൨. സക്കാരസുത്തവണ്ണനാ

൮൧. ദുതിയേ സക്കാരേനാതി സക്കാരേന ഹേതുഭൂതേന, അഥ വാ സക്കാരേനാതി സക്കാരഹേതുനാ, സക്കാരഹേതുകേന വാ. സക്കാരഞ്ഹി നിസ്സായ ഇധേകച്ചേ പുഗ്ഗലാ പാപിച്ഛാ ഇച്ഛാപകതാ ഇച്ഛാചാരേ ഠത്വാ ‘‘സക്കാരം നിബ്ബത്തേസ്സാമാ’’തി അനേകവിഹിതം അനേസനം അപ്പതിരൂപം ആപജ്ജിത്വാ ഇതോ ചുതാ അപായേസു നിബ്ബത്തന്തി, അപരേ യഥാസക്കാരം ലഭിത്വാ തന്നിമിത്തം മാനമദമച്ഛരിയാദിവസേന പമാദം ആപജ്ജിത്വാ ഇതോ ചുതാ അപായേസു നിബ്ബത്തന്തി. യം സന്ധായ വുത്തം – ‘‘സക്കാരേന അഭിഭൂതാ പരിയാദിന്നചിത്താ’’തി. തത്ഥ അഭിഭൂതാതി അജ്ഝോത്ഥടാ. പരിയാദിന്നചിത്താതി ഖേപിതചിത്താ, ഇച്ഛാചാരേന മാനമദാദിനാ ച ഖയം പാപിതകുസലചിത്താ. അഥ വാ പരിയാദിന്നചിത്താതി പരിതോ ആദിന്നചിത്താ, വുത്തപ്പകാരേന അകുസലകോട്ഠാസേന യഥാ കുസലചിത്തസ്സ ഉപ്പത്തിവാരോ ന ഹോതി, ഏവം സമന്തതോ ഗഹിതചിത്തസന്താനാതി അത്ഥോ. അസക്കാരേനാതി ഹീളേത്വാ പരിഭവിത്വാ പരേഹി അത്തനി പവത്തിതേന അസക്കാരേന ഹേതുനാ, അസക്കാരഹേതുകേന വാ മാനാദിനാ. സക്കാരേന ച അസക്കാരേന ചാതി കേഹിചി പവത്തിതേന സക്കാരേന കേഹിചി പവത്തിതേന അസക്കാരേന ച. യേ ഹി കേഹിചി പഠമം സക്കതാ ഹുത്വാ തേഹിയേവ അസാരഭാവം ഞത്വാ പച്ഛാ അസക്കതാ ഹോന്തി, താദിസേ സന്ധായ വുത്തം ‘‘സക്കാരേന ച അസക്കാരേന ചാ’’തി.

ഏത്ഥ സക്കാരേന അഭിഭൂതാ ദേവദത്താദയോ നിദസ്സേതബ്ബാ. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘ഫലം വേ കദലിം ഹന്തി, ഫലം വേളും ഫലം നളം;

സക്കാരോ കാപുരിസം ഹന്തി, ഗബ്ഭോ അസ്സതരിം യഥാ’’തി. (സം. നി. ൧.൧൮൩; അ. നി. ൪.൬൮; ചൂളവ. ൩൩൫);

സാധൂനം ഉപരി കതേന അസക്കാരേന അഭിഭൂതാ ദണ്ഡകീരാജകാലിങ്ഗരാജമജ്ഝരാജാദയോ നിദസ്സേതബ്ബാ. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘കിസഞ്ഹി വച്ഛം അവകിരിയ ദണ്ഡകീ,

ഉച്ഛിന്നമൂലോ സജനോ സരട്ഠോ;

കുക്കുളനാമേ നിരയമ്ഹി പച്ചതി,

തസ്സ ഫുലിങ്ഗാനി പതന്തി കായേ.

‘‘യോ സഞ്ഞതേ പബ്ബജിതേ അവഞ്ചയി,

ധമ്മം ഭണന്തേ സമണേ അദൂസകേ;

തം നാളികേരം സുനഖാ പരത്ഥ,

സങ്ഗമ്മ ഖാദന്തി വിഫന്ദമാനം’’. (ജാ. ൨.൧൭.൭൦-൭൧);

‘‘ഉപഹച്ച മനം മജ്ഝോ, മാതങ്ഗസ്മിം യസസ്സിനേ;

സപാരിസജ്ജോ ഉച്ഛിന്നോ, മജ്ഝാരഞ്ഞം തദാ അഹൂ’’തി. (ജാ. ൨.൧൯.൯൬);

സക്കാരേന ച അസക്കാരേന ച അഭിഭൂതാ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ നാടപുത്താദയോ നിദസ്സേതബ്ബാ.

ഗാഥാസു ഉഭയന്തി ഉഭയേന സക്കാരേന ച അസക്കാരേന ച. സമാധി ന വികമ്പതീതി ന ചലതി, ഏകഗ്ഗഭാവേന തിട്ഠതി. കസ്സ പന ന ചലതീതി ആഹ ‘‘അപ്പമാദവിഹാരിനോ’’തി. യോ പമാദകരധമ്മാനം രാഗാദീനം സുട്ഠു പഹീനത്താ അപ്പമാദവിഹാരീ അരഹാ, തസ്സ. സോ ഹി ലോകധമ്മേഹി ന വികമ്പതി. സുഖുമദിട്ഠിവിപസ്സകന്തി ഫലസമാപത്തിഅത്ഥം സുഖുമായ ദിട്ഠിയാ പഞ്ഞായ അഭിണ്ഹം പവത്തവിപസ്സനത്താ സുഖുമദിട്ഠിവിപസ്സകം. ഉപാദാനക്ഖയാരാമന്തി ചതുന്നം ഉപാദാനാനം ഖയം പരിയോസാനഭൂതം അരഹത്തഫലം ആരമിതബ്ബം ഏതസ്സാതി ഉപാദാനക്ഖയാരാമം. സേസം വുത്തനയമേവ.

ദുതിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.