൫൫. ആസവക്ഖയഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൦൭. ആസവക്ഖയഞാണനിദ്ദേസേ അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയാദീനി വുത്തത്ഥാനി. കതി ഠാനാനി ഗച്ഛതീതി ഏകേകസ്സ ഉപ്പത്തിട്ഠാനനിയമനത്ഥം പുച്ഛാ. ഏകം ഠാനം ഗച്ഛതീതി ഏകസ്മിം ഠാനേ ഉപ്പജ്ജതീതി വുത്തം ഹോതി. ഉപ്പത്തിഓകാസട്ഠാനഞ്ഹി തിട്ഠതി ഏത്ഥാതി ഠാനന്തി വുച്ചതി. ഛ ഠാനാനീതി ഛ മഗ്ഗഫലക്ഖണേ. ഇന്ദ്രിയാനം അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയാദീസു തീസു ഏകേകമേവ അധികം ഹോതീതി ദസ്സനത്ഥം സദ്ധിന്ദ്രിയം അധിമോക്ഖപരിവാരം ഹോതീതിആദി വുത്തം. യഥാ ‘‘സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ അധിമോക്ഖട്ഠോ’’തിആദീസു (പടി. മ. ൧.൧൨) അധിമോക്ഖാദയോ സദ്ധിന്ദ്രിയാദീനം കിച്ചവസേന വുത്താ, ഏവമിധാപി ‘‘അധിമോക്ഖപരിവാരം ഹോതീ’’തി സദ്ധിന്ദ്രിയം അധിമോക്ഖത്ഥേന പരിവാരം ഹോതീതി വുത്തം ഹോതി. ഏസ നയോ സേസേസുപി. പരിവാരന്തി ച ലിങ്ഗവിപല്ലാസോ കതോ. പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയമേവ പജാനനസഭാവദസ്സനത്ഥം വിസും കത്വാ വുത്തം. അഭിധമ്മേപി (വിഭ. ൨൧൯) ഹി പഞ്ഞായ കിച്ചവിസേസദസ്സനത്ഥം മഗ്ഗക്ഖണേ ച ഫലക്ഖണേ ച ഏകാവ പഞ്ഞാ അട്ഠധാ വിഭത്താ. അഭിസന്ദനപരിവാരന്തി ന്ഹാനിയചുണ്ണാനം ഉദകം വിയ ചിത്തചേതസികാനം സിനേഹനകിച്ചേന പരിവാരം ഹോതി. ഇദം സോമനസ്സസമ്പയുത്തമഗ്ഗവസേനേവ വുത്തം. ഉപേക്ഖാസമ്പയുത്തമഗ്ഗേ പന സോമനസ്സിന്ദ്രിയട്ഠാനേ ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. തം പന സമ്പയുത്താനം നാതിഉപബ്രൂഹനപരിവാരന്തി ഗഹേതബ്ബം. പവത്തസന്തതാധിപതേയ്യപരിവാരന്തി പവത്താ സന്തതി പവത്തസന്തതി, വത്തമാനസന്താനന്തി അത്ഥോ. അധിപതിഭാവോ ആധിപതേയ്യം, പവത്തസന്തതിയാ ആധിപതേയ്യം പവത്തസന്തതാധിപതേയ്യം. വത്തമാനജീവിതിന്ദ്രിയസ്സ ഉപരിപവത്തിയാ ച പച്ചയത്താ പുബ്ബാപരവസേന പവത്തസന്തതിയാ അധിപതിഭാവേന അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയസ്സ പരിവാരം ഹോതി.

സോതാപത്തിമഗ്ഗക്ഖണേ ജാതാ ധമ്മാതിആദി സബ്ബേസം മഗ്ഗസമ്പയുത്തകാനം വണ്ണഭണനത്ഥം വുത്തം. തത്ഥ മഗ്ഗക്ഖണേ ജാതാതി മഗ്ഗസമുട്ഠിതാ ഏവ, ന അഞ്ഞേ. യസ്മാ പന മഗ്ഗസമുട്ഠിതമ്പി രൂപം കുസലാദിനാമം ന ലഭതി, തസ്മാ തം അപനേന്തോ ഠപേത്വാ ചിത്തസമുട്ഠാനം രൂപന്തി ആഹ. സബ്ബേവ ഹി തേ ധമ്മാ കുച്ഛിതാനം സലനാദീഹി അത്ഥേഹി കുസലാ. തേ ആരമ്മണം കത്വാ പവത്തമാനാ നത്ഥി ഏതേസം ആസവാതി അനാസവാ. വട്ടമൂലം ഛിന്ദന്താ നിബ്ബാനം ആരമ്മണം കത്വാ വട്ടതോ നിയ്യന്തീതി നിയ്യാനികാ. കുസലാകുസലസങ്ഖാതാ ചയാ അപേതത്താ അപചയസങ്ഖാതം നിബ്ബാനം ആരമ്മണം കത്വാ പവത്തനതോ അപചയം ഗച്ഛന്തീതി അപചയഗാമിനോ, പവത്തം അപചിനന്താ വിദ്ധംസേന്താ ഗച്ഛന്തീതിപി അപചയഗാമിനോ. ലോകേ അപരിയാപന്നഭാവേന ലോകതോ ഉത്തരാ ഉത്തിണ്ണാതി ലോകുത്തരാ. നിബ്ബാനം ആരമ്മണം ഏതേസന്തി നിബ്ബാനാരമ്മണാ.

ഇമാനി അട്ഠിന്ദ്രിയാനീതിആദി പുബ്ബേ വുത്തപരിവാരഭാവസ്സ ച തേന സഹഗതാദിഭാവസ്സ ച ആദിവുത്തആകാരാനഞ്ച ദീപനത്ഥം വുത്തം. തത്ഥ അട്ഠിന്ദ്രിയാനീതി പുബ്ബേ വുത്തനയേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയേന സഹ അട്ഠ. സഹജാതപരിവാരാതി അട്ഠസു ഏകേകേന സഹ ഇതരേ ഇതരേ സത്ത സഹജാതാ ഹുത്വാ തസ്സ സഹജാതപരിവാരാ ഹോന്തി. തഥേവ അഞ്ഞം അഞ്ഞസ്സ അഞ്ഞം അഞ്ഞസ്സാതി ഏവം അഞ്ഞമഞ്ഞപരിവാരാ ഹോന്തി. തഥേവ അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സയപരിവാരാ സമ്പയുത്തപരിവാരാ ച ഹോന്തി. സഹഗതാതി തേന അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയേന സഹ ഏകുപ്പാദാദിഭാവം ഗതാ. സഹജാതാതി തേനേവ സഹ ജാതാ. സംസട്ഠാതി തേനേവ സഹ മിസ്സിതാ. സമ്പയുത്താതി തേനേവ സമം ഏകുപ്പാദാദിപകാരേഹി യുത്താ. തേവാതി തേ ഏവ അട്ഠ ഇന്ദ്രിയധമ്മാ. തസ്സാതി അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയസ്സ. ആകാരാതി പരിവാരകോട്ഠാസാ.

ഫലക്ഖണേ ജാതാ ധമ്മാ സബ്ബേവ അബ്യാകതാ ഹോന്തീതി രൂപസ്സപി അബ്യാകതത്താ ചിത്തസമുട്ഠാനരൂപേന സഹ വുത്താ. മഗ്ഗസ്സേവ കുസലത്താ നിയ്യാനികത്താ അപചയഗാമിത്താ ച ഫലക്ഖണേ ‘‘കുസലാ’’തി ച ‘‘നിയ്യാനികാ’’തി ച ‘‘അപചയഗാമിനോ’’തി ച ന വുത്തം. ഇതീതിആദി വുത്തപ്പകാരനിഗമനം. തത്ഥ അട്ഠട്ഠകാനീതി അട്ഠസു മഗ്ഗഫലേസു ഏകേകസ്സ അട്ഠകസ്സ വസേന അട്ഠ ഇന്ദ്രിയഅട്ഠകാനി. ചതുസട്ഠി ഹോന്തീതി ചതുസട്ഠി ആകാരാ ഹോന്തി. ആസവാതിആദി ഹേട്ഠാ വുത്തത്ഥമേവ. ഇധ അരഹത്തമഗ്ഗവജ്ഝേയേവ ആസവേ അവത്വാ സേസമഗ്ഗത്തയവജ്ഝാനമ്പി വചനം ആസവക്ഖയവചനസാമഞ്ഞമത്തേന വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. അരഹത്തമഗ്ഗഞാണമേവ ഹി കേചി ആസവേ അസേസേത്വാ ആസവാനം ഖേപനതോ ‘‘ഖയേ ഞാണ’’ന്തി വുച്ചതി. തസ്മായേവ ച അരഹായേവ ഖീണാസവോതി വുച്ചതീതി.

ആസവക്ഖയഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.