൮. തിമ്ബരുകസുത്തവണ്ണനാ

൧൮. അട്ഠമേ സാ വേദനാതിആദി ‘‘സയംകതം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി ലദ്ധിയാ നിസേധനത്ഥം വുത്തം. ഏത്ഥാപി സതോതി ഭുമ്മത്ഥേയേവ സാമിവചനം. തത്രായം അത്ഥദീപനാ – ‘‘സാ വേദനാ, സോ വേദിയതീ’’തി ഖോ, തിമ്ബരുക, ആദിമ്ഹിയേവ ഏവം സതി ‘‘സയംകതം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി അയം ലദ്ധി ഹോതി. ഏവഞ്ഹി സതി വേദനായ ഏവ വേദനാ കതാ ഹോതി. ഏവഞ്ച വദന്തോ ഇമിസ്സാ വേദനായ പുബ്ബേപി അത്ഥിതം അനുജാനാതി, സസ്സതം ദീപേതി സസ്സതം ഗണ്ഹാതി. കസ്മാ? തസ്സ ഹി തം ദസ്സനം ഏതം പരേതി, ഏതം സസ്സതം ഉപഗച്ഛതീതി അത്ഥോ. പുരിമഞ്ഹി അത്ഥം സന്ധായേവേതം ഭഗവതാ വുത്തം ഭവിസ്സതി, തസ്മാ അട്ഠകഥായം തം യോജേത്വാവസ്സ അത്ഥോ ദീപിതോ. ഏവമ്പാഹം ന വദാമീതി അഹം ‘‘സാ വേദനാ, സോ വേദിയതീ’’തി ഏവമ്പി ന വദാമി. ‘‘സയംകതം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി ഏവമ്പി ന വദാമീതി അത്ഥോ.

അഞ്ഞാ വേദനാതിആദി ‘‘പരംകതം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി ലദ്ധിയാ പടിസേധനത്ഥം വുത്തം. ഇധാപി അയം അത്ഥയോജനാ –‘‘അഞ്ഞാ വേദനാ അഞ്ഞോ വേദിയതീ’’തി ഖോ, തിമ്ബരുക, ആദിമ്ഹിയേവ ഏവം സതി പച്ഛാ യാ പുരിമപക്ഖേ കാരകവേദനാ, സാ ഉച്ഛിന്നാ. തായ പന കതം അഞ്ഞോ വേദിയതീതി ഏവം ഉപ്പന്നായ ഉച്ഛേദദിട്ഠിയാ സദ്ധിം സമ്പയുത്തായ വേദനായ അഭിതുന്നസ്സ സതോ ‘‘പരംകതം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി അയം ലദ്ധി ഹോതി. ഏവഞ്ച വദന്തോ കാരകോ ഉച്ഛിന്നോ, അഞ്ഞേന പടിസന്ധി ഗഹിതാതി ഉച്ഛേദം ദീപേതി, ഉച്ഛേദം ഗണ്ഹാതി. കസ്മാ? തസ്സ ഹി തം ദസ്സനം ഏതം പരേതി, ഏതം ഉച്ഛേദം ഉപഗച്ഛതീതി അത്ഥോ. ഇധാപി ഹി ഇമാനി പദാനി അട്ഠകഥായം ആഹരിത്വാ യോജിതാനേവ. ഇമസ്മിം സുത്തേ വേദനാസുഖദുക്ഖം കഥിതം. തഞ്ച ഖോ വിപാകസുഖദുക്ഖമേവ വട്ടതീതി വുത്തം. അട്ഠമം.