൬. ചൂളകത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

നദന്തി മോരാ സുസിഖാ സുപേഖുണാതി ആയസ്മതോ ചൂളകത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തോ ഇതോ ഏകതിംസേ കപ്പേ സിഖിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സത്ഥാരം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ഛത്തപണ്ണിഫലം അദാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ ചൂളകോതി ലദ്ധനാമോ വയപ്പത്തോ ധനപാലദമനേ സത്ഥരി ലദ്ധപ്പസാദോ പബ്ബജിത്വാ സമണധമ്മം കരോന്തോ ഇന്ദസാലഗുഹായം വസതി, സോ ഏകദിവസം ഗുഹാദ്വാരേ നിസിന്നോ മഗധക്ഖേത്തം ഓലോകേസി. തസ്മിം ഖണേ പാവുസകാലമേഘോ ഗമ്ഭീരമധുരനിഗ്ഘോസോ സതപടലസഹസ്സപടലോ അഞ്ജന സിഖരസന്നികാസോ നഭം പൂരേത്വാ പവസ്സതി, മയൂരസങ്ഘാ ച മേഘഗജ്ജിതം സുത്വാ ഹട്ഠതുട്ഠാ കേകാസദ്ദം മുഞ്ചിത്വാ തത്ഥ തത്ഥ പദേസേ നച്ചന്താ വിചരന്തി. ഥേരസ്സപി ആവാസഗബ്ഭേ മേഘവാതഫസ്സേഹി അപഗതധമ്മത്താ പസ്സദ്ധകരജകായേ കല്ലതം പത്തേ ഉതുസപ്പായലാഭേന ചിത്തം ഏകഗ്ഗം അഹോസി, കമ്മട്ഠാനവീഥിം ഓതരി, സോ തം ഞത്വാ കാലസമ്പദാദികിത്തനമുഖേന അത്താനം ഭാവനായ ഉസ്സാഹേന്തോ –

൨൧൧. ‘‘നദന്തി മോരാ സുസിഖാ സുപേഖുണാ, സുനീലഗീവാ സുമുഖാ സുഗജ്ജിനോ;

സുസദ്ദലാ ചാപി മഹാമഹീ അയം, സുബ്യാപിതമ്ബു സുവലാഹകം നഭം.

൨൧൨. ‘‘സുകല്ലരൂപോ സുമനസ്സ ഝായതം, സുനിക്കമോ സാധു സുബുദ്ധസാസനേ;

സുസുക്കസുക്കം നിപുണം സുദുദ്ദസം, ഫുസാഹി തം ഉത്തമമച്ചുതം പദ’’ന്തി. –

ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ നദന്തി മോരാ സുസിഖാ സുപേഖുണാ, സുനീലഗീവാ സുമുഖാ സുഗജ്ജിനോതി ഏതേ മത്ഥകേ ഉട്ഠിതാഹി സുന്ദരാഹി സിഖാഹി സമന്നാഗതത്താ സുസിഖാ, നാനാവണ്ണേഹി അനേകേഹി സോഭനേഹി ഭദ്ദകപിഞ്ഛേഹി സമന്നാഗതത്താ സുപേഖുണാ, രാജീവവണ്ണസങ്കാസായ സുന്ദരായ നീലവണ്ണായ ഗീവായ സമന്നാഗതത്താ സുനീലഗീവാ, സുന്ദരമുഖതായ സുമുഖാ, മനുഞ്ഞവാദിതായ സുഗജ്ജിനോ, മോരാ സിഖണ്ഡിനോ ഛജ്ജസംവാദീ കേകാസദ്ദം മുഞ്ചന്താ നദന്തി രവന്തി. സുസദ്ദലാ ചാപി മഹാമഹീ അയന്തി അയഞ്ച മഹാപഥവീ സുസദ്ദലാ സുന്ദരഹരിതതിണാ. സുബ്യാപിതമ്ബൂതി അഭിനവവുട്ഠിയാ തഹം തഹം വിസ്സന്ദമാനസലിലതായ സുട്ഠു ബ്യാപിതജലാ വിതതജലാ. ‘‘സുസുക്കതമ്ബൂ’’തിപി പാഠോ, സുവിസുദ്ധജലാതി അത്ഥോ. സുവലാഹകം നഭന്തി ഇദഞ്ച നഭം ആകാസം നീലുപ്പലദലസന്നിഭേഹി സമന്തതോ പൂരേത്വാ ഠിതേഹി സുന്ദരേഹി വലാഹകേഹി മേഘേഹി സുവലാഹകം.

സുകല്ലരൂപോ സുമനസ്സ ഝായതന്തി ഇദാനി ഉതുസപ്പായലാഭേന സുട്ഠു കല്ലരൂപോ കമ്മനിയസഭാവോ ത്വം, നീവരണേഹി അനജ്ഝാരൂള്ഹചിത്തതായ സുന്ദരമനസ്സ യോഗാവചരസ്സ യം ആരമ്മണൂപനിജ്ഝാനവസേന ലക്ഖണൂപനിജ്ഝാനവസേന ച ഝായതം. സുനിക്കമോ…പേ… അച്ചുതം പദന്തി ഏവം ഝായന്തോ ച സാധു സുബുദ്ധസ്സ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സാസനേ സുന്ദരനിക്കമോ ഹുത്വാ സുപരിസുദ്ധസീലതായ സുസുക്കം, വിസുദ്ധസഭാവതായ സബ്ബസ്സപി സംകിലേസസ്സ ഗോചരഭാവാനുപഗമനതോ സുക്കം, നിപുണഞാണഗോചരതായ നിപുണം, പരമഗമ്ഭീരതായ സുദുദ്ദസം, പണീതഭാവേന സേട്ഠഭാവേന ച ഉത്തമം, നിച്ചസഭാവതായ അച്ചുതം പദം തം നിബ്ബാനം ഫുസാഹി അത്തപച്ചക്ഖകരണേന സമ്മാപടിപത്തിയാ സച്ഛികരോഹീതി.

ഏവം ഥേരോ അത്താനം ഓവദന്തോവ ഉതുസപ്പായലാഭേന സമാഹിതചിത്തോ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൧.൩൯.൩൭-൪൨) –

‘‘കണികാരംവ ജലിതം, പുണ്ണമായേവ ചന്ദിമം;

ജലന്തം ദീപരുക്ഖംവ, അദ്ദസം ലോകനായകം.

‘‘കദലിഫലം പഗ്ഗയ്ഹ, അദാസിം സത്ഥുനോ അഹം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, വന്ദിത്വാന അപക്കമിം.

‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ ഥേരോ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ പീതിസോമനസ്സജാതോ ‘‘നദന്തി മോരാ’’തിആദിനാ തായേവ ഗാഥാ പച്ചുദാഹാസി. തേനസ്സ ഇദമേവ അഞ്ഞാബ്യാകരണം അഹോസീതി.

ചൂളകത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.