൩൮. ധമ്മദിന്നത്ഥേരീവത്ഥു

യസ്സാതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ ധമ്മദിന്നം നാമ ഭിക്ഖുനിം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകദിവസഞ്ഹി തസ്സാ ഗിഹികാലേ സാമികോ വിസാഖോ ഉപാസകോ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ അനാഗാമിഫലം പത്വാ ചിന്തേസി – ‘‘മയാ സബ്ബം സാപതേയ്യം ധമ്മദിന്നം പടിച്ഛാപേതും വട്ടതീ’’തി. സോ തതോ പുബ്ബേ ആഗച്ഛന്തോ ധമ്മദിന്നം വാതപാനേന ഓലോകേന്തിം ദിസ്വാ സിതം കരോതി. തം ദിവസം പന വാതപാനേന ഠിതം അനോലോകേന്തോവ അഗമാസി. സാ ‘‘കിം നു ഖോ ഇദ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ ‘‘ഹോതു, ഭോജനകാലേ ജാനിസ്സാമീ’’തി ഭോജനവേലായ ഭത്തം ഉപനാമേസി. സോ അഞ്ഞേസു ദിവസേസു ‘‘ഏഹി, ഏകതോ ഭുഞ്ജാമാ’’തി വദതി, തം ദിവസം പന തുണ്ഹീഭൂതോവ ഭുഞ്ജി. സാ ‘‘കേനചിദേവ കാരണേന കുപിതോ ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേസി. അഥ നം വിസാഖോ സുഖനിസിന്നവേലായ തം പക്കോസിത്വാ ‘‘ധമ്മദിന്നേ ഇമസ്മിം ഗേഹേ സബ്ബം സാപതേയ്യം പടിച്ഛാഹീ’’തി ആഹ. സാ ‘‘കുദ്ധാ നാമ സാപതേയ്യം ന പടിച്ഛാപേന്തി, കിം നു ഖോ ഏത’’ന്തി ചിന്തേത്വാ ‘‘തുമ്ഹേ പന, സാമീ’’തി ആഹ. അഹം ഇതോ പട്ഠായ ന കിഞ്ചി വിചാരേമീതി. തുമ്ഹേഹി ഛഡ്ഡിതം ഖേളം കോ പടിച്ഛിസ്സതി, ഏവം സന്തേ മമ പബ്ബജ്ജം അനുജാനാഥാതി. സോ ‘‘സാധു, ഭദ്ദേ’’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ മഹന്തേന സക്കാരേന തം ഭിക്ഖുനീഉപസ്സയം നേത്വാ പബ്ബാജേസി. സാ ലദ്ധൂപസമ്പദാ ധമ്മദിന്നത്ഥേരീ നാമ അഹോസി.

സാ പവിവേകകാമതായ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം ജനപദം ഗന്ത്വാ തത്ഥ വിഹരന്തീ ന ചിരസ്സേവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പത്വാ ‘‘ഇദാനി മം നിസ്സായ ഞാതിജനാ പുഞ്ഞാനി കരിസ്സന്തീ’’തി പുനദേവ രാജഗഹം പച്ചാഗഞ്ഛി. ഉപാസകോ തസ്സാ ആഗതഭാവം സുത്വാ ‘‘കേന നു ഖോ കാരണേന ആഗതാ’’തി ഭിക്ഖുനീഉപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഥേരിം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസിന്നോ ‘‘ഉക്കണ്ഠിതാ നു ഖോസി, അയ്യേതി വത്തും അപ്പതിരൂപം, പഞ്ഹമേകം നം പുച്ഛിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ സോതാപത്തിമഗ്ഗേ പഞ്ഹം പുച്ഛി, സാ തം വിസ്സജ്ജേസി. ഉപാസകോ തേനേവ ഉപായേന സേസമഗ്ഗേസുപി പഞ്ഹം പുച്ഛിത്വാ അതിക്കമ്മ പഞ്ഹസ്സ പുട്ഠകാലേ തായ ‘‘അച്ചയാസി, ആവുസോ, വിസാഖാ’’തി വത്വാ ‘‘ആകങ്ഖമാനോ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ ഇമം പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യാസീ’’തി വുത്തേ ഥേരിം വന്ദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ തം കഥാസല്ലാപം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി. സത്ഥാ ‘‘സുകഥിതം മമ ധീതായ ധമ്മദിന്നായ, അഹമ്പേതം പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേന്തോ ഏവമേവ വിസ്സജ്ജേയ്യ’’ന്തി വത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൪൨൧. ‘‘യസ്സ പുരേ ച പച്ഛാ ച, മജ്ഝേ ച നത്ഥി കിഞ്ചനം;

അകിഞ്ചനം അനാദാനം, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’’ന്തി.

തത്ഥ പുരേതി അതീതേസു ഖന്ധേസു. പച്ഛാതി അനാഗതേസു ഖന്ധേസു. മജ്ഝേതി പച്ചുപ്പന്നേസു ഖന്ധേസു. നത്ഥി കിഞ്ചനന്തി യസ്സേതേസു ഠാനേസു തണ്ഹാഗാഹസങ്ഖാതം കിഞ്ചനം നത്ഥി, തമഹം രാഗകിഞ്ചനാദീഹി അകിഞ്ചനം കസ്സചി ഗഹണസ്സ അഭാവേന അനാദാനം ബ്രാഹ്മണം വദാമീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ധമ്മദിന്നത്ഥേരീവത്ഥു അട്ഠതിംസതിമം.