൬. ഗബ്ഭിനീസുത്തവണ്ണനാ

൧൬. ഛട്ഠേ അഞ്ഞതരസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സാതി ഏകസ്സ കുടുമ്ബികസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ. ദഹരാതി തരുണീ. മാണവികാതി ബ്രാഹ്മണധീതായ വോഹാരോ. പജാപതീതി ഭരിയാ. ഗബ്ഭിനീതി ആപന്നസത്താ. ഉപവിജഞ്ഞാതി അജ്ജ സുവേതി പച്ചുപട്ഠിതവിജായനകാലാ ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. സോ കിര ബ്രാഹ്മണജാതികോ സഭരിയോ വാദപത്ഥസ്സമേ ഠിതോ, തേന നം സപജാപതികം പരിബ്ബാജകവോഹാരേന സമുദാചരന്തി. ഭരിയാ പനസ്സ ബ്രാഹ്മണജാതികത്താ ബ്രാഹ്മണാതി ആലപതി. തേലന്തി തിലതേലം. തേലസീസേന ചേത്ഥ യം യം വിജാതായ പസവദുക്ഖപ്പടികാരത്ഥം ഇച്ഛിതബ്ബം, തം സബ്ബം സപ്പിലോണാദിം ആഹരാതി ആണാപേതി. യം മേ വിജാതായ ഭവിസ്സതീതി യം തേലാദി മയ്ഹം വിജാതായ ബഹിനിക്ഖന്തഗബ്ഭായ ഉപകാരായ ഭവിസ്സതി. ‘‘പരിബ്ബാജികായാ’’തിപി പാഠോ. കുതോതി കസ്മാ ഠാനാ, യതോ ഞാതികുലാ വാ മിത്തകുലാ വാ തേലാദിം ആഹരേയ്യം, തം ഠാനം മേ നത്ഥീതി അധിപ്പായോ. തേലം ആഹരാമീതി വത്തമാനസമീപതായ വത്തമാനം കത്വാ വുത്തം, തേലം ആഹരിസ്സാമീതി അത്ഥോ. സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ സപ്പിസ്സ വാ തേലസ്സ വാതി ച സമുച്ചയത്ഥോ വാ-സദ്ദോ ‘‘അഗ്ഗിതോ വാ ഉദകതോ വാ മിഥുഭേദാ വാ’’തിആദീസു (മഹാവ. ൨൮൬; ദീ. നി. ൨.൧൫൨; ഉദാ. ൭൬) വിയ. സപ്പിസ്സ വാ തേലസ്സ വാതി പച്ചത്തേ സാമിവചനം, സപ്പി ച തേലഞ്ച യാവദത്ഥം പാതും പിവിതും ദീയതീതി അത്ഥോ. അപരേ പന ‘‘സപ്പിസ്സ വാ തേലസ്സ വാതി അവയവസമ്ബന്ധേ സാമിവചനം. സപ്പിതേലസമുദായസ്സ ഹി അവയവോ ഇധ യാവദത്ഥസദ്ദേന വുച്ചതീ’’തി വദന്തി. നോ നീഹരിതുന്തി ഭാജനേന വാ ഹത്ഥേന വാ ബഹി നേതും നോ ദീയതി, ഉച്ഛദ്ദിത്വാനാതി വമിത്വാ, യംനൂന ദദേയ്യന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏവം കിരസ്സ അഹോസി ‘‘അഹം രഞ്ഞോ കോട്ഠാഗാരം ഗന്ത്വാ തേലം കണ്ഠമത്തം പിവിത്വാ താവദേവ ഘരം ആഗന്ത്വാ ഏകസ്മിം ഭാജനേ യഥാപീതം വമിത്വാ ഉദ്ധനം ആരോപേത്വാ പചിസ്സാമി, യം പിത്തസേമ്ഹാദിമിസ്സിതം, തം അഗ്ഗിനാ ഝായിസ്സതി, തേലം പന ഗഹേത്വാ ഇമിസ്സാ പരിബ്ബാജികായ കമ്മേ ഉപനേസ്സാമീ’’തി.

ഉദ്ധം കാതുന്തി വമനവസേന ഉദ്ധം നീഹരിതും. ന പന അധോതി വിരിഞ്ചനവസേന ഹേട്ഠാ നീഹരിതും ന പന സക്കോതി. സോ ഹി ‘‘അധികം പീതം സയമേവ മുഖതോ നിഗ്ഗമിസ്സതീ’’തി പിവിത്വാ ആസയസ്സ അരിത്തതായ അനിഗ്ഗതേ വമനവിരേചനയോഗം അജാനന്തോ അലഭന്തോ വാ കേവലം ദുക്ഖാഹി വേദനാഹി ഫുട്ഠോ ആവട്ടതി ച പരിവട്ടതി ച. ദുക്ഖാഹീതി ദുക്ഖമാഹി. തിബ്ബാഹീതി ബഹലാഹി തിഖിണാഹി വാ. ഖരാഹീതി കക്ഖളാഹി. കടുകാഹീതി അതിവിയ അനിട്ഠഭാവേന ദാരുണാഹി. ആവട്ടതീതി ഏകസ്മിംയേവ ഠാനേ അനിപജ്ജിത്വാ അത്തനോ സരീരം ഇതോ ചിതോ ആകഡ്ഢന്തോ ആവട്ടതി. പരിവട്ടതീതി ഏകസ്മിം പദേസേ നിപന്നോപി അങ്ഗപച്ചങ്ഗാനി പരിതോ ഖിപന്തോ വട്ടതി, അഭിമുഖം വാ വട്ടന്തോ ആവട്ടതി, സമന്തതോ വട്ടന്തോ പരിവട്ടതി.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ‘‘സകിഞ്ചനസ്സ അപ്പടിസങ്ഖാപരിഭോഗഹേതുകാ അയം ദുക്ഖുപ്പത്തി, അകിഞ്ചനസ്സ പന സബ്ബസോ അയം നത്ഥീ’’തി ഏതമത്ഥം സബ്ബാകാരതോ ജാനിത്വാ തദത്ഥപ്പകാസനം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ഥ സുഖിനോ വതാതി സുഖിനോ വത സപ്പുരിസാ. കേ പന തേതി? യേ അകിഞ്ചനാ, യേ രാഗാദികിഞ്ചനസ്സ പരിഗ്ഗഹകിഞ്ചനസ്സ ച അഭാവേന അകിഞ്ചനാ, കേസം പനിദം കിഞ്ചനം നത്ഥീതി ആഹ – ‘‘വേദഗുനോ ഹി ജനാ അകിഞ്ചനാ’’തി, യേ അരിയമഗ്ഗഞാണസങ്ഖാതം വേദം ഗതാ അധിഗതാ, തേന വാ വേദേന നിബ്ബാനം ഗതാതി വേദഗുനോ, തേ അരിയജനാ ഖീണാസവപുഗ്ഗലാ അനവസേസരാഗാദികിഞ്ചനാനം അഗ്ഗമഗ്ഗേന സമുച്ഛിന്നത്താ അകിഞ്ചനാ നാമ. അസതി ഹി രാഗാദികിഞ്ചനേ കുതോ പരിഗ്ഗഹകിഞ്ചനസ്സ സമ്ഭവോ. ഏവം ഗാഥായ പുരിമഭാഗേന അരഹന്തേ പസംസിത്വാ അപരഭാഗേന അന്ധപുഥുജ്ജനേ ഗരഹന്തോ ‘‘സകിഞ്ചനം പസ്സാ’’തിആദിമാഹ. തം പുരിമസുത്തേ വുത്തത്ഥമേവ. ഏവം ഇമായപി ഗാഥായ വട്ടവിവട്ടം കഥിതം.

ഛട്ഠസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.