൩൪. ജോതികത്ഥേരവത്ഥു

യോധ തണ്ഹന്തി പുന ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ ജോതികത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

അജാതസത്തുകുമാരോ ഹി ദേവദത്തേന സദ്ധിം ഏകതോ ഹുത്വാ പിതരം ഘാതേത്വാ രജ്ജേ പതിട്ഠിതോ ‘‘ജോതികസേട്ഠിസ്സ മഹാപാസാദം ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി യുദ്ധസജ്ജോ നിക്ഖമിത്വാ മണിപാകാരേ സപരിവാരസ്സ അത്തനോ ഛായം ദിസ്വാ ‘‘ഗഹപതികോ യുദ്ധസജ്ജോ ഹുത്വാ ബലം ആദായ നിക്ഖന്തോ’’തി സല്ലക്ഖേത്വാ ഉപഗന്തും ന വിസഹി. സേട്ഠിപി തം ദിവസം ഉപോസഥികോ ഹുത്വാ പാതോവ ഭുത്തപാതരാസോ വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുണന്തോ നിസിന്നോ ഹോതി. പഠമേ ദ്വാരകോട്ഠകേ ആരക്ഖം ഗഹേത്വാ ഠിതോ പന യമകോളി നാമ യക്ഖോ തം ദിസ്വാ ‘‘കഹം ഗച്ഛസീ’’തി സപരിവാരം വിദ്ധംസേത്വാ ദിസാവിദിസാസു അനുബന്ധി. രാജാ വിഹാരമേവ അഗമാസി.

അഥ നം സേട്ഠി ദിസ്വാവ ‘‘കിം, ദേവാ’’തി വത്വാ ഉട്ഠായാസനാ അട്ഠാസി. ഗഹപതി, കിം ത്വം തവ പുരിസേ ‘‘മയാ സദ്ധിം യുജ്ഝഥാ’’തി ആണാപേത്വാ ഇധാഗമ്മ ധമ്മം സുണന്തോ വിയ നിസിന്നോതി. കിം പന ദേവോ മമ ഗേഹം ഗണ്ഹിതും ഗതോതി? ആമ, ഗതോമ്ഹീതി. മമ അനിച്ഛായ മമ ഗേഹം ഗണ്ഹിതും രാജസഹസ്സമ്പി ന സക്കോതി, ദേവാതി. സോ ‘‘കിം പന ത്വം രാജാ ഭവിസ്സസീ’’തി കുജ്ഝി. നാഹം രാജാ, മമ സന്തകം പന ദസികസുത്തമ്പി മമ അനിച്ഛായ രാജൂഹി വാ ചോരേഹി വാ ഗഹേതും ന സക്കാതി. കിം പനാഹം തവ രുചിയാ ഗണ്ഹിസ്സാമീതി? തേന ഹി, ദേവ, ഇമാ മേ ദസസു അങ്ഗുലീസു വീസതി മുദ്ദികാ, ഇമാഹം തുമ്ഹാകം ന ദേമി. സചേ സക്കോഥ, ഗണ്ഹഥാതി. സോ പന രാജാ ഭൂമിയം ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ ഉല്ലങ്ഘന്തോ അട്ഠാരസഹത്ഥം ഠാനം അഭിരുഹതി, ഠത്വാ ഉല്ലങ്ഘന്തോ അസീതിഹത്ഥം ഠാനം അഭിരുഹതി. ഏവംമഹാബലോ സമാനോപി ഇതോ ചിതോ ച പരിവത്തേന്തോ ഏകം മുദ്ദികമ്പി കഡ്ഢിതും നാസക്ഖി. അഥ നം സേട്ഠി ‘‘സാടകം പത്ഥര, ദേവാ’’തി വത്വാ അങ്ഗുലിയോ ഉജുകാ അകാസി, വീസതിപി മുദ്ദികാ നിക്ഖമിംസു. അഥ നം സേട്ഠി ‘‘ഏവം, ദേവ, മമ സന്തകം മമ അനിച്ഛായ ന സക്കാ ഗണ്ഹിതു’’ന്തി വത്വാ രഞ്ഞോ കിരിയായ ഉപ്പന്നസംവേഗോ ‘‘പബ്ബജിതും മേ അനുജാന, ദേവാ’’തി ആഹ. സോ ‘‘ഇമസ്മിം പബ്ബജിതേ സുഖം പാസാദം ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഏകവചനേനേവ ‘‘ത്വം പബ്ബജാഹീ’’തി ആഹ. സോ സത്ഥു സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ ന ചിരസ്സേവ അരഹത്തം പത്വാ ജോതികത്ഥേരോ നാമ അഹോസി. തസ്സ അരഹത്തം പത്തക്ഖണേയേവ സബ്ബാപി സാ സമ്പത്തി അന്തരധായി, തമ്പിസ്സ സതുലകായിം നാമ ഭരിയം ദേവതാ ഉത്തരകുരുമേവ നയിംസു.

അഥേകദിവസം ഭിക്ഖൂ തം ആമന്തേത്വാ, ‘‘ആവുസോ ജോതിക, തസ്മിം പന തേ പാസാദേ വാ ഇത്ഥിയാ വാ തണ്ഹാ അത്ഥീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘നത്ഥാവുസോ’’തി വുത്തേ സത്ഥു ആരോചേസും – ‘‘അയം, ഭന്തേ, അഭൂതം വത്വാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതീ’’തി. സത്ഥാ ‘‘നത്ഥേവ, ഭിക്ഖവേ, മമ പുത്തസ്സ തസ്മിം തണ്ഹാ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൪൧൬. ‘‘യോധ തണ്ഹം പഹന്ത്വാന, അനാഗാരോ പരിബ്ബജേ;

തണ്ഹാഭവപരിക്ഖീണം, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’’ന്തി.

ഇമിസ്സാ ഗാഥായത്ഥോ ഹേട്ഠാ ജടിലത്ഥേരവത്ഥുമ്ഹി വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ജോതികത്ഥേരവത്ഥു ചതുതിംസതിമം.