൭. കാതിയാനത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

ഉട്ഠേഹീതിആദികാ ആയസ്മതോ കാതിയാനത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്സ കോസിയഗോത്തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തോ, മാതുഗോത്തവസേന പന കാതിയാനോതി ലദ്ധനാമോ വയപ്പത്തോ സാമഞ്ഞകാനിത്ഥേരസ്സ ഗിഹിസഹായോ ഥേരം ദിസ്വാ പബ്ബജിതോ സമണധമ്മം കരോന്തോ രത്തിം ‘‘നിദ്ദാഭിഭവം വിനോദേസ്സാമീ’’തി ചങ്കമം ആരുഹി. സോ ചങ്കമന്തോ നിദ്ദായ അഭിഭൂതോ പചലായമാനോ പരിപതിത്വാ തത്ഥേവ അനന്തരഹിതായ ഭൂമിയാ നിപജ്ജി, സത്ഥാ തസ്സ തം പവത്തിം ദിസ്വാ സയം തത്ഥ ഗന്ത്വാ ആകാസേ ഠത്വാ ‘‘കാതിയാനാ’’തി സഞ്ഞം അദാസി. സോ സത്ഥാരം ദിസ്വാ ഉട്ഠഹിത്വാ വന്ദിത്വാ സംവേഗജാതോ അട്ഠാസി. അഥസ്സ സത്ഥാ ധമ്മം ദേസേന്തോ –

൪൧൧. ‘‘ഉട്ഠേഹി നിസീദ കാതിയാന, മാ നിദ്ദാബഹുലോ അഹു ജാഗരസ്സു;

മാ തം അലസം പമത്തബന്ധു, കൂടേനേവ ജിനാതു മച്ചുരാജാ.

൪൧൨. ‘‘സേയ്യഥാപി മഹാസമുദ്ദവേഗോ, ഏവം ജാതിജരാതി വത്തതേ തം;

സോ കരോഹി സുദീപമത്തനോ ത്വം, ന ഹി താണം തവ വിജ്ജതേവ അഞ്ഞം.

൪൧൩. ‘‘സത്ഥാ ഹി വിജേസി മഗ്ഗമേതം, സങ്ഗാ ജാതിജരാഭയാ അതീതം;

പുബ്ബാപരരത്തമപ്പമത്തോ, അനുയുഞ്ജസ്സു ദള്ഹം കരോഹി യോഗം.

൪൧൪. ‘‘പുരിമാനി പമുഞ്ച ബന്ധനാനി, സങ്ഘാടിഖുരമുണ്ഡഭിക്ഖഭോജീ;

മാ ഖിഡ്ഡാരതിഞ്ച മാ നിദ്ദം, അനുയുഞ്ജിത്ഥ ഝായ കാതിയാന.

൪൧൫. ‘‘ഝായാഹി ജിനാഹി കാതിയാന, യോഗക്ഖേമപഥേസു കോവിദോസി;

പപ്പുയ്യ അനുത്തരം വിസുദ്ധിം, പരിനിബ്ബാഹിസി വാരിനാവ ജോതി.

൪൧൬. ‘‘പജ്ജോതകരോ പരിത്തരംസോ, വാതേന വിനമ്യതേ ലതാവ;

ഏവമ്പി തുവം അനാദിയാനോ, മാരം ഇന്ദസഗോത്ത നിദ്ധുനാഹി;

സോ വേദയിതാസു വീതരാഗോ, കാലം കങ്ഖ ഇധേവ സീതിഭൂതോ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ഉട്ഠേഹീതി നിദ്ദൂപഗമനതോ ഉട്ഠഹന്തോ ഉട്ഠാനവീരിയം കരോഹി. യസ്മാ നിപജ്ജാ നാമ കോസജ്ജപക്ഖിയാ, തസ്മാ മാ സയി. നിസീദാതി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ നിസീദ. കാതിയാനാതി തം നാമേന ആലപതി. മാ നിദ്ദാബഹുലോ അഹൂതി നിദ്ദാബഹുലോ നിദ്ദാഭിഭൂതോ മാ അഹു. ജാഗരസ്സൂതി ജാഗര, ജാഗരിയമനുയുത്തോ ഹോഹി. മാ തം അലസന്തി ജാഗരിയം അനനുയുഞ്ജന്തം തം അലസം കുസീതം പമത്തബന്ധു മച്ചുരാജാ കൂടേനേവ അദ്ദുഹനേന വിയ നേസാദോ മിഗം വാ പക്ഖിം വാ ജരാരോഗേഹി മാ ജിനാതു മാ അഭിഭവതു, മാ അജ്ഝോത്ഥരതൂതി അത്ഥോ.

സേയ്യഥാപീതി സേയ്യഥാ അപി. മഹാസമുദ്ദവേഗോതി മഹാസമുദ്ദസ്സ ഊമിവേഗോ. ഏവന്തി യഥാ നാമ മഹാസമുദ്ദഊമിവേഗോ ഉപരൂപരി ഉട്ഠഹന്തോ തം അഭിക്കമിതും അസക്കോന്തം പുരിസം അഭിഭവതി, ഏവം ജാതി ജരാ ച കോസജ്ജാഭിഭൂതം തം അതിവത്തതേ ഉപരൂപരി അജ്ഝോത്ഥരതി. സോ കരോഹീതി സോ ത്വം, കാതിയാന, ചതൂഹി ഓഘേഹി അനജ്ഝോത്ഥരണീയം അരഹത്തഫലസങ്ഖാതം സുദീപം അത്തനോ കരോഹി അത്തനോ സന്താനേ ഉപ്പാദേഹി. ന ഹി താണം തവ വിജ്ജതേവ അഞ്ഞന്തി ഹീതി ഹേതുഅത്ഥേ നിപാതോ. യസ്മാ തതോ അഗ്ഗഫലതോ അഞ്ഞം തവ താണം നാമ ഇധ വാ ഹുരം വാ ന ഉപലബ്ഭതി, തസ്മാ തം അരഹത്തസങ്ഖാതം സുദീപം കരോഹീതി.

സത്ഥാ ഹി വിജേസി മഗ്ഗമേതന്തി യം സാധേതും അവിസഹന്താ യതോ പരാജിതാ പുഥൂ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ, തദേതം തസ്സ സുദീപസ്സ കാരണഭൂതം പഞ്ചവിധസങ്ഗതോ ജാതിആദിഭയതോ ച അതീതം അരിയമഗ്ഗം ദേവപുത്തമാരാദികേ അഭിഭവിത്വാ തുയ്ഹം സത്ഥാ വിജേസി സാധേസി. യസ്മാ സത്ഥു സന്തകം നാമ സാവകേന അധിഗന്തബ്ബം ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബം, തസ്മാ തസ്സ അധിഗമായ പുബ്ബരത്താപരരത്തം പുരിമയാമം പച്ഛിമയാമഞ്ച, അപ്പമത്തോ സതോ സമ്പജാനോ ഹുത്വാ അനുയുഞ്ജ യോഗം ഭാവനം ദള്ഹഞ്ച കരോഹി.

പുരിമാനി പമുഞ്ച ബന്ധനാനീതി പുരിമകാനി ഗിഹികാലേ ആബദ്ധാനി ഗിഹിബന്ധനാനി കാമഗുണബന്ധനാനി പമുഞ്ച വിസ്സജ്ജേഹി, തത്ഥ അനപേക്ഖോ ഹോഹി. സങ്ഘാടിഖുരമുണ്ഡഭിക്ഖഭോജീതി സങ്ഘാടിധാരീ ഖുരേന കതസിരമുണ്ഡോ ഭിക്ഖാഹാരഭോജീ, തിവിധമ്പേതം പുരിമബന്ധനപമോക്ഖസ്സ ഖിഡ്ഡാരതിനിദ്ദാനനുയോഗസ്സ ച കാരണവചനം. യസ്മാ ത്വം സങ്ഘാടിപാരുതോ മുണ്ഡോ ഭിക്ഖാഹാരോ ജീവതി, തസ്മാ തേ കാമസുഖാനുയോഗോ ഖിഡ്ഡാരതിനിദ്ദാനുയോഗോ ച ന യുത്തോതി തതോ പുരിമാനി പമുഞ്ച ബന്ധനാനി ഖിഡ്ഡാരതിം നിദ്ദഞ്ച മാനുയുഞ്ജിത്ഥാതി യോജനാ. ഝായാതി ഝായസ്സു ആരമ്മണൂപനിജ്ഝാനം അനുയുഞ്ജ.

തം പന അനുയുഞ്ജന്തോ യേന ഝാനേന ഝായതോ കിലേസാ സബ്ബസോ ജിതാ ഹോന്തി, തം ലക്ഖണൂപനിജ്ഝാനം അനുയുഞ്ജാതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ഝായാഹി ജിനാഹീ’’തി ആഹ. യോഗക്ഖേമപഥേസു കോവിദോസീതി ചതൂഹി യോഗേഹി ഖേമസ്സ നിബ്ബാനസ്സ പഥഭൂതേസു ബോധിപക്ഖിയധമ്മേസു കുസലോ ഛേകോ അസി, തസ്മാ ഭാവനം ഉസ്സുക്കാപേന്തോ അനുത്തരം ഉത്തരരഹിതം, വിസുദ്ധിം നിബ്ബാനം അരഹത്തഞ്ച പപ്പുയ്യ പാപുണിത്വാ പന ത്വം പരിനിബ്ബാഹിസി. വാരിനാവ ജോതീതി മഹതാ സലിലവുട്ഠിനിപാതേന അഗ്ഗിഖന്ധോ വിയ അരിയമഗ്ഗവുട്ഠിനിപാതേന പരിനിബ്ബായിസ്സതി.

പജ്ജോതകരോതി പജ്ജോതിം കരോ പദീപോ. പരിത്തരംസോതി ഖുദ്ദകച്ചികോ. വിനമ്യതേതി വിനമീയതി അപനിയ്യതി. ലതാവാതി വല്ലി വിയ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യഥാ വട്ടിആദിപച്ചയവേകല്ലേന പരിത്തരംസോ മന്ദപഭോ പദീപോ അപ്പികാ ലതാ വാ വാതേന വിധമിയ്യതി വിദ്ധംസിയ്യതി, ഏവം തുവമ്പി. കോസിയഗോത്തതായ, ഇന്ദസഗോത്ത, ഇന്ദസമാനഗോത്തം. മാരം തസ്സ വസേ അനാവത്തനാ അനുപാദാനതോ ച അനാദിയാനോ, നിദ്ധുനാഹി വിധമേഹി വിദ്ധംസേഹി. ഏവം പന വിദ്ധംസമാനോ സോ ത്വം വേദയിതാസു സബ്ബാസു വേദനാസു വിഗതച്ഛന്ദരാഗോ ഇധേവ ഇമസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ സബ്ബകിലേസദരഥപരിളാഹാഭാവേന സീതിഭൂതോ നിബ്ബുതോ അത്തനോ പരിനിബ്ബാനകാലം കങ്ഖ ആഗമേഹീതി. ഏവം സത്ഥാരാ അനുപാദിസേസം നിബ്ബാനം പാപേത്വാ ദേസനായ കതായ ഥേരോ ദേസനാവസാനേ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. അരഹത്തം പന പത്വാ സത്ഥാരാ ദേസിതനിയാമേനേവ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി. താ ഏവ ഇമാ ഗാഥാ ഥേരസ്സ അഞ്ഞാബ്യാകരണഞ്ച ജാതാ.

കാതിയാനത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.