൭. സക്കുദാനസുത്തവണ്ണനാ

൨൭. സത്തമേ സത്താഹം ഏകപല്ലങ്കേന നിസിന്നോ ഹോതി അഞ്ഞതരം സമാധിം സമാപജ്ജിത്വാതി ഏത്ഥ കേചി താവ ആഹു ‘‘അരഹത്തഫലസമാധി ഇധ ‘അഞ്ഞതരോ സമാധീ’തി അധിപ്പേതോ’’തി. തഞ്ഹി സോ ആയസ്മാ ബഹുലം സമാപജ്ജതി ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരത്ഥം, പഹോതി ച സത്താഹമ്പി ഫലസമാപത്തിയാ വീതിനാമേതും. തഥാ ഹി ഭഗവതാ –

‘‘അഹം, ഭിക്ഖവേ, യാവദേ ആകങ്ഖാമി വിവിച്ചേവ കാമേഹി, വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി…പേ… വിഹരാമി. കസ്സപോപി, ഭിക്ഖവേ, യാവദേ ആകങ്ഖതി വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… വിഹരതീ’’തി (സം. നി. ൨.൧൫൨) –

ആദിനാ നവാനുപുബ്ബവിഹാരഛളഭിഞ്ഞാദിഭേദേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മേ അത്തനാ സമസമട്ഠാനേ ഠപിതോ, ന ചേത്ഥ ‘‘യദി ഏവം ഥേരോ യമകപാടിഹാരിയമ്പി കരേയ്യാ’’തി വത്തബ്ബം സാവകസാധാരണാനംയേവ ഝാനാദീനം അധിപ്പേതത്താതി.

പോരാണാ പനാഹു – അഞ്ഞതരം സമാധിം സമാപജ്ജിത്വാതി നിരോധസമാപത്തിം സമാപജ്ജിത്വാ. കഥം പന നിരോധസമാപത്തി സമാധീതി വുത്താ? സമാധാനട്ഠേന. കോ പനായം സമാധാനട്ഠോ? സമ്മദേവ ആധാതബ്ബതാ. യാ ഹി ഏസാ പച്ചനീകധമ്മേഹി അകമ്പനീയാ ബലപ്പത്തിയാ സമഥബലം വിപസ്സനാബലന്തി ഇമേഹി ദ്വീഹി ബലേഹി, അനിച്ചദുക്ഖാനത്തനിബ്ബിദാവിരാഗനിരോധപടിനിസ്സഗ്ഗവിവട്ടാനുപസ്സനാ ചത്താരി മഗ്ഗഞാണാനി ചത്താരി ച ഫലഞാണാനീതി ഇമേസം സോളസന്നം ഞാണാനം വസേന സോളസഹി ഞാണചരിയാഹി, പഠമജ്ഝാനസമാധിആദയോ അട്ഠ സമാധീ ഏകജ്ഝം കത്വാ ഗഹിതോ തേസം ഉപചാരസമാധി ചാതി ഇമേസം നവന്നം സമാധീനം വസേന നവഹി സമാധിചരിയാഹി കായസങ്ഖാരോ വചീസങ്ഖാരോ ചിത്തസങ്ഖാരോതി ഇമേസം തിണ്ണം സങ്ഖാരാനം തത്ഥ തത്ഥ പടിപ്പസ്സദ്ധിയാ തഥാ വിഹരിതുകാമേന യഥാവുത്തേസു ഠാനേസു വസീഭാവപ്പത്തേന അരഹതാ അനാഗാമിനാ വാ യഥാധിപ്പേതം കാലം ചിത്തചേതസികസന്താനസ്സ സമ്മദേവ അപ്പവത്തി ആധാതബ്ബാ, തസ്സാ തഥാ സമാധാതബ്ബതാ ഇധ സമാധാനട്ഠോ, തേനായം വിഹാരോ സമാധീതി വുത്തോ, ന അവിക്ഖേപട്ഠേന. ഏതേനസ്സ സമാപത്തിഅത്ഥോപി വുത്തോതി വേദിതബ്ബോ. ഇമഞ്ഹി നിരോധസമാപത്തിം സന്ധായ പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗേ –

‘‘കഥം ദ്വീഹി ബലേഹി സമന്നാഗതത്താ തിണ്ണം സങ്ഖാരാനം പടിപ്പസ്സദ്ധിയാ സോളസഹി ഞാണചരിയാഹി നവഹി സമാധിചരിയാഹി വസീഭാവതായ സഞ്ഞാനിരോധസമാപത്തിയാ ഞാണ’’ന്തി (പടി. മ. ൧.൮൩) –

പുച്ഛിത്വാ ‘‘ദ്വീഹി ബലേഹീ’’തി ദ്വേ ബലാനി സമഥബലം വിപസ്സനാബലന്തി വിത്ഥാരോ. സായം നിരോധസമാപത്തികഥാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൨.൮൬൭ ആദയോ) സംവണ്ണിതാവ. കസ്മാ പനായം ഥേരോ ഫലസമാപത്തിം അസമാപജ്ജിത്വാ നിരോധം സമാപജ്ജി? സത്തേസു അനുകമ്പായ. അയഞ്ഹി മഹാഥേരോ സബ്ബാപി സമാപത്തിയോ വളഞ്ജേതി, സത്താനുഗ്ഗഹേന പന യേഭുയ്യേന നിരോധം സമാപജ്ജതി. തഞ്ഹി സമാപജ്ജിത്വാ വുട്ഠിതസ്സ കതോ അപ്പകോപി സക്കാരോ വിസേസതോ മഹപ്ഫലോ മഹാനിസംസോ ഹോതീതി.

വുട്ഠാസീതി അരഹത്തഫലചിത്തുപ്പത്തിയാ വുട്ഠാസി. നിരോധം സമാപന്നോ ഹി അരഹാ ചേ അരഹത്തഫലസ്സ, അനാഗാമീ ചേ അനാഗാമിഫലസ്സ ഉപ്പാദേന വുട്ഠിതോ നാമ ഹോതി.

തേന ഖോ പന സമയേന സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ആയസ്മതോ മഹാകസ്സപസ്സ പിണ്ഡപാതം ദാതുകാമോ ഹോതീതി കഥം തസ്സ ദാതുകാമതാ ജാതാ? യാനി ‘‘താനി പഞ്ചമത്താനി ദേവതാസതാനീ’’തി വുത്താനി, താ സക്കസ്സ ദേവരഞ്ഞോ പരിചാരികാ കകുടപാദിനിയോ പുബ്ബേ ‘‘അയ്യോ മഹാകസ്സപോ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പവിസതി, ഗച്ഛഥ ഥേരസ്സ ദാനം ദേഥാ’’തി സക്കേന പേസിതാ ഉപഗന്ത്വാ ദിബ്ബാഹാരം ദാതുകാമാ ഠിതാ ഥേരേന പടിക്ഖിത്താ ദേവലോകമേവ ഗതാ. ഇദാനി പുരിമപ്പടിക്ഖേപം ചിന്തേത്വാ ‘‘കദാചി ഗണ്ഹേയ്യാ’’തി സമാപത്തിതോ വുട്ഠിതസ്സ ഥേരസ്സ ദാനം ദാതുകാമാ സക്കസ്സ അനാരോചേത്വാ സയമേവ ആഗന്ത്വാ ദിബ്ബഭോജനാനി ഉപനേന്തിയോ പുരിമനയേനേവ ഥേരേന പടിക്ഖിത്താ ദേവലോകം ഗന്ത്വാ സക്കേന ‘‘കഹം ഗതത്ഥാ’’തി പുട്ഠാ തമത്ഥം ആരോചേത്വാ ‘‘ദിന്നോ വോ ഥേരസ്സ പിണ്ഡപാതോ’’തി സക്കേന വുത്തേ ‘‘ഗണ്ഹിതും ന ഇച്ഛതീ’’തി. ‘‘കിം കഥേസീ’’തി? ‘‘‘ദുഗ്ഗതാനം സങ്ഗഹം കരിസ്സാമീ’തി ആഹ, ദേവാ’’തി. ‘‘തുമ്ഹേ കേനാകാരേന ഗതാ’’തി? ‘‘ഇമിനാവ, ദേവാ’’തി. സക്കോ ‘‘തുമ്ഹാദിസിയോ ഥേരസ്സ പിണ്ഡപാതം കിം ദസ്സന്തീ’’തി? സയം ദാതുകാമോ, ജരാജിണ്ണോ ഖണ്ഡദന്തോ പലിതകേസോ ഓഭഗ്ഗസരീരോ മഹല്ലകോ തന്തവായോ ഹുത്വാ, സുജമ്പി അസുരധീതരം തഥാരൂപിമേവ മഹല്ലികം കത്വാ, ഏകം പേസകാരവീഥിം മാപേത്വാ തന്തം പസാരേന്തോ അച്ഛി, സുജാ തസരം പൂരേതി. തേന വുത്തം – ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ…പേ… തസരം പൂരേതീ’’തി.

തത്ഥ തന്തം വിനാതീതി പസാരിതതന്തം വിനന്തോ വിയ ഹോതി. തസരം പൂരേതീതി തസരവട്ടിം വഡ്ഢേന്തീ വിയ. യേന സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമീതി ഥേരോ നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ‘‘ദുഗ്ഗതജനസങ്ഗഹം കരിസ്സാമീ’’തി നഗരാഭിമുഖോ ഗച്ഛന്തോ ബഹിനഗരേ സക്കേന മാപിതം പേസകാരവീഥിം പടിപജ്ജിത്വാ ഓലോകേന്തോ അദ്ദസ ഓലുഗ്ഗവിലുഗ്ഗജിണ്ണസാലം തത്ഥ ച തേ ജായമ്പതികേ യഥാവുത്തരൂപേ തന്തവായകമ്മം കരോന്തേ ദിസ്വാ ചിന്തേസി – ‘‘ഇമേ മഹല്ലകകാലേപി കമ്മം കരോന്തി. ഇമസ്മിം നഗരേ ഇമേഹി ദുഗ്ഗതതരാ നത്ഥി മഞ്ഞേ. ഇമേഹി ദിന്നം സാകമത്തമ്പി ഗഹേത്വാ ഇമേസം സങ്ഗഹം കരിസ്സാമീ’’തി. സോ തേസം ഗേഹാഭിമുഖോ അഗമാസി. സക്കോ തം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ സുജം ആഹ – ‘‘ഭദ്ദേ, മയ്ഹം അയ്യോ ഇതോ ആഗച്ഛതി, തം ത്വം അപസ്സന്തീ വിയ തുണ്ഹീ ഹുത്വാ നിസീദ. ഖണേനേവ വഞ്ചേത്വാ പിണ്ഡപാതം ദസ്സാമാ’’തി ഥേരോ ഗന്ത്വാ ഗേഹദ്വാരേ അട്ഠാസി. തേപി അപസ്സന്താ വിയ അത്തനോ കമ്മമേവ കരോന്താ ഥോകം ആഗമയിംസു. അഥ സക്കോ ‘‘ഗേഹദ്വാരേ ഠിതോ ഏകോ ഥേരോ വിയ ഖായതി, ഉപധാരേഹി താവാ’’തി ആഹ. ‘‘തുമ്ഹേ ഗന്ത്വാ ഉപധാരേഥ, സാമീ’’തി. സോ ഗേഹാ നിക്ഖമിത്വാ ഥേരം പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ ഉഭോഹി ഹത്ഥേഹി ജണ്ണുകാനി ഓലുമ്ബിത്വാ നിത്ഥുനന്തോ ഉട്ഠായ ‘‘കതരത്ഥേരോ നു ഖോ അയ്യോ’’തി ഥോകം ഓസക്കിത്വാ ‘‘അക്ഖീനി മേ ധൂമായന്തീ’’തി വത്വാ നലാടേ ഹത്ഥം ഠപേത്വാ ഉദ്ധം ഉല്ലോകേത്വാ ‘‘അഹോ ദുക്ഖം അയ്യോ നോ മഹാകസ്സപത്ഥേരോവ ചിരസ്സം മേ കുടിദ്വാരം ആഗതോ. അത്ഥി നു ഖോ കിഞ്ചി ഗേഹേ’’തി ആഹ. സുജാ ഥോകം ആകുലാ വിയ ഹുത്വാ ‘‘അത്ഥി, സാമീ’’തി പടിവചനം അദാസി. സക്കോ, ‘‘ഭന്തേ, ലൂഖം വാ പണീതം വാതി അചിന്തേത്വാ സങ്ഗഹം നോ കരോഥാ’’തി പത്തം ഗണ്ഹി. ഥേരോ പത്തം ദേന്തോ ‘‘ഇമേസം ഏവ ദുഗ്ഗതാനം ജരാജിണ്ണാനം മയാ സങ്ഗഹോ കാതബ്ബോ’’തി ചിന്തേസി. സോ അന്തോ പവിസിത്വാ ഘടിഓദനം നാമ ഘടിതോ ഉദ്ധരിത്വാ, പത്തം പൂരേത്വാ, ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ഠപേസി. തേന വുത്തം – ‘‘അദ്ദസാ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ…പേ… അദാസീ’’തി.

തത്ഥ ഘടിയാതി ഭത്തഘടിതോ. ‘‘ഘടിഓദന’’ന്തിപി പാഠോ, തസ്സ ഘടിഓദനം നാമ ദേവാനം കോചി ആഹാരവിസേസോതി അത്ഥം വദന്തി. ഉദ്ധരിത്വാതി കുതോചി ഭാജനതോ ഉദ്ധരിത്വാ. അനേകസൂപോ സോ ഏവ ആഹാരോ പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ഠപനകാലേ കപണാനം ഉപകപ്പനകലൂഖാഹാരോ വിയ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഹത്ഥേ ഠപിതമത്തേ പന അത്തനോ ദിബ്ബസഭാവേനേവ അട്ഠാസി. അനേകസൂപോതി മുഗ്ഗമാസാദിസൂപേഹി ചേവ ഖജ്ജവികതീഹി ച അനേകവിധസൂപോ. അനേകബ്യഞ്ജനോതി നാനാവിധഉത്തരിഭങ്ഗോ. അനേകരസബ്യഞ്ജനോതി അനേകേഹി സൂപേഹി ചേവ ബ്യഞ്ജനേഹി ച മധുരാദിമൂലരസാനഞ്ചേവ സമ്ഭിന്നരസാനഞ്ച അഭിബ്യഞ്ജകോ, നാനഗ്ഗരസസൂപബ്യഞ്ജനോതി അത്ഥോ.

സോ കിര പിണ്ഡപാതോ ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ഠപിതകാലേ രാജഗഹനഗരം അത്തനോ ദിബ്ബഗന്ധേന അജ്ഝോത്ഥരി, തതോ ഥേരോ ചിന്തേസി – ‘‘അയം പുരിസോ അപ്പേസക്ഖോ, പിണ്ഡപാതോ അതിവിയ പണീതോ സക്കസ്സ ഭോജനസദിസോ. കോ നു ഖോ ഏസോ’’തി? അഥ നം ‘‘സക്കോ’’തി ഞത്വാ ആഹ – ‘‘ഭാരിയം തേ, കോസിയ, കമ്മം കതം ദുഗ്ഗതാനം സമ്പത്തിം വിലുമ്പന്തേന, അജ്ജ മയ്ഹം ദാനം ദത്വാ കോചിദേവ ദുഗ്ഗതോ സേനാപതിട്ഠാനം വാ സേട്ഠിട്ഠാനം വാ ലഭേയ്യാ’’തി. ‘‘കോ മയാ ദുഗ്ഗതതരോ അത്ഥി, ഭന്തേ’’തി? ‘‘കഥം ത്വം ദുഗ്ഗതോ ദേവരജ്ജസിരിം അനുഭവന്തോ’’തി? ‘‘ഭന്തേ, ഏവം നാമേതം, മയാ പന അനുപ്പന്നേ ബുദ്ധേ കല്യാണകമ്മം കതം, ബുദ്ധുപ്പാദേ പന വത്തമാനേ പുഞ്ഞകമ്മം കത്വാ ചൂളരഥദേവപുത്തോ മഹാരഥദേവപുത്തോ അനേകവണ്ണദേവപുത്തോതി ഇമേ തയോ ദേവപുത്താ മമാസന്നട്ഠാനേ നിബ്ബത്താ മഹാതേജവന്തതരാ. അഹം തേസു ദേവപുത്തേസു ‘നക്ഖത്തം കീളിസ്സാമാ’തി പരിചാരികായോ ഗഹേത്വാ അന്തരവീഥിം ഓതിണ്ണേസു പലായിത്വാ ഗേഹം പവിസാമി. തേസഞ്ഹി സരീരതോ തേജോ മമ സരീരം ഓത്ഥരതി, മമ സരീരതോ തേജോ തേസം സരീരം ന ഓത്ഥരതി. കോ മയാ ദുഗ്ഗതതരോ, ഭന്തേ’’തി? ‘‘ഏവം സന്തേപി ഇതോ പട്ഠായ മയ്ഹം മാ ഏവം വഞ്ചേത്വാ ദാനമദാസീ’’തി. ‘‘വഞ്ചേത്വാ തുമ്ഹാകം ദാനേ ദിന്നേ മയ്ഹം കുസലം അത്ഥി നത്ഥീ’’തി? ‘‘അത്ഥി, ആവുസോ’’തി. ‘‘ഏവം സന്തേ കുസലകരണം നാമ മയ്ഹം ഭാരോ, ഭന്തേ’’തി വത്വാ ഥേരം വന്ദിത്വാ സുജം ആദായ ഥേരം പദക്ഖിണം കത്വാ, വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ‘‘അഹോ ദാനം പരമദാനം, കസ്സപേ സുപ്പതിട്ഠിത’’ന്തി തിക്ഖത്തും ഉദാനം ഉദാനേസി. തേന വുത്തം ‘‘അഥ ഖോ ആയസ്മതോ മഹാകസ്സപസ്സ ഏതദഹോസീ’’തിആദി.

തത്ഥ കോസിയാതി സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗോത്തേന ആലപതി. പുഞ്ഞേന അത്ഥോതി പുഞ്ഞേന പയോജനം. അത്ഥീതി വചനസേസോ. വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാതി പഥവിതോ വേഹാസം അഭിഉഗ്ഗന്ത്വാ. ആകാസേ അന്തലിക്ഖേതി ആകാസമേവ പരിയായസദ്ദേന അന്തലിക്ഖേതി വദന്തി. അഥ വാ അന്തലിക്ഖസങ്ഖാതേ ആകാസേ ന കസിണുഗ്ഘാടിമാദിആകാസേതി വിസേസേന്തോ വദതി. അഹോ ദാനന്തി ഏത്ഥ അഹോതി അച്ഛരിയത്ഥേ നിപാതോ. സക്കോ ഹി ദേവാനമിന്ദോ, ‘‘യസ്മാ നിരോധാ വുട്ഠിതസ്സ അയ്യസ്സ മഹാകസ്സപത്ഥേരസ്സ സക്കച്ചം സഹത്ഥേന ചിത്തീകത്വാ അനപവിദ്ധം കാലേന പരേസം അനുപഹച്ച, സമ്മാദിട്ഠിം പുരക്ഖത്വാ ഇദമീദിസം മയാ ദിബ്ബഭോജനദാനം ദിന്നം, തസ്മാ ഖേത്തസമ്പത്തി ദേയ്യധമ്മസമ്പത്തി ചിത്തസമ്പത്തീതി, തിവിധായപി സമ്പത്തിയാ സമന്നാഗതത്താ സബ്ബങ്ഗസമ്പന്നം വത മയാ ദാനം പവത്തിത’’ന്തി അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്തജാതോ തദാ അത്തനോ ഹദയബ്ഭന്തരഗതം പീതിസോമനസ്സം സമുഗ്ഗിരന്തോ ‘‘അഹോ ദാന’’ന്തി വത്വാ തസ്സ ദാനസ്സ വുത്തനയേന ഉത്തമദാനഭാവം ഖേത്തങ്ഗതഭാവഞ്ച പകാസേന്തോ ‘‘പരമദാനം കസ്സപേ സുപ്പതിട്ഠിത’’ന്തി ഉദാനം ഉദാനേസി.

ഏവം പന സക്കസ്സ ഉദാനേന്തസ്സ ഭഗവാ വിഹാരേ ഠിതോയേവ ദിബ്ബസോതേന സദ്ദം സുത്വാ ‘‘പസ്സഥ, ഭിക്ഖവേ, സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഉദാനം ഉദാനേത്വാ ആകാസേന ഗച്ഛന്ത’’ന്തി ഭിക്ഖൂനം വത്വാ തേഹി ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, തേന കത’’ന്തി പുട്ഠോ ‘‘മമ പുത്തസ്സ കസ്സപസ്സ വഞ്ചേത്വാ ദാനം അദാസി, തേന ച അത്തമനോ ഉദാനേസീ’’തി ആഹ. തേന വുത്തം ‘‘അസ്സോസി ഖോ ഭഗവാ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ’’തിആദി.

തത്ഥ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാതി ദിബ്ബസദിസത്താ ദിബ്ബാ. ദേവതാനഞ്ഹി സുചരിതകമ്മനിബ്ബത്താ പിത്തസേമ്ഹരുഹിരാദീഹി അപലിബുദ്ധാ ഉപക്കിലേസവിനിമുത്തതായ ദൂരേപി ആരമ്മണം ഗഹേതും സമത്ഥാ ദിബ്ബപസാദസോതധാതു ഹോതി. അയഞ്ചാപി ഭഗവതോ വീരിയഭാവനാബലനിബ്ബത്താ ഞാണമയാ സോതധാതു താദിസാ ഏവാതി ദിബ്ബസദിസത്താ ദിബ്ബാ. അപി ച ദിബ്ബവിഹാരവസേന പടിലദ്ധത്താ അത്തനാ ച ദിബ്ബവിഹാരസന്നിസ്സിതത്താപി ദിബ്ബാ. സവനട്ഠേന ച സഭാവധാരണട്ഠേന ച സോതധാതു, സോതധാതുയാപി കിച്ചകരണേന സോതധാതു വിയാതി സോതധാതു, തായ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ. വിസുദ്ധായാതി പരിസുദ്ധായ നിരുപക്കിലേസായ. അതിക്കന്തമാനുസികായാതി മനുസ്സൂപചാരം അതിക്കമിത്വാ സദ്ദസ്സവനേന മാനുസികമംസസോതധാതും അതിക്കമിത്വാ ഠിതായ.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ‘‘സമ്മാപടിപത്തിയാ ഗുണവിസേസേ പതിട്ഠിതം പുരിസാതിസയം ദേവാപി മനുസ്സാപി ആദരജാതാ അതിവിയ പിഹയന്തീ’’തി ഇമമത്ഥം വിദിത്വാ തദത്ഥദീപനം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ര പിണ്ഡപാതികങ്ഗസങ്ഖാതം ധുതങ്ഗം സമാദായ തസ്സ പരിപൂരണേന പിണ്ഡപാതികസ്സ. നനു ചായം ഗാഥാ ആയസ്മന്തം മഹാകസ്സപം നിമിത്തം കത്വാ ഭാസിതാ, ഥേരോ ച സബ്ബേസം ധുതവാദാനം അഗ്ഗോ തേരസധുതങ്ഗധരോ, സോ കസ്മാ ഏകേനേവ ധുതങ്ഗേന കിത്തിതോതി? അട്ഠുപ്പത്തിവസേനായം നിദ്ദേസോ. അഥ വാ ദേസനാമത്തമേതം, ഇമിനാ ദേസനാസീസേന സബ്ബേപിസ്സ ധുതങ്ഗാ വുത്താതി വേദിതബ്ബാ. അഥ വാ ‘‘യഥാപി ഭമരോ പുപ്ഫ’’ന്തി (ധ. പ. ൪൯) ഗാഥായ വുത്തനയേന പരമപ്പിച്ഛതായ കുലാനുദ്ദയതായ ചസ്സ സബ്ബം പിണ്ഡപാതികവത്തം അക്ഖണ്ഡേത്വാ തത്ഥ സാതിസയം പടിപത്തിയാ പകാസനത്ഥം ‘‘പിണ്ഡപാതികസ്സാ’’തി വുത്തം. പിണ്ഡപാതികസ്സാതി ച പിഹയന്തീതി പദം അപേക്ഖിത്വാ സമ്പദാനവചനം, തം ഉപയോഗത്ഥേ ദട്ഠബ്ബം. അത്തഭരസ്സാതി ‘‘അപ്പാനി ച താനി സുലഭാനി അനവജ്ജാനീ’’തി (അ. നി. ൪.൨൭; ഇതിവു. ൧൦൧) ഏവം വുത്തേഹി അപ്പാനവജ്ജസുലഭരൂപേഹി ചതൂഹി പച്ചയേഹി അത്താനമേവ ഭരന്തസ്സ. അനഞ്ഞപോസിനോതി ആമിസസങ്ഗണ്ഹനേന അഞ്ഞേ സിസ്സാദികേ പോസേതും അനുസ്സുക്കതായ അനഞ്ഞപോസിനോ. പദദ്വയേനസ്സ കായപരിഹാരികേന ചീവരേന കുച്ഛിപരിഹാരികേന പിണ്ഡപാതേന വിചരണതോ സല്ലഹുകവുത്തിതം സുഭരതം പരമഞ്ച സന്തുട്ഠിം ദസ്സേതി. അഥ വാ അത്തഭരസ്സാതി ഏകവചനിച്ഛായ അത്തഭാവസങ്ഖാതം ഏകംയേവ ഇമം അത്താനം ഭരതി, ന ഇതോ പരം അഞ്ഞന്തി അത്തഭരോ, തതോ ഏവ അത്തനാ അഞ്ഞസ്സ പോസേതബ്ബസ്സ അഭാവതോ അനഞ്ഞപോസീ, തസ്സ അത്തഭരസ്സ അനഞ്ഞപോസിനോ. പദദ്വയേനപി ഖീണാസവഭാവേന ആയതിം അനാദാനതം ദസ്സേതി.

ദേവാ പിഹയന്തി…പേ… സതീമതോതി തം അഗ്ഗഫലാധിഗമേന സബ്ബകിലേസദരഥപരിളാഹാനം വൂപസമേന പടിപ്പസ്സദ്ധിയാ ഉപസന്തം, സതിവേപുല്ലപ്പത്തിയാ നിച്ചകാലം സതോകാരിതായ സതിമന്തം, തതോ ഏവ ഇട്ഠാനിട്ഠാദീസു താദിലക്ഖണപ്പത്തം ഖീണാസവം സക്കാദയോ ദേവാ പിഹയന്തി പത്ഥേന്തി, തസ്സ സീലാദിഗുണവിസേസേസു ബഹുമാനം ഉപ്പാദേന്താ ആദരം ജനേന്തി, പഗേവ മനുസ്സാതി.

സത്തമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.