൧൬. അക്കോസകഭാരദ്വാജവത്ഥു

അക്കോസന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ അക്കോസകഭാരദ്വാജം ആരബ്ഭ കഥേസി.

തസ്സ ഹി ഭാതു ഭാരദ്വാജസ്സ ധനഞ്ജാനീ നാമ ബ്രാഹ്മണീ സോതാപന്നാ അഹോസി. സാ ഖീപിത്വാപി കാസിത്വാപി പക്ഖലിത്വാപി ‘‘നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സാ’’തി ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി. സാ ഏകദിവസം ബ്രാഹ്മണപരിവേസനായ പവത്തമാനായ പക്ഖലിത്വാ തഥേവ മഹാസദ്ദേന ഉദാനം ഉദാനേസി. ബ്രാഹ്മണോ കുജ്ഝിത്വാ ‘‘ഏവമേവായം വസലീ യത്ഥ വാ തത്ഥ വാ പക്ഖലിത്വാ തസ്സ മുണ്ഡകസ്സ സമണകസ്സ വണ്ണം ഭാസതീ’’തി വത്വാ ‘‘ഇദാനി തേ, വസലി, ഗന്ത്വാ തസ്സ സത്ഥുനോ വാദം ആരോപേസ്സാമീ’’തി ആഹ. അഥ നം സാ ‘‘ഗച്ഛ, ബ്രാഹ്മണ, നാഹം തം പസ്സാമി, യോ തസ്സ ഭഗവതോ വാദം ആരോപേയ്യ, അപി ച ഗന്ത്വാ തം ഭഗവന്തം പഞ്ഹം പുച്ഛസ്സൂ’’തി ആഹ. സോ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ അവന്ദിത്വാവ ഏകമന്തം ഠിതോ പഞ്ഹം പുച്ഛന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

‘‘കിംസു ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കിംസു ഛേത്വാ ന സോചതി;

കിസ്സസ്സു ഏകധമ്മസ്സ, വധം രോചേസി ഗോതമാ’’തി. (സം. നി. ൧.൧൮൭);

അഥസ്സ പഞ്ഹം ബ്യാകരോന്തോ സത്ഥാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

‘‘കോധം ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കോധം ഛേത്വാ ന സോചതി;

കോധസ്സ വിസമൂലസ്സ, മധുരഗ്ഗസ്സ ബ്രാഹ്മണ;

വധം അരിയാ പസംസന്തി, തഞ്ഹി ഛേത്വാ ന സോചതീ’’തി. (സം. നി. ൧.൧൮൭);

സോ സത്ഥരി പസീദിത്വാ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. അഥസ്സ കനിട്ഠോ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ‘‘ഭാതാ കിര മേ പബ്ബജിതോ’’തി സുത്വാ കുദ്ധോ ആഗന്ത്വാ സത്ഥാരം അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസി. സോപി സത്ഥാരാ അതിഥീനം ഖാദനീയാദിദാനഓപമ്മേന സഞ്ഞത്തോ സത്ഥരി പസന്നോ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. അപരേപിസ്സ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബിലിങ്ഗകഭാരദ്വാജോതി ദ്വേ കനിട്ഠഭാതരോ സത്ഥാരം അക്കോസന്താവ സത്ഥാരാ വിനീതാ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണിംസു.

അഥേകദിവസം ധമ്മസഭായം കഥം സമുട്ഠാപേസും, ‘‘ആവുസോ, അച്ഛരിയാ വത ബുദ്ധഗുണാ, ചതൂസു നാമ ഭാതികേസു അക്കോസന്തേസു സത്ഥാ കിഞ്ചി അവത്വാ തേസംയേവ പതിട്ഠാ ജാതോ’’തി. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, അഹം മമ ഖന്തിബലേന സമന്നാഗതത്താ ദുട്ഠേസു അദുസ്സന്തോ മഹാജനസ്സ പതിട്ഠാ ഹോമിയേവാ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൯൯. ‘‘അക്കോസം വധബന്ധഞ്ച, അദുട്ഠോ യോ തിതിക്ഖതി;

ഖന്തീബലം ബലാനീകം, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’’ന്തി.

തത്ഥ അദുട്ഠോതി ഏതം ദസഹി അക്കോസവത്ഥൂഹി അക്കോസഞ്ച പാണിആദീഹി പോഥനഞ്ച അന്ദുബന്ധനാദീഹി ബന്ധനഞ്ച യോ അകുദ്ധമാനസോ ഹുത്വാ അധിവാസേതി, ഖന്തിബലേന സമന്നാഗതത്താ ഖന്തിബലം, പുനപ്പുനം ഉപ്പത്തിയാ അനീകഭൂതേന തേനേവ ഖന്തിബലേന സമന്നാഗതത്താ ബലാനീകം തം ഏവരൂപം അഹം ബ്രാഹ്മണം വദാമീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

അക്കോസകഭാരദ്വാജവത്ഥു സോളസമം.