൧൧. ന്ഹാതകമുനിത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

വാതരോഗാഭിനീതോതിആദികാ ആയസ്മതോ ന്ഹാതകമുനിസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്തോ വിജ്ജാട്ഠാനാദീസു നിപ്ഫത്തിം ഗതോ ന്ഹാതകലക്ഖണയോഗേന ന്ഹാതകോതി പഞ്ഞായിത്ഥ. സോ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ രാജഗഹസ്സ തിയോജനപ്പമാണേ ഠാനേ അരഞ്ഞായതനേ നീവാരേഹി യാപേന്തോ അഗ്ഗിം പരിചാരയമാനോ വസതി. തസ്സ സത്ഥാ ഘടേ വിയ പദീപം ഹദയബ്ഭന്തരേ പജ്ജലന്തം അരഹത്തൂപനിസ്സയം ദിസ്വാ അസ്സമപദം അഗമാസി. സോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ ഹട്ഠതുട്ഠോ അത്തനോ ഉപകപ്പനനിയാമേന ആഹാരം ഉപനേസി. തം ഭഗവാ പരിഭുഞ്ജി. ഏവം തയോ ദിവസേ ദത്വാ ചതുത്ഥദിവസേ ‘‘ഭഗവാ തുമ്ഹേ പരമസുഖുമാലാ, കഥം ഇമിനാ ആഹാരേന യാപേഥാ’’തി ആഹ. തസ്സ സത്ഥാ അരിയസന്തോസഗുണം പകാസേന്തോ ധമ്മം ദേസേസി. താപസോ തം സുത്വാ സോതാപന്നോ ഹുത്വാ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. ഭഗവാ തം അരഹത്തേ പതിട്ഠപേത്വാ ഗതോ. സോ പന തത്ഥേവ വിഹരന്തോ അപരഭാഗേ വാതാബാധേന ഉപദ്ദുതോ അഹോസി. സത്ഥാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ പടിസന്ഥാരമുഖേന തസ്സ വിഹാരം പുച്ഛന്തോ –

൪൩൫. ‘‘വാതരോഗാഭിനീതോ ത്വം, വിഹരം കാനനേ വനേ;

പവിദ്ധഗോചരേ ലൂഖേ, കഥം ഭിക്ഖു കരിസ്സസീ’’തി. – ഗാഥമാഹ; അഥ ഥേരോ –

൪൩൬. ‘‘പീതിസുഖേന വിപുലേന, ഫരിത്വാന സമുസ്സയം;

ലൂഖമ്പി അഭിസമ്ഭോന്തോ, വിഹരിസ്സാമി കാനനേ.

൪൩൭. ‘‘ഭാവേന്തോ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ, ഇന്ദ്രിയാനി ബലാനി ച;

ഝാനസോഖുമ്മസമ്പന്നോ, വിഹരിസ്സം അനാസവോ.

൪൩൮. ‘‘വിപ്പമുത്തം കിലേസേഹി, സുദ്ധചിത്തം അനാവിലം;

അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖന്തോ, വിഹരിസ്സം അനാസവോ.

൪൩൯. ‘‘അജ്ഝത്തഞ്ച ബഹിദ്ധാ ച, യേ മേ വിജ്ജിംസു ആസവാ;

സബ്ബേ അസേസാ ഉച്ഛിന്നാ, ന ച ഉപ്പജ്ജരേ പുന.

൪൪൦. ‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധാ പരിഞ്ഞാതാ, തിട്ഠന്തി ഛിന്നമൂലകാ;

ദുക്ഖക്ഖയോ അനുപ്പത്തോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി. –

ഇമാഹി സേസഗാഥാഹി അത്തനോ വിഹാരം സത്ഥു പവേദേസി.

തത്ഥ ഝാനസോഖുമ്മസമ്പന്നോതി ഝാനസുഖുമഭാവേന സമന്നാഗതോ. ഝാനസുഖുമം നാമ അരൂപജ്ഝാനം, തസ്മാ അട്ഠസമാപത്തിലാഭിമ്ഹീതി വുത്തം ഹോതി. തേന അത്തനോ ഉഭതോഭാഗവിമുത്തിതം ദസ്സേതി. അപരേ പനാഹു – ‘‘സോഖുമ്മന്തി അഗ്ഗമഗ്ഗഫലേസു അധിപഞ്ഞാസിക്ഖാ അധിപ്പേതാ, തതോ ഝാനഗ്ഗഹണേന അത്തനോ ഉഭതോഭാഗവിമുത്തിതം വിഭാവേതീ’’തി. വിപ്പമുത്തം കിലേസേഹീതി പടിപ്പസ്സദ്ധിവിമുത്തിയാ സബ്ബകിലേസേഹി വിമുത്തം, തതോ ഏവ സുദ്ധചിത്തം, അനാവിലസങ്കപ്പതായ അനാവിലം, തീഹിപി പദേഹി അരഹത്തഫലചിത്തമേവ വദതി. സേസം ഹേട്ഠാ വുത്തനയമേവ. ഇമമേവ ച ഥേരസ്സ അഞ്ഞാബ്യാകരണം അഹോസീതി.

ന്ഹാതകമുനിത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.