൭. അന്തഗ്ഗാഹികാദിട്ഠിനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൪൦. അന്തഗ്ഗാഹികായ ദിട്ഠിയാ പഠമവാരേ ആകാരപുച്ഛാ. ദുതിയേ ആകാരഗഹണം. തതിയേ ആകാരവിസ്സജ്ജനം. തത്ഥ ലോകോതി അത്താ. സോ അന്തോതി അഞ്ഞമഞ്ഞപടിപക്ഖേസു സസ്സതുച്ഛേദന്തേസു സസ്സതഗ്ഗാഹേ സസ്സതന്തോ, അസസ്സതഗ്ഗാഹേ ഉച്ഛേദന്തോ. പരിത്തം ഓകാസന്തി സുപ്പമത്തം വാ സരാവമത്തം വാ ഖുദ്ദകം ഠാനം. നീലകതോ ഫരതീതി നീലന്തി ആരമ്മണം കരോതി. അയം ലോകോതി അത്താനം സന്ധായ വുത്തം. പരിവടുമോതി സമന്തതോ പരിച്ഛേദവാ. അന്തസഞ്ഞീതി അന്തവാതിസഞ്ഞീ. അന്തോ അസ്സ അത്ഥീതി അന്തോതി ഗഹേതബ്ബം. യം ഫരതീതി യം കസിണരൂപം ഫരതി. തം വത്ഥു ചേവ ലോകോ ചാതി തം കസിണരൂപം ആരമ്മണഞ്ചേവ ആലോകിയട്ഠേന ലോകോ ച. യേന ഫരതീതി യേന ചിത്തേന ഫരതി. സോ അത്താ ചേവ ലോകോ ചാതി അത്താനമപേക്ഖിത്വാ പുല്ലിങ്ഗം കതം, തം ചിത്തം അത്താ ചേവ ആലോകനട്ഠേന ലോകോ ചാതി വുത്തം ഹോതി. അന്തവാതി അന്തോ. ഓകാസകതോ ഫരതീതി ആലോകകസിണവസേന തേജോകസിണവസേന ഓദാതകസിണവസേന വാ ഓഭാസോതി ഫരതി. നീലാദീനം പഞ്ചന്നം പഭസ്സരകസിണാനംയേവ ഗഹിതത്താ പഥവീആപോവായോകസിണവസേന അത്താഭിനിവേസോ ന ഹോതീതി ഗഹേതബ്ബം.

വിപുലം ഓകാസന്തി ഖലമണ്ഡലമത്താദിവസേന മഹന്തം ഠാനം. അനന്തവാതി വുദ്ധഅനന്തവാ. അപരിയന്തോതി വുദ്ധഅപരിയന്തോ. അനന്തസഞ്ഞീതി അനന്തോതിസഞ്ഞീ. തം ജീവന്തി സോ ജീവോ. ലിങ്ഗവിപല്ലാസോ കതോ. ജീവോതി ച അത്താ ഏവ. രൂപാദീനി പഞ്ചപി പരിവടുമട്ഠേന സരീരം. ജീവം ന സരീരന്തി അത്തസങ്ഖാതോ ജീവോ രൂപസങ്ഖാതം സരീരം ന ഹോതി. ഏസ നയോ വേദനാദീസു. തഥാഗതോതി സത്തോ. അരഹന്തി ഏകേ. പരം മരണാതി മരണതോ ഉദ്ധം, പരലോകേതി അത്ഥോ. രൂപം ഇധേവ മരണധമ്മന്തി അത്തനോ പാകടക്ഖന്ധസീസേന പഞ്ചക്ഖന്ധഗ്ഗഹണം, തം ഇമസ്മിംയേവ ലോകേ നസ്സനപകതികന്തി അത്ഥോ. സേസക്ഖന്ധേസുപി ഏസേവ നയോ. കായസ്സ ഭേദാതി ഖന്ധപഞ്ചകസങ്ഖാതസ്സ കായസ്സ ഭേദതോ പരം. ഇമിനാ വചനേന ‘‘പരം മരണാ’’തി ഏതസ്സ ഉദ്ദേസസ്സ അത്ഥോ വുത്തോ. ഹോതിപീതിആദീസു ഹോതീതി മൂലപദം. ചതൂസുപി അപി-സദ്ദോ സമുച്ചയത്ഥോ. തിട്ഠതീതി സസ്സതത്താ തിട്ഠതി, ന ചവതീതി അത്ഥോ. ‘‘ഹോതീ’’തി പദസ്സ വാ അത്ഥവിസേസനത്ഥം ‘‘തിട്ഠതീ’’തി പദം വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. ഉപ്പജ്ജതീതി അണ്ഡജജലാബുജയോനിപവേസവസേന ഉപ്പജ്ജതി നാമ, നിബ്ബത്തതീതി സംസേദജഓപപാതികയോനിപവേസവസേന നിബ്ബത്തതി നാമാതി അത്ഥയോജനാ വേദിതബ്ബാ. ഉച്ഛിജ്ജതീതി പബന്ധാഭാവവസേന. വിനസ്സതീതി ഭങ്ഗവസേന. ന ഹോതി പരം മരണാതി പുരിമപദാനം അത്ഥവിവരണം, ചുതിതോ ഉദ്ധം ന വിജ്ജതീതി അത്ഥോ. ഹോതി ച ന ച ഹോതീതി ഏകച്ചസസ്സതികാനം ദിട്ഠി, ഏകേന പരിയായേന ഹോതി, ഏകേന പരിയായേന ന ഹോതീതി അത്ഥോ. ജീവഭാവേന ഹോതി, പുബ്ബജീവസ്സ അഭാവേന ന ഹോതീതി വുത്തം ഹോതി. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതീതി അമരാവിക്ഖേപികാനം ദിട്ഠി, ഹോതീതി ച നേവ ഹോതി, ന ഹോതീതി ച ന ഹോതീതി അത്ഥോ. അനുവാദഭയാ മുസാവാദഭയാ ച മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ ച പുബ്ബവുത്തനയസ്സ പടിക്ഖേപമത്തം കരോതി. ഇമേഹി പഞ്ഞാസായ ആകാരേഹീതി യഥാവുത്താനം ദസന്നം പഞ്ചകാനം വസേന പഞ്ഞാസായ ആകാരേഹീതി.

അന്തഗ്ഗാഹികാദിട്ഠിനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.