൨൧. പബ്ഭാരവാസീതിസ്സത്ഥേരവത്ഥു

അസംസട്ഠന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ പബ്ഭാരവാസീതിസ്സത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ സപ്പായം സേനാസനം ഓലോകേന്തോ ഏകം ലേണപബ്ഭാരം പാപുണി, സമ്പത്തക്ഖണേയേവസ്സ ചിത്തം ഏകഗ്ഗതം ലഭി. സോ ‘‘അഹം ഇധ വസന്തോ പബ്ബജിതകിച്ചം നിപ്ഫാദേതും സക്ഖിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേസി. ലേണേപി അധിവത്ഥാ ദേവതാ ‘‘സീലവാ ഭിക്ഖു ആഗതോ, ഇമിനാ സദ്ധിം ഏകട്ഠാനേ വസിതും ദുക്ഖം. അയം പന ഇധ ഏകരത്തിമേവ വസിത്വാ പക്കമിസ്സതീ’’തി ചിന്തേത്വാ പുത്തേ ആദായ നിക്ഖമി. ഥേരോ പുനദിവസേ പാതോവ ഗോചരഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. അഥ നം ഏകാ ഉപാസികാ ദിസ്വാവ പുത്തസിനേഹം പടിലഭിത്വാ ഗേഹേ നിസീദാപേത്വാ ഭോജേത്വാ അത്താനം നിസ്സായ തേമാസം വസനത്ഥായ യാചി. സോപി ‘‘സക്കാ മയാ ഇമം നിസ്സായ ഭവനിസ്സരണം കാതു’’ന്തി അധിവാസേത്വാ തമേവ ലേണം അഗമാസി. ദേവതാ തം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ‘‘അദ്ധാ കേനചി നിമന്തിതോ ഭവിസ്സതി, സ്വേ വാ പരസുവേ വാ ഗമിസ്സതീ’’തി ചിന്തേസി.

ഏവം അഡ്ഢമാസമത്തേ അതിക്കന്തേ ‘‘അയം ഇധേവ മഞ്ഞേ അന്തോവസ്സം വസിസ്സതി, സീലവതാ പന സദ്ധിം ഏകട്ഠാനേ പുത്തകേഹി സദ്ധിം വസിതും ദുക്കരം, ഇമഞ്ച ‘നിക്ഖമാ’തി വത്തും ന സക്കാ, അത്ഥി നു ഖോ ഇമസ്സ സീലേ ഖലിത’’ന്തി ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ ഓലോകേന്തീ ഉപസമ്പദമാളകതോ പട്ഠായ തസ്സ സീലേ ഖലിതം അദിസ്വാ ‘‘പരിസുദ്ധമസ്സ സീലം, കിഞ്ചിദേവസ്സ കത്വാ അയസം ഉപ്പാദേസ്സാമീ’’തി തസ്സ ഉപട്ഠാകകുലേ ഉപാസികായ ജേട്ഠപുത്തസ്സ സരീരേ അധിമുച്ചിത്വാ ഗീവം പരിവത്തേസി. തസ്സ അക്ഖീനി നിക്ഖമിംസു, മുഖതോ ഖേളോ പഗ്ഘരി. ഉപാസികാ തം ദിസ്വാ ‘‘കിം ഇദ’’ന്തി വിരവി. അഥ നം ദേവതാ അദിസ്സമാനരൂപാ ഏവമാഹ – ‘‘മയാ ഏസ ഗഹിതോ, ബലികമ്മേനപി മേ അത്ഥോ നത്ഥി, തുമ്ഹാകം പന കുലൂപകം ഥേരം ലട്ഠിമധുകം യാചിത്വാ തേന തേലം പചിത്വാ ഇമസ്സ നത്ഥുകമ്മം ദേഥ, ഏവാഹം ഇമം മുഞ്ചിസ്സാമീ’’തി. നസ്സതു വാ ഏസ മരതു വാ, ന സക്ഖിസ്സാമഹം അയ്യം ലട്ഠിമധുകം യാചിതുന്തി. സചേ ലട്ഠിമധുകം യാചിതും ന സക്കോഥ, നാസികായസ്സ ഹിങ്ഗുചുണ്ണം പക്ഖിപിതും വദേഥാതി. ഇദമ്പി വത്തും ന സക്കോമാതി. തേന ഹിസ്സ പാദധോവനഉദകം ആദായ സീസേ ആസിഞ്ചഥാതി. ഉപാസികാ ‘‘സക്കാ ഇദം കാതു’’ന്തി വേലായ ആഗതം ഥേരം നിസീദാപേത്വാ യാഗുഖജ്ജകം ദത്വാ അന്തരഭത്തേ നിസിന്നസ്സ പാദേ ധോവിത്വാ ഉദകം ഗഹേത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, ഇദം ഉദകം ദാരകസ്സ സീസേ ആസിഞ്ചാമാ’’തി ആപുച്ഛിത്വാ ‘‘തേന ഹി ആസിഞ്ചഥാ’’തി വുത്തേ തഥാ അകാസി. സാ ദേവതാ താവദേവ തം മുഞ്ചിത്വാ ഗന്ത്വാ ലേണദ്വാരേ അട്ഠാസി.

ഥേരോപി ഭത്തകിച്ചാവസാനേ ഉട്ഠായാസനാ അവിസ്സട്ഠകമ്മട്ഠാനതായ ദ്വത്തിംസാകാരം സജ്ഝായന്തോവ പക്കാമി. അഥ നം ലേണദ്വാരം പത്തകാലേ സാ ദേവതാ ‘‘മഹാവേജ്ജ മാ ഇധ പവിസാ’’തി ആഹ. സോ തത്ഥേവ ഠത്വാ ‘‘കാസി ത്വ’’ന്തി ആഹ. അഹം ഇധ അധിവത്ഥാ ദേവതാതി. ഥേരോ ‘‘അത്ഥി നു ഖോ മയാ വേജ്ജകമ്മസ്സ കതട്ഠാന’’ന്തി ഉപസമ്പദമാളകതോ പട്ഠായ ഓലോകേന്തോ അത്തനോ സീലേ തിലകം വാ കാളകം വാ അദിസ്വാ ‘‘അഹം മയാ വേജ്ജകമ്മസ്സ കതട്ഠാനം ന പസ്സാമി, കസ്മാ ഏവം വദേസീ’’തി ആഹ. ന പസ്സസീതി. ആമ, ന പസ്സാമീതി? ആചിക്ഖാമി തേതി. ആമ, ആചിക്ഖാഹീതി. തിട്ഠതു താവ ദൂരേ കതം, അജ്ജേവ തയാ അമനുസ്സഗഹിതസ്സ ഉപട്ഠാകപുത്തസ്സ പാദധോവനഉദകം സീസേ ആസിത്തം, നാസിത്തന്തി? ആമ, ആസിത്തന്തി. കിം ഏതം ന പസ്സസീതി? ഏതം സന്ധായ ത്വം വദേസീതി? ആമ, ഏതം സന്ധായ വദാമീതി. ഥേരോ ചിന്തേസി – ‘‘അഹോ വത മേ സമ്മാ പണിഹിതോ അത്താ, സാസനസ്സ അനുരൂപം വത മേ ചരിതം, ദേവതാപി മമ ചതുപാരിസുദ്ധിസീലേ തിലകം വാ കാളകം വാ അദിസ്വാ ദാരകസ്സ സീസേ ആസിത്തപാദധോവനമത്തം അദ്ദസാ’’തി തസ്സ സീലം ആരബ്ഭ ബലവപീതി ഉപ്പജ്ജി. സോ തം വിക്ഖമ്ഭേത്വാ പാദുദ്ധാരമ്പി അകത്വാ തത്ഥേവ അരഹത്തം പത്വാ ‘‘മാദിസം പരിസുദ്ധം സമണം ദൂസേത്വാ മാ ഇധ വനസണ്ഡേ വസി, ത്വമേവ നിക്ഖമാഹീ’’തി ദേവതം ഓവദന്തോ ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

‘‘വിസുദ്ധോ വത മേ വാസോ, നിമ്മലം മം തപസ്സിനം;

മാ ത്വം വിസുദ്ധം ദൂസേസി, നിക്ഖമ പവനാ തുവ’’ന്തി.

സോ തത്ഥേവ തേമാസം വസിത്വാ വുത്ഥവസ്സോ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂഹി ‘‘കിം, ആവുസോ, പബ്ബജിതകിച്ചം തേ മത്ഥകം പാപിത’’ന്തി പുട്ഠോ തസ്മിം ലേണേ വസ്സൂപഗമനതോ പട്ഠായ സബ്ബം തം പവത്തിം ഭിക്ഖൂനം ആരോചേത്വാ, ‘‘ആവുസോ, ത്വം ദേവതായ ഏവം വുച്ചമാനോ ന കുജ്ഝീ’’തി വുത്തേ ‘‘ന കുജ്ഝി’’ന്തി ആഹ. ഭിക്ഖൂ തഥാഗതസ്സ ആരോചേസും, ‘‘ഭന്തേ, അയം ഭിക്ഖു അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി, ദേവതായ ഇദം നാമ വുച്ചമാനോപി ന കുജ്ഝിന്തി വദതീ’’തി. സത്ഥാ തേസം കഥം സുത്വാ ‘‘നേവ, ഭിക്ഖവേ, മമ പുത്തോ കുജ്ഝതി, ഏതസ്സ ഗിഹീഹി വാ പബ്ബജിതേഹി വാ സംസഗ്ഗോ നാമ നത്ഥി, അസംസട്ഠോ ഏസ അപ്പിച്ഛോ സന്തുട്ഠോ’’തി വത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൪൦൪. ‘‘അസംസട്ഠം ഗഹട്ഠേഹി, അനാഗാരേഹി ചൂഭയം;

അനോകസാരിമപ്പിച്ഛം, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’’ന്തി.

തത്ഥ അസംസട്ഠന്തി ദസ്സനസവനസമുല്ലപനപരിഭോഗകായസംസഗ്ഗാനം അഭാവേന അസംസട്ഠം. ഉഭയന്തി ഗിഹീഹി ച അനാഗാരേഹി ചാതി ഉഭയേഹിപി അസംസട്ഠം. അനോകസാരിന്തി അനാലയചാരിം തം ഏവരൂപം അഹം ബ്രാഹ്മണം വദാമീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

പബ്ഭാരവാസീതിസ്സത്ഥേരവത്ഥു ഏകവീസതിമം.