൭. സുബ്രഹ്മസുത്തവണ്ണനാ

൯൮. സത്തമേ സുബ്രഹ്മാതി സോ കിര ദേവപുത്തോ അച്ഛരാസങ്ഘപരിവുതോ നന്ദനകീളികം ഗന്ത്വാ പാരിച്ഛത്തകമൂലേ പഞ്ഞത്താസനേ നിസീദി. തം പഞ്ചസതാ ദേവധീതരോ പരിവാരേത്വാ നിസിന്നാ, പഞ്ചസതാ രുക്ഖം അഭിരുള്ഹാ. നനു ച ദേവതാനം ചിത്തവസേന യോജനസതികോപി രുക്ഖോ ഓനമിത്വാ ഹത്ഥം ആഗച്ഛതി, കസ്മാ താ അഭിരുള്ഹാതി. ഖിഡ്ഡാപസുതതായ. അഭിരുയ്ഹ പന മധുരസ്സരേന ഗായിത്വാ ഗായിത്വാ പുപ്ഫാനി പാതേന്തി, താനി ഗഹേത്വാ ഇതരാ ഏകതോവണ്ടികമാലാദിവസേന ഗന്ഥേന്തി. അഥ രുക്ഖം അഭിരുള്ഹാ ഉപച്ഛേദകകമ്മവസേന ഏകപ്പഹാരേനേവ കാലം കത്വാ അവീചിമ്ഹി നിബ്ബത്താ മഹാദുക്ഖം അനുഭവന്തി.

അഥ കാലേ ഗച്ഛന്തേ ദേവപുത്തോ ‘‘ഇമാസം നേവ സദ്ദോ സുയ്യതി, ന പുപ്ഫാനി പാതേന്തി. കഹം നു ഖോ ഗതാ’’തി? ആവജ്ജേന്തോ നിരയേ നിബ്ബത്തഭാവം ദിസ്വാ പിയവത്ഥുകസോകേന രുപ്പമാനോ ചിന്തേസി – ‘‘ഏതാ താവ യഥാകമ്മേന ഗതാ, മയ്ഹം ആയുസങ്ഖാരോ കിത്തകോ’’തി. സോ – ‘‘സത്തമേ ദിവസേ മയാപി അവസേസാഹി പഞ്ചസതാഹി സദ്ധിം കാലം കത്വാ തത്ഥേവ നിബ്ബത്തിതബ്ബ’’ന്തി ദിസ്വാ ബലവതരേന സോകേന രുപ്പി. സോ – ‘‘ഇമം മയ്ഹം സോകം സദേവകേ ലോകേ അഞ്ഞത്ര തഥാഗതാ നിദ്ധമിതും സമത്ഥോ നാമ നത്ഥീ’’തി ചിന്തേത്വാ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ നിച്ചം ഉത്രസ്തന്തി ഗാഥമാഹ.

തത്ഥ ഇദന്തി അത്തനോ ചിത്തം ദസ്സേതി. ദുതിയപദം പുരിമസ്സേവ വേവചനം. നിച്ചന്തി ച പദസ്സ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തകാലതോ പട്ഠായാതി അത്ഥോ ന ഗഹേതബ്ബോ, സോകുപ്പത്തികാലതോ പന പട്ഠായ നിച്ചന്തി വേദിതബ്ബം. അനുപ്പന്നേസു കിച്ഛേസൂതി ഇതോ സത്താഹച്ചയേന യാനി ദുക്ഖാനി ഉപ്പജ്ജിസ്സന്തി, തേസു. അഥോ ഉപ്പതിതേസു ചാതി യാനി പഞ്ചസതാനം അച്ഛരാനം നിരയേ നിബ്ബത്താനം ദിട്ഠാനി, തേസു ചാതി ഏവം ഇമേസു ഉപ്പന്നാനുപ്പന്നേസു ദുക്ഖേസു നിച്ചം മമ ഉത്രസ്തം ചിത്തം, അബ്ഭന്തരേ ഡയ്ഹമാനോ വിയ ഹോമി ഭഗവാതി ദസ്സേതി.

നാഞ്ഞത്ര ബോജ്ഝാ തപസാതി ബോജ്ഝങ്ഗഭാവനഞ്ച തപോഗുണഞ്ച അഞ്ഞത്ര മുഞ്ചിത്വാ സോത്ഥിം ന പസ്സാമീതി അത്ഥോ. സബ്ബനിസ്സഗ്ഗാതി നിബ്ബാനതോ. ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ബോജ്ഝങ്ഗഭാവനാ പഠമം ഗഹിതാ, ഇന്ദ്രിയസംവരോ പച്ഛാ, അത്ഥതോ പന ഇന്ദ്രിയസംവരോവ പഠമം വേദിതബ്ബോ. ഇന്ദിയസംവരേ ഹി ഗഹിതേ ചതുപാരിസുദ്ധിസീലം ഗഹിതം ഹോതി. തസ്മിം പതിട്ഠിതോ ഭിക്ഖു നിസ്സയമുത്തകോ ധുതങ്ഗസങ്ഖാതം തപോഗുണം സമാദായ അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ കമ്മട്ഠാനം ഭാവേന്തോ സഹ വിപസ്സനായ ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതി. തസ്സ അരിയമഗ്ഗോ യം നിബ്ബാനം ആരമ്മണം കത്വാ ഉപ്പജ്ജതി, സോ ‘‘സബ്ബനിസ്സഗ്ഗോ’’തി ഭഗവാ ചതുസച്ചവസേന ദേസനം വിനിവത്തേസി. ദേവപുത്തോ ദേസനാപരിയോസാനേ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹീതി. സത്തമം.