൩. സാധുസുത്തവണ്ണനാ

൩൩. തതിയേ ഉദാനം ഉദാനേസീതി ഉദാഹാരം ഉദാഹരി. യഥാ ഹി യം തേലം മാനം ഗഹേതും ന സക്കോതി വിസ്സന്ദിത്വാ ഗച്ഛതി, തം അവസേസകോതി വുച്ചതി. യഞ്ച ജലം തളാകം ഗഹേതും ന സക്കോതി, അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ ഗച്ഛതി, തം ഓഘോതി വുച്ചതി, ഏവമേവം യം പീതിവചനം ഹദയം ഗഹേതും ന സക്കോതി, അധികം ഹുത്വാ അന്തോ അസണ്ഠഹിത്വാ ബഹി നിക്ഖമതി, തം ഉദാനന്തി വുച്ചതി. ഏവരൂപം പീതിമയം വചനം നിച്ഛാരേസീതി അത്ഥോ. സദ്ധായപി സാഹു ദാനന്തി കമ്മഞ്ച കമ്മഫലഞ്ച സദ്ദഹിത്വാപി ദിന്നദാനം സാഹു ലദ്ധകം ഭദ്ദകമേവ. ആഹൂതി കഥേന്തി. കഥം പനേതം ഉഭയം സമം നാമ ഹോതീതി? ജീവിതഭീരുകോ ഹി യുജ്ഝിതും ന സക്കോതി, ഖയഭീരുകോ ദാതും ന സക്കോതി. ‘‘ജീവിതഞ്ച രക്ഖിസ്സാമി യുജ്ഝിസ്സാമി ചാ’’തി ഹി വദന്തോ ന യുജ്ഝതി. ജീവിതേ പന ആലയം വിസ്സജ്ജേത്വാ, ‘‘ഛേജ്ജം വാ ഹോതു മരണം വാ, ഗണ്ഹിസ്സാമേതം ഇസ്സരിയ’’ന്തി ഉസ്സഹന്തോവ യുജ്ഝതി. ‘‘ഭോഗേ ച രക്ഖിസ്സാമി, ദാനഞ്ച ദസ്സാമീ’’തി വദന്തോ ന ദദാതി. ഭോഗേസു പന ആലയം വിസ്സജ്ജേത്വാ മഹാദാനം ദസ്സാമീതി ഉസ്സഹന്തോവ ദേതി. ഏവം ദാനഞ്ച യുദ്ധഞ്ച സമം ഹോതി. കിഞ്ച ഭിയ്യോ? അപ്പാപി സന്താ ബഹുകേ ജിനന്തീതി യഥാ ച യുദ്ധേ അപ്പകാപി വീരപുരിസാ ബഹുകേ ഭീരുപുരിസേ ജിനന്തി, ഏവം സദ്ധാദിസമ്പന്നോ അപ്പകമ്പി ദാനം ദദന്തോ ബഹുമച്ഛേരം മദ്ദതി, ബഹുഞ്ച ദാനവിപാകം അധിഗച്ഛതി. ഏവമ്പി ദാനഞ്ച യുദ്ധഞ്ച സമാനം. തേനേവാഹ –

‘‘അപ്പമ്പി ചേ സദ്ദഹാനോ ദദാതി,

തേനേവ സോ ഹോതി സുഖീ പരത്ഥാ’’തി.

ഇമസ്സ ച പനത്ഥസ്സ പകാസനത്ഥം ഏകസാടകബ്രാഹ്മണവത്ഥു ച അങ്കുരവത്ഥു ച വിത്ഥാരേതബ്ബം.

ധമ്മലദ്ധസ്സാതി ധമ്മേന സമേന ലദ്ധസ്സ ഭോഗസ്സ ധമ്മലദ്ധസ്സ ച പുഗ്ഗലസ്സ. ഏത്ഥ പുഗ്ഗലോ ലദ്ധധമ്മോ നാമ അധിഗതധമ്മോ അരിയപുഗ്ഗലോ. ഇതി യം ധമ്മലദ്ധസ്സ ഭോഗസ്സ ദാനം ധമ്മലദ്ധസ്സ അരിയപുഗ്ഗലസ്സ ദീയതി, തമ്പി സാധൂതി അത്ഥോ. യോ ധമ്മലദ്ധസ്സാതി ഇമസ്മിമ്പി ഗാഥാപദേ അയമേവ അത്ഥോ. ഉട്ഠാനവീരിയാധിഗതസ്സാതി ഉട്ഠാനേന ച വീരിയേന ച അധിഗതസ്സ ഭോഗസ്സ. വേതരണിന്തി ദേസനാസീസമത്തമേതം. യമസ്സ പന വേതരണിമ്പി സഞ്ജീവകാളസുത്താദയോപി ഏകതിംസമഹാനിരയേപി സബ്ബസോവ അതിക്കമിത്വാതി അത്ഥോ.

വിചേയ്യ ദാനന്തി വിചിനിത്വാ ദിന്നദാനം. തത്ഥ ദ്വേ വിചിനനാ ദക്ഖിണാവിചിനനം ദക്ഖിണേയ്യവിചിനനഞ്ച. തേസു ലാമകലാമകേ പച്ചയേ അപനേത്വാ പണീതപണീതേ വിചിനിത്വാ തേസം ദാനം ദക്ഖിണാവിചിനനം നാമ. വിപന്നസീലേ ഇതോ ബഹിദ്ധാ പഞ്ചനവുതിപാസണ്ഡഭേദേ വാ ദക്ഖിണേയ്യേ പഹായ സീലാദിഗുണസമ്പന്നാനം സാസനേ പബ്ബജിതാനം ദാനം ദക്ഖിണേയ്യവിചിനനം നാമ. ഏവം ദ്വീഹാകാരേഹി വിചേയ്യ ദാനം. സുഗതപ്പസത്ഥന്തി സുഗതേന വണ്ണിതം. തത്ഥ ദക്ഖിണേയ്യവിചിനനം ദസ്സേന്തോ യേ ദക്ഖിണേയ്യാതിആദിമാഹ. ബീജാനി വുത്താനി യഥാതി ഇമിനാ പന ദക്ഖിണാവിചിനനം ആഹ. അവിപന്നബീജസദിസാ ഹി വിചിനിത്വാ ഗഹിതാ പണീതപണീതാ ദേയ്യധമ്മാതി.

പാണേസുപി സാധു സംയമോതി പാണേസു സംയതഭാവോപി ഭദ്ദകോ. അയം ദേവതാ ഇതരാഹി കഥിതം ദാനാനിസംസം അതിക്കമിത്വാ സീലാനിസംസം കഥേതുമാരദ്ധാ. അഹേഠയം ചരന്തി അവിഹിംസന്തോ ചരമാനോ. പരൂപവാദാതി പരസ്സ ഉപവാദഭയേന. ഭയാതി ഉപവാദഭയാ. ദാനാ ച ഖോ ധമ്മപദംവ സേയ്യോതി ദാനതോ നിബ്ബാനസങ്ഖാതം ധമ്മപദമേവ സേയ്യോ. പുബ്ബേ ച ഹി പുബ്ബതരേ ച സന്തോതി പുബ്ബേ ച കസ്സപബുദ്ധാദികാലേ പുബ്ബതരേ ച കോണാഗമനബുദ്ധാദികാലേ, സബ്ബേപി വാ ഏതേ പുബ്ബേ ച പുബ്ബതരേ ച സന്തോ നാമാതി. തതിയം.