൭. ഉജ്ജയത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

നമോ തേ ബുദ്ധ വീരത്ഥൂതി ആയസ്മതോ ഉജ്ജയത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി കരോന്തോ ഇതോ ദ്വാനവുതേ കപ്പേ തിസ്സം ഭഗവന്തം പസ്സിത്വാ പസന്നമാനസോ കണികാരപുപ്ഫേഹി പൂജം അകാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരാപരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹേ അഞ്ഞതരസ്സ സോത്തിയബ്രാഹ്മണസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, ഉജ്ജയോതിസ്സ നാമം അഹോസി. സോ വയപ്പത്തോ തിണ്ണം വേദാനം പാരഗൂ ഹുത്വാ തത്ഥ സാരം അപസ്സന്തോ ഉപനിസ്സയസമ്പത്തിയാ ചോദിയമാനോ വേളുവനം ഗന്ത്വാ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ ചരിയാനുകൂലം കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ അരഞ്ഞേ വിഹരന്തോ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൧.൨൧.൧-൪) –

‘‘കണികാരം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, ഓചിനിത്വാനഹം തദാ;

തിസ്സസ്സ അഭിരോപേസിം, ഓഘതിണ്ണസ്സ താദിനോ.

‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

‘‘പഞ്ചതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, അരുണപാണീതി വിസ്സുതോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിത്വാ ഭഗവതോ ഥോമനാകാരേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോ ‘‘നമോ തേ ബുദ്ധ വീരത്ഥൂ’’തി ഗാഥം അഭാസി.

൪൭. തത്ഥ നമോതി പണാമകിത്തനം. തേതി പണാമകിരിയായ സമ്പദാനകിത്തനം, തുയ്ഹന്തി അത്ഥോ. ബുദ്ധ വീരാതി ച ഭഗവതോ ആലപനം. ഭഗവാ ഹി യഥാ അഭിഞ്ഞേയ്യാദിഭേദസ്സ അത്ഥസ്സ അഭിഞ്ഞേയ്യാദിഭേദേന സയമ്ഭൂഞാണേന അനവസേസതോ ബുദ്ധത്താ ‘‘ബുദ്ധോ’’തി വുച്ചതി. ഏവം പഞ്ചന്നമ്പി മാരാനം അഭിപ്പമദ്ദനവസേന പദഹന്തേന മഹതാ വീരിയേന സമന്നാഗതത്താ ‘‘വീരോ’’തി വുച്ചതി. അത്ഥൂതി ഹോതു, തസ്സ ‘‘നമോ’’തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധോ. വിപ്പമുത്തോസി സബ്ബധീതി സബ്ബേഹി കിലേസേഹി സബ്ബസ്മിഞ്ച സങ്ഖാരഗതേ വിപ്പമുത്തോ വിസംയുത്തോ അസി ഭവസി, ന തയാ കിഞ്ചി അവിപ്പമുത്തം നാമ അത്ഥി, യതോഹം തുയ്ഹാപദാനേ വിഹരം, വിഹരാമി അനാസവോതി തുയ്ഹം തവ അപദാനേ ഓവാദേ ഗതമഗ്ഗേ പടിപത്തിചരിയായ വിഹരം യഥാസത്തി യഥാബലം പടിപജ്ജന്തോ കാമാസവാദീനം ചതുന്നമ്പി ആസവാനം സുപ്പഹീനത്താ അനാസവോ വിഹരാമി, താദിസസ്സ നമോ തേ ബുദ്ധ-വീരത്ഥൂതി.

ഉജ്ജയത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.