൮. സുരാധത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

ഖീണാ ഹി മയ്ഹം ജാതീതിആദികാ ആയസ്മതോ സുരാധത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ സിഖിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സത്ഥാരം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ മാതുലുങ്ഗഫലം അദാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരാപരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ അനന്തരം വുത്തസ്സ രാധത്ഥേരസ്സ കനിട്ഠോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, സുരാധോതിസ്സ നാമം അഹോസി. സോ ജേട്ഠഭാതരി രാധേ പബ്ബജിതേ സയമ്പി പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൫൧.൬൮-൭൨) –

‘‘കണികാരംവ ജലിതം, പുണ്ണമായേവ ചന്ദിമം;

ജലന്തം ദീപരുക്ഖംവ, അദ്ദസം ലോകനായകം.

‘‘മാതുലുങ്ഗഫലം ഗയ്ഹ, അദാസിം സത്ഥുനോ അഹം;

ദക്ഖിണേയ്യസ്സ വീരസ്സ, പസന്നോ സേഹി പാണിഭി.

‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ സാസനസ്സ നിയ്യാനികഭാവദസ്സനത്ഥം അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോ ‘‘ഖീണാ ഹീ മയ്ഹ’’ന്തിആദിനാ ഗാഥാദ്വയമാഹ.

൧൩൫-൬. തത്ഥ ഖീണാതി ഖയം പരിയോസാനം ഗതാ. ജാതീതി ഭവോ ഭവനിബ്ബത്തി വാ. വുസിതം ജിനസാസനന്തി ജിനസ്സ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സാസനം മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയം വുട്ഠം പരിവുട്ഠം. പഹീനോ ജാലസങ്ഖാതോതി സത്തസന്താനസ്സ ഓത്ഥരണതോ നിസ്സരിതും അപ്പദാനതോ ച ‘‘ജാലസങ്ഖാതോ’’തി ച ലദ്ധനാമാ ദിട്ഠി അവിജ്ജാ ച പഹീനാ മഗ്ഗേന സമുച്ഛിന്നാ. ഭവനേത്തി സമൂഹതാതി കാമഭവാദികസ്സ ഭവസ്സ നയനതോ പവത്തനതോ ഭവനേത്തിസഞ്ഞിതാ തണ്ഹാ സമുഗ്ഘാടിതാ. യസ്സത്ഥായ പബ്ബജിതോതി യസ്സ അത്ഥായ യദത്ഥം അഹം അഗാരസ്മാ ഗേഹതോ അനഗാരിയം പബ്ബജ്ജം പബ്ബജിതോ ഉപഗതോ. സോ സബ്ബേസം ഓരമ്ഭാഗിയുദ്ധമ്ഭാഗിയപ്പഭേദാനം സംയോജനാനം ബന്ധനാനം ഖയഭൂതോ അത്ഥോ നിബ്ബാനസങ്ഖാതോ പരമത്ഥോ അരഹത്തസങ്ഖാതോ സദത്ഥോ ച മയാ അനുപ്പത്തോ അധിഗതോതി അത്ഥോ.

സുരാധത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.