൮. ഗണികാസുത്തവണ്ണനാ

൫൮. അട്ഠമേ ദ്വേ പൂഗാതി ദ്വേ ഗണാ. അഞ്ഞതരിസ്സാ ഗണികായാതി അഞ്ഞതരായ നഗരസോഭിനിയാ. സാരത്താതി സുട്ഠു രത്താ. പടിബദ്ധചിത്താതി കിലേസവസേന ബദ്ധചിത്താ. രാജഗഹേ കിര ഏകസ്മിം ഛണദിവസേ ബഹൂ ധുത്തപുരിസാ ഗണബന്ധനേന വിചരന്താ ഏകമേകസ്സ ഏകമേകം വേസിം ആനേത്വാ ഉയ്യാനം പവിസിത്വാ ഛണകീളം കീളിംസു. തതോ പരമ്പി ദ്വേ തയോ ഛണദിവസേ തം തംയേവ വേസിം ആനേത്വാ ഛണകീളം കീളിംസു. അഥാപരസ്മിം ഛണദിവസേ അഞ്ഞേപി ധുത്താ തഥേവ ഛണകീളം കീളിതുകാമാ വേസിയോ ആനേന്താ പുരിമധുത്തേഹി പുബ്ബേ ആനീതം ഏകം വേസിം ആനേന്തി. ഇതരേ തം ദിസ്വാ ‘‘അയം അമ്ഹാകം പരിഗ്ഗഹോ’’തി ആഹംസു. തേപി തഥേവ ആഹംസു. ‘‘ഏവം അമ്ഹാകം പരിഗ്ഗഹോ, അമ്ഹാകം പരിഗ്ഗഹോ’’തി കലഹം വഡ്ഢേത്വാ പാണിപ്പഹാരാദീനി അകംസു. തേന വുത്തം – ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ ദ്വേ പൂഗാ’’തിആദി. തത്ഥ ഉപക്കമന്തീതി പഹരന്തി. മരണമ്പി നിഗച്ഛന്തീതി ബലവൂപക്കമേഹി മരണം ഉപഗച്ഛന്തി, ഇതരേപി മരണമത്തം മരണപ്പമാണദുക്ഖം പാപുണന്തി.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ഏതം കാമേസു ഗേധം വിവാദമൂലം സബ്ബാനത്ഥമൂലന്തി സബ്ബാകാരതോ വിദിത്വാ. ഇമം ഉദാനന്തി അന്തദ്വയേ ച മജ്ഝിമായ പടിപത്തിയാ ആദീനവാനിസംസവിഭാവനം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ഥ യഞ്ച പത്തന്തി യം രൂപാദിപഞ്ചകാമഗുണജാതം പത്തം ‘‘നത്ഥി കാമേസു ദോസോ’’തി ദിട്ഠിം പുരക്ഖത്വാ വാ അപുരക്ഖത്വാ വാ ഏതരഹി ലദ്ധം അനുഭുയ്യമാനം. യഞ്ച പത്തബ്ബന്തി യഞ്ച കാമഗുണജാതമേവ ‘‘ഭുഞ്ജിതബ്ബാ കാമാ, പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാ കാമാ, ആസേവിതബ്ബാ കാമാ, പടിസേവിതബ്ബാ കാമാ, യോ കാമേ പരിഭുഞ്ജതി, സോ ലോകം വഡ്ഢേതി, യോ ലോകം വഡ്ഢേതി, സോ ബഹും പുഞ്ഞം പസവതീ’’തി ദിട്ഠിം ഉപനിസ്സായ തം അനിസ്സജ്ജിത്വാ കതേന കമ്മുനാ അനാഗതേ പത്തബ്ബം അനുഭവിതബ്ബഞ്ച. ഉഭയമേതം രജാനുകിണ്ണന്തി ഏതം ഉഭയം പത്തം പത്തബ്ബഞ്ച രാഗരജാദീഹി അനുകിണ്ണം. സമ്പത്തേ ഹി വത്ഥുകാമേ അനുഭവന്തോ രാഗരജേന വോകിണ്ണോ ഹോതി, തത്ഥ പന സംകിലിട്ഠചിത്തസ്സ ഫലേ ആയതിം ആപന്നേ ദോമനസ്സുപ്പത്തിയാ ദോസരജേന വോകിണ്ണോ ഹോതി, ഉഭയത്ഥാപി മോഹരജേന വോകിണ്ണോ ഹോതി. കസ്സ പനേതം രജാനുകിണ്ണന്തി ആഹ – ‘‘ആതുരസ്സാനുസിക്ഖതോ’’തി കാമപത്ഥനാവസേന കിലേസാതുരസ്സ, തസ്സ ച ഫലേന ദുക്ഖാതുരസ്സ ച ഉഭയത്ഥാപി പടികാരാഭിലാസായ കിലേസഫലേ അനുസിക്ഖതോ.

തഥാ യഞ്ച പത്തന്തി യം അചേലകവതാദിവസേന പത്തം അത്തപരിതാപനം. യഞ്ച പത്തബ്ബന്തി യം മിച്ഛാദിട്ഠികമ്മസമാദാനഹേതു അപായേസു പത്തബ്ബം ഫലം. ഉഭയമേതം രജാനുകിണ്ണന്തി തദുഭയം ദുക്ഖരജാനുകിണ്ണം. ആതുരസ്സാതി കായകിലമഥേന ദുക്ഖാതുരസ്സ. അനുസിക്ഖതോതി മിച്ഛാദിട്ഠിം, തസ്സാ സമാദായകേ പുഗ്ഗലേ ച അനുസിക്ഖതോ.

യേ ച സിക്ഖാസാരാതി യേഹി യഥാസമാദിന്നം സീലബ്ബതാദിസങ്ഖാതം സിക്ഖം സാരതോ ഗഹേത്വാ ‘‘ഇമിനാ സംസാരസുദ്ധീ’’തി കഥിതാ. തേനാഹ – സീലബ്ബതം ജീവിതം ബ്രഹ്മചരിയം ഉപട്ഠാനസാരാതി. തത്ഥ യം ‘‘ന കരോമീ’’തി ഓരമതി, തം സീലം, വിസഭോജനകിച്ഛാചരണാദികം വതം, സാകഭക്ഖതാദിജീവികാ ജീവിതം, മേഥുനവിരതി ബ്രഹ്മചരിയം, ഏതേസം അനുതിട്ഠനം ഉപട്ഠാനം, ഭൂതപിണ്ഡകപരിഭണ്ഡാദിവസേന ഖന്ധദേവസിവാദിപരിചരണം വാ ഉപട്ഠാനം, ഏവമേതേഹി യഥാവുത്തേഹി സീലാദീഹി സംസാരസുദ്ധി ഹോതീതി താനി സാരതോ ഗഹേത്വാ ഠിതാ സമണബ്രാഹ്മണാ സിക്ഖാസാരാ സീലബ്ബതം ജീവിതം ബ്രഹ്മചരിയം ‘‘ഉപട്ഠാനസാരാ’’തി വേദിതബ്ബാ. അയമേകോ അന്തോതി അയം സീലബ്ബതപരാമാസവസേന അത്തകിലമഥാനുയോഗസങ്ഖാതോ മജ്ഝിമായ പടിപത്തിയാ ഉപ്പഥഭൂതോ ലാമകട്ഠേന ച ഏകോ അന്തോ. അയം ദുതിയോ അന്തോതി അയം കാമസുഖല്ലികാനുയോഗോ കാമേസു പാതബ്യതാപത്തിസങ്ഖാതോ ദുതിയോ വുത്തനയേന അന്തോ.

ഇച്ചേതേ ഉഭോ അന്താതി കാമസുഖല്ലികാനുയോഗോ അത്തകിലമഥാനുയോഗോ ച ഇതി ഏതേ ഉഭോ അന്താ. തേ ച ഖോ ഏതരഹി പത്തേ, ആയതിം പത്തബ്ബേ ച കിലേസദുക്ഖരജാനുകിണ്ണേ കാമഗുണേ അത്തപരിതാപനേ ച അല്ലീനേഹി കിലേസദുക്ഖാതുരാനം അനുസിക്ഖന്തേഹി, സയഞ്ച കിലേസദുക്ഖാതുരേഹി പടിപജ്ജിതബ്ബത്താ ലാമകാ ഉപ്പഥഭൂതാ ചാതി അന്താ. കടസിവഡ്ഢനാതി അന്ധപുഥുജ്ജനേഹി അഭികങ്ഖിതബ്ബട്ഠേന കടസിസങ്ഖാതാനം തണ്ഹാഅവിജ്ജാനം അഭിവഡ്ഢനാ. കടസിയോ ദിട്ഠിം വഡ്ഢേന്തീതി താ പന കടസിയോ നാനപ്പകാരദിട്ഠിം വഡ്ഢേന്തി. വത്ഥുകാമേസു അസ്സാദാനുപസ്സിനോ ഹി തേ പജഹിതും അസക്കോന്തസ്സ തണ്ഹാഅവിജ്ജാസഹകാരീകാരണം ലഭിത്വാ ‘‘നത്ഥി ദിന്ന’’ന്തിആദിനാ (ധ. സ. ൧൨൨൧; വിഭ. ൯൩൮) നത്ഥികദിട്ഠിം അകിരിയദിട്ഠിം അഹേതുകദിട്ഠിഞ്ച ഗണ്ഹാപേന്തി, അത്തപരിതാപനം അനുയുത്തസ്സ പന അവിജ്ജാതണ്ഹാസഹകാരീകാരണം ലഭിത്വാ ‘‘സീലേന സുദ്ധി വതേന സുദ്ധീ’’തിആദിനാ അത്തസുദ്ധിഅഭിലാസേന സീലബ്ബതപരാമാസദിട്ഠിം ഗണ്ഹാപേന്തി. സക്കായദിട്ഠിയാ പന തേസം പച്ചയഭാവോ പാകടോയേവ. ഏവം അന്തദ്വയൂപനിസ്സയേന തണ്ഹാഅവിജ്ജാനം ദിട്ഠിവഡ്ഢകതാ വേദിതബ്ബാ. കേചി പന ‘‘കടസീതി പഞ്ചന്നം ഖന്ധാനം അധിവചന’’ന്തി വദന്തി. തേസം യദഗ്ഗേന തതോ അന്തദ്വയതോ സംസാരസുദ്ധി ന ഹോതി, തദഗ്ഗേന തേ ഉപാദാനക്ഖന്ധേ അഭിവഡ്ഢേതീതി അധിപ്പായോ. അപരേ പന ‘‘കടസിവഡ്ഢനാ’’തി പദസ്സ ‘‘അപരാപരം ജരാമരണേഹി സിവഥികവഡ്ഢനാ’’തി അത്ഥം വദന്തി. തേഹിപി അന്തദ്വയസ്സ സംസാരസുദ്ധിഹേതുഭാവാഭാവോയേവ വുത്തോ, കടസിയാ പന ദിട്ഠിവഡ്ഢനകാരണഭാവോ വത്തബ്ബോ.

ഏതേ തേ ഉഭോ അന്തേ അനഭിഞ്ഞായാതി തേ ഏതേ യഥാവുത്തേ ഉഭോപി അന്തേ അജാനിത്വാ ‘‘ഇമേ അന്താ തേ ച ഏവംഗഹിതാ ഏവംഅനുട്ഠിതാ ഏവംഗതികാ ഏവംഅഭിസമ്പരായാ’’തി ഏവം അജാനനഹേതു അജാനനകാരണാ. ‘‘പഞ്ഞായ ചസ്സ ദിസ്വാ ആസവാ പരിക്ഖീണാ’’തിആദീസു (പു. പ. ൨൦൮; അ. നി. ൯.൪൩) വിയസ്സ ഹേതുഅത്ഥതാ ദട്ഠബ്ബാ. ഓലീയന്തി ഏകേതി ഏകേ കാമസുഖാനുയോഗവസേന സങ്കോചം ആപജ്ജന്തി. അതിധാവന്തി ഏകേതി ഏകേ അത്തകിലമഥാനുയോഗവസേന അതിക്കമന്തി. കാമസുഖമനുയുത്താ ഹി വീരിയസ്സ അകരണതോ കോസജ്ജവസേന സമ്മാപടിപത്തിതോ സങ്കോചമാപന്നതാ ഓലീയന്തി നാമ, അത്തപരിതാപനമനുയുത്താ പന കോസജ്ജം പഹായ അനുപായേന വീരിയാരമ്ഭം കരോന്താ സമ്മാപടിപത്തിയാ അതിക്കമനതോ അതിധാവന്തി നാമ, തദുഭയം പന തത്ഥ ആദീനവാദസ്സനതോ. തേന വുത്തം – ‘‘ഉഭോ അന്തേ അനഭിഞ്ഞായ ഓലീയന്തി ഏകേ അതിധാവന്തി ഏകേ’’തി. തത്ഥ തണ്ഹാഭിനന്ദനവസേന ഓലീയന്തി, ദിട്ഠാഭിനന്ദനവസേന അതിധാവന്തീതി വേദിതബ്ബം.

അഥ വാ സസ്സതാഭിനിവേസവസേന ഓലീയന്തി ഏകേ, ഉച്ഛേദാഭിനിവേസവസേന അതിധാവന്തി ഏകേ. ഗോസീലാദിവസേന ഹി അത്തപരിതാപനമനുയുത്താ ഏകച്ചേ ‘‘ഇമിനാഹം സീലേന വാ വതേന വാ തപേന വാ ബ്രഹ്മചരിയേന വാ ദേവോ വാ ഭവിസ്സാമി ദേവഞ്ഞതരോ വാ, തത്ഥ നിച്ചോ ധുവോ സസ്സതോ അവിപരിണാമധമ്മോ സസ്സതിസമം തഥേവ ഠസ്സാമീ’’തി സസ്സതദസ്സനം അഭിനിവിസന്താ സംസാരേ ഓലീയന്തി നാമ, കാമസുഖമനുയുത്താ പന ഏകച്ചേ യംകിഞ്ചി കത്വാ ഇന്ദ്രിയാനി സന്തപ്പേതുകാമാ ലോകായതികാ വിയ തദനുഗുണം ഉച്ഛേദദസ്സനം അഭിനിവിസന്താ അനുപായേന വട്ടുപച്ഛേദസ്സ പരിയേസനതോ അതിധാവന്തി നാമ. ഏവം സസ്സതുച്ഛേദവസേനപി ഓലീയനാതിധാവനാനി വേദിതബ്ബാനി.

യേ ച ഖോ തേ അഭിഞ്ഞായാതി യേ ച ഖോ പന അരിയപുഗ്ഗലാ തേ യഥാവുത്തേ ഉഭോ അന്തേ ‘‘ഇമേ അന്താ ഏവംഗഹിതാ ഏവംഅനുട്ഠിതാ ഏവംഗതികാ ഏവംഅഭിസമ്പരായാ’’തി അഭിവിസിട്ഠേന ഞാണേന വിപസ്സനാസഹിതായ മഗ്ഗപഞ്ഞായ ജാനിത്വാ മജ്ഝിമപടിപദം സമ്മാപടിപന്നാ, തായ സമ്മാപടിപത്തിയാ. തത്ര ച നാഹേസുന്തി തത്ര തസ്മിം അന്തദ്വയേ പതിതാ ന അഹേസും, തം അന്തദ്വയം പജഹിംസൂതി അത്ഥോ. തേന ച നാമഞ്ഞിംസൂതി തേന അന്തദ്വയപഹാനേന ‘‘മമ ഇദം അന്തദ്വയപഹാനം, അഹം അന്തദ്വയം പഹാസിം, ഇമിനാ അന്തദ്വയപഹാനേന സേയ്യോ’’തിആദിനാ തണ്ഹാദിട്ഠിമാനമഞ്ഞനാവസേന ന അമഞ്ഞിംസു സബ്ബമഞ്ഞനാനം സമ്മദേവ പഹീനത്താ. ഏത്ഥ ച അഗ്ഗഫലേ ഠിതേ അരിയപുഗ്ഗലേ സന്ധായ ‘‘തത്ര ച നാഹേസും, തേന ച നാമഞ്ഞിംസൂ’’തി അതീതകാലവസേന അയം ദേസനാ പവത്താ, മഗ്ഗക്ഖണേ പന അധിപ്പേതേ വത്തമാനകാലവസേനേവ വത്തബ്ബം സിയാ. വട്ടം തേസം നത്ഥി പഞ്ഞാപനായാതി യേ ഏവം പഹീനസബ്ബമഞ്ഞനാ ഉത്തമപുരിസാ, തേസം അനുപാദാപരിനിബ്ബുതാനം കമ്മവിപാകകിലേസവസേന തിവിധമ്പി വട്ടം നത്ഥി പഞ്ഞാപനായ, വത്തമാനക്ഖന്ധഭേദതോ ഉദ്ധം അനുപാദാനോ വിയ ജാതവേദോ അപഞ്ഞത്തികഭാവമേവ ഗച്ഛതീതി അത്ഥോ.

അട്ഠമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.