ്സതി. അസമ്പജാനോതി നിപ്പഞ്ഞോ. ഖന്ധാദിപരിച്ഛേദരഹിതോ. അസമാഹിതോതി ചണ്ഡസോതേ ബദ്ധനാവാ വിയ ഉപചാരപ്പനാഭാവേന അസണ്ഠിതോ. വിബ്ഭന്തചിത്തോതി ബന്ധാരുള്ഹമഗോ വിയ സന്തമനോ. പാകതിന്ദ്രിയോതി യഥാ ഗിഹീ പുത്തധീതരോ ഓലോകേന്തോ അസംവുതിന്ദ്രിയോ ഹോതി, ഏവം അസംവുതിന്ദ്രിയോ.

ഛവാലാതന്തി ഛവാനം ദഡ്ഢട്ഠാനേ അലാതം. ഉഭതോപദിത്തം മജ്ഝേ ഗൂഥഗതന്തി പമാണേന അട്ഠങ്ഗുലമത്തം ദ്വീസു ഠാനേസു ആദിത്തം മജ്ഝേ ഗൂഥമക്ഖിതം. നേവ ഗാമേതി സചേ ഹി തം യുഗനങ്ഗലഗോപാനസിപക്ഖപാസകാദീനം അത്ഥായ ഉപനേതും സക്കാ അസ്സ, ഗാമേ കട്ഠത്ഥം ഫരേയ്യ. സചേ ഖേത്തകുടിയം കട്ഠത്ഥരമഞ്ചകാദീനം അത്ഥായ ഉപനേതും സക്കാ, അരഞ്ഞേ കട്ഠത്ഥം ഫരേയ്യ. യസ്മാ പന ഉഭയഥാപി ന സക്കാ, തസ്മാ ഏവം വുത്തം. ഗിഹിഭോഗാ ച പരിഹീനോതി യോ അഗാരേ വസന്തേഹി ഗിഹീഹി ദായജ്ജേ ഭാജിയമാനേ ഭോഗോ ലദ്ധബ്ബോ അസ്സ, തതോ ച പരിഹീനോ. സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ചാതി ആചരിയുപജ്ഝായാനം ഓവാദേ ഠത്വാ പരിയത്തിപടിവേധവസേന പത്തബ്ബം സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ച. ഇമഞ്ച പന ഉപമം സത്ഥാ ന ദുസ്സീലസ്സ വസേന ആഹരി, പരിസുദ്ധസീലസ്സ പന അലസസ്സ അഭിജ്ഝാദീഹി ദോസേഹി ഉപഹതസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ഇമം ഉപമം ആഹരി.

തയോമേ, ഭിക്ഖവേതി കസ്മാ ആരദ്ധം? ഇമസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ഛവാലാതസദിസഭാവോ നേവ മാതാപിതൂഹി കതോ, ന ആചരിയുപജ്ഝായേഹി, ഇമേഹി പന പാപവിതക്കേഹി കതോതി ദസ്സനത്ഥം ആരദ്ധം. അനിമിത്തം വാ സമാധിന്തി വിപസ്സനാസമാധിം. സോ ഹി നിച്ചനിമിത്താദീനം സമുഗ്ഘാതനേന അനിമിത്തോതി വുച്ചതി. ഏത്ഥ ച ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ മിസ്സകാ, അനിമിത്തസമാധി പുബ്ബഭാഗോ. അനിമിത്തസമാധി വാ മിസ്സകോ, സതിപട്ഠാനാ പുബ്ബഭാഗാതി വേദിതബ്ബാ.

ദ്വേമാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയോതി ഇദം പന ന കേവലം അനിമിത്തസമാധിഭാവനാ ഇമേസംയേവ തിണ്ണം മഹാവിതക്കാനം പഹാനായ സംവത്തതി, സസ്സതുച്ഛേദദിട്ഠീനമ്പി പന സമുഗ്ഘാതം കരോതീതി ദസ്സനത്ഥം വുത്തം. ന വജ്ജവാ അസ്സന്തി നിദ്ദോസോ ഭവേയ്യം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. ഇതി ഭഗവാ ഇമസ്മിമ്പി സുത്തേ ദേസനം തീഹി ഭവേഹി വിനിവത്തേത്വാ അരഹത്തേന കൂടം ഗണ്ഹി. ദേസനാവസാനേ പഞ്ചസതാ ഭിക്ഖൂ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണിംസൂതി. അട്ഠമം.