൭. സാരിപുത്തത്ഥേരവത്ഥു

ന ബ്രാഹ്മണസ്സാതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ സാരിപുത്തത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിം കിര ഠാനേ സമ്ബഹുലാ മനുസ്സാ ‘‘അഹോ അമ്ഹാകം, അയ്യോ, ഖന്തിബലേന സമന്നാഗതോ, അഞ്ഞേസു അക്കോസന്തേസു വാ പഹരന്തേസു വാ കോപമത്തമ്പി നത്ഥീ’’തി ഥേരസ്സ ഗുണേ കഥയിംസു. അഥേകോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘കോ ഏസ ന കുജ്ഝതീ’’തി പുച്ഛി. ‘‘അമ്ഹാകം ഥേരോ’’തി. ‘‘നം കുജ്ഝാപേന്തോ ന ഭവിസ്സതീ’’തി? ‘‘നത്ഥേതം, ബ്രാഹ്മണാ’’തി. ‘‘തേന ഹി അഹം നം കുജ്ഝാപേസ്സാമീ’’തി? ‘‘സചേ സക്കോസി, കുജ്ഝാപേഹീ’’തി. സോ ‘‘ഹോതു, ജാനിസ്സാമിസ്സ കത്തബ്ബ’’ന്തി ഥേരം ഭിക്ഖായ പവിട്ഠം ദിസ്വാ പച്ഛാഭാഗേന ഗന്ത്വാ പിട്ഠിമജ്ഝേ മഹന്തം പാണിപ്പഹാരമദാസി. ഥേരോ ‘‘കിം നാമേത’’ന്തി അനോലോകേത്വാവ ഗതോ. ബ്രാഹ്മണസ്സ സകലസരീരേ ഡാഹോ ഉപ്പജ്ജി. സോ ‘‘അഹോ ഗുണസമ്പന്നോ, അയ്യോ’’തി ഥേരസ്സ പാദമൂലേ നിപജ്ജിത്വാ ‘‘ഖമഥ മേ, ഭന്തേ’’തി വത്വാ ‘‘കിം ഏത’’ന്തി ച വുത്തേ ‘‘അഹം വീമംസനത്ഥായ തുമ്ഹേ പഹരി’’ന്തി ആഹ. ‘‘ഹോതു ഖമാമി തേ’’തി. ‘‘സചേ മേ, ഭന്തേ, ഖമഥ, മമ ഗേഹേയേവ നിസീദിത്വാ ഭിക്ഖം ഗണ്ഹഥാ’’തി ഥേരസ്സ പത്തം ഗണ്ഹി, ഥേരോപി പത്തം അദാസി. ബ്രാഹ്മണോ ഥേരം ഗേഹം നേത്വാ പരിവിസി.

മനുസ്സാ കുജ്ഝിത്വാ ‘‘ഇമിനാ അമ്ഹാകം നിരപരാധോ അയ്യോ പഹടോ, ദണ്ഡേനപിസ്സ മോക്ഖോ നത്ഥി, ഏത്ഥേവ നം മാരേസ്സാമാ’’തി ലേഡ്ഡുദണ്ഡാദിഹത്ഥാ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഗേഹദ്വാരേ അട്ഠംസു. ഥേരോ ഉട്ഠായ ഗച്ഛന്തോ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഹത്ഥേ പത്തം അദാസി. മനുസ്സാ തം ഥേരേന സദ്ധിം ഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ, ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം പത്തം ഗഹേത്വാ ബ്രാഹ്മണം നിവത്തേഥാ’’തി ആഹംസു. കിം ഏതം ഉപാസകാതി? ബ്രാഹ്മണേന തുമ്ഹേ പഹടാ, മയമസ്സ കത്തബ്ബം ജാനിസ്സാമാതി. കിം പന തുമ്ഹേ ഇമിനാ പഹടാ, ഉദാഹു അഹന്തി? തുമ്ഹേ, ഭന്തേതി. ‘‘മം ഏസ പഹരിത്വാ ഖമാപേസി, ഗച്ഛഥ തുമ്ഹേ’’തി മനുസ്സേ ഉയ്യോജേത്വാ ബ്രാഹ്മണം നിവത്താപേത്വാ ഥേരോ വിഹാരമേവ ഗതോ. ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝായിംസു ‘‘കിം നാമേതം സാരിപുത്തത്ഥേരോ യേന ബ്രാഹ്മണേന പഹടോ, തസ്സേവ ഗേഹേ നിസീദിത്വാ ഭിക്ഖം ഗഹേത്വാ ആഗതോ. ഥേരസ്സ പഹടകാലതോ പട്ഠായ ഇദാനി സോ കസ്സ ലജ്ജിസ്സതി, അവസേസേ പോഥേന്തോ വിചരിസ്സതീ’’തി. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണം പഹരന്തോ നാമ നത്ഥി, ഗിഹിബ്രാഹ്മണേന പന സമണബ്രാഹ്മണോ പഹടോ ഭവിസ്സതി, കോധോ നാമേസ അനാഗാമിമഗ്ഗേന സമുഗ്ഘാതം ഗച്ഛതീ’’തി വത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൩൮൯. ‘‘ന ബ്രാഹ്മണസ്സ പഹരേയ്യ, നാസ്സ മുഞ്ചേഥ ബ്രാഹ്മണോ;

ധീ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഹന്താരം, തതോ ധീ യസ്സ മുഞ്ചതി.

൩൯൦. ‘‘ന ബ്രാഹ്മണസ്സേതദകിഞ്ചി സേയ്യോ, യദാ നിസേധോ മനസോ പിയേഹി;

യതോ യതോ ഹിംസമനോ നിവത്തതി, തതോ തതോ സമ്മതിമേവ ദുക്ഖ’’ന്തി.

തത്ഥ പഹരേയ്യാതി ‘‘ഖീണാസവബ്രാഹ്മണോഹമസ്മീ’’തി ജാനന്തോ ഖീണാസവസ്സ വാ അഞ്ഞതരസ്സ വാ ജാതിബ്രാഹ്മണസ്സ ന പഹരേയ്യ. നാസ്സ മുഞ്ചേഥാതി സോപി പഹടോ ഖീണാസവബ്രാഹ്മണോ അസ്സ പഹരിത്വാ ഠിതസ്സ വേരം ന മുഞ്ചേഥ, തസ്മിം കോപം ന കരേയ്യാതി അത്ഥോ. ധീ ബ്രാഹ്മണസ്സാതി ഖീണാസവബ്രാഹ്മണസ്സ ഹന്താരം ഗരഹാമി. തതോ ധീതി യോ പന തം പഹരന്തം പടിപഹരന്തോ തസ്സ ഉപരി വേരം മുഞ്ചതി, തം തതോപി ഗരഹാമിയേവ.

ഏതദകിഞ്ചി സേയ്യോതി യം ഖീണാസവസ്സ അക്കോസന്തം വാ അപച്ചക്കോസനം, പഹരന്തം വാ അപ്പടിപഹരണം, ഏതം തസ്സ ഖീണാസവബ്രാഹ്മണസ്സ ന കിഞ്ചി സേയ്യോ, അപ്പമത്തകം സേയ്യോ ന ഹോതി, അധിമത്തമേവ സേയ്യോതി അത്ഥോ. യദാ നിസേധോ മനസോ പിയേഹീതി കോധനസ്സ ഹി കോധുപ്പാദോവ മനസോ പിയോ നാമ. കോധോ ഹി പനേസ മാതാപിതൂസുപി ബുദ്ധാദീസുപി അപരജ്ഝതി. തസ്മാ യോ അസ്സ തേഹി മനസോ നിസേധോ കോധവസേന ഉപ്പജ്ജമാനസ്സ ചിത്തസ്സ നിഗ്ഗഹോ, ഏതം ന കിഞ്ചി സേയ്യോതി അത്ഥോ. ഹിംസമനോതി കോധമനോ. സോ തസ്സ യതോ യതോ വത്ഥുതോ അനാഗാമിമഗ്ഗേന സമുഗ്ഘാതം ഗച്ഛന്തോ നിവത്തതി. തതോ തതോതി തതോ തതോ വത്ഥുതോ സകലമ്പി വട്ടദുക്ഖം നിവത്തതിയേവാതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

സാരിപുത്തത്ഥേരവത്ഥു സത്തമം.