൧൧. വക്കലിത്ഥേരവത്ഥു

പാമോജ്ജബഹുലോതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ വക്കലിത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിരായസ്മാ സാവത്ഥിയം ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്തോ പിണ്ഡായ പവിട്ഠം തഥാഗതം ദിസ്വാ സത്ഥു സരീരസമ്പത്തിം ഓലോകേത്വാ സരീരസമ്പത്തിദസ്സനേന അതിത്തോ ‘‘ഏവാഹം നിച്ചകാലം തഥാഗതം ദട്ഠും ലഭിസ്സാമീ’’തി സത്ഥു സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ യത്ഥ ഠിതേന സക്കാ ദസബലം പസ്സിതും, തത്ഥ ഠിതോ സജ്ഝായകമ്മട്ഠാനമനസികാരാദീനി പഹായ സത്ഥാരം ഓലോകേന്തോവ വിചരതി. സത്ഥാ തസ്സ ഞാണപരിപാകം ആഗമേന്തോ കിഞ്ചി അവത്വാ ‘‘ഇദാനിസ്സ ഞാണം പരിപാകം ഗത’’ന്തി ഞത്വാ ‘‘കിം തേ, വക്കലി, ഇമിനാ പൂതികായേന ദിട്ഠേന, യോ ഖോ, വക്കലി, ധമ്മം പസ്സതി, സോ മം പസ്സതി. യോ മം പസ്സതി, സോ ധമ്മം പസ്സതീ’’തി (സം. നി. ൩.൮൭) വത്വാ ഓവദി. സോ ഏവം ഓവദിതോപി സത്ഥു ദസ്സനം പഹായ നേവ അഞ്ഞത്ഥ ഗന്തും സക്കോതി. അഥ നം സത്ഥാ ‘‘നായം ഭിക്ഖു സംവേഗം അലഭിത്വാ ബുജ്ഝിസ്സതീ’’തി ഉപകട്ഠായ വസ്സൂപനായികായ രാജഗഹം ഗന്ത്വാ വസ്സൂപനായികദിവസേ ‘‘അപേഹി, വക്കലി, അപേഹി, വക്കലീ’’തി പണാമേസി. സോ ‘‘ന മം സത്ഥാ ആലപതീ’’തി തേമാസം സത്ഥു സമ്മുഖേ ഠാതും അസക്കോന്തോ ‘‘കിം മയ്ഹം ജീവിതേന, പബ്ബതാ അത്താനം പാതേസ്സാമീ’’തി ഗിജ്ഝകൂടം അഭിരുഹി.

സത്ഥാ തസ്സ കിലമനഭാവം ഞത്വാ ‘‘അയം ഭിക്ഖു മമ സന്തികാ അസ്സാസം അലഭന്തോ മഗ്ഗഫലാനം ഉപനിസ്സയം നാസേയ്യാ’’തി അത്താനം ദസ്സേതും ഓഭാസം മുഞ്ചി. അഥസ്സ സത്ഥു ദിട്ഠകാലതോ പട്ഠായ താവമഹന്തോപി സോകോ പഹീയി. സത്ഥാ സുക്ഖതളാകം ഓഘേന പൂരേന്തോ വിയ ഥേരസ്സ ബലവപീതിപാമോജ്ജം ഉപ്പാദേതും ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൮൧. ‘‘പാമോജ്ജബഹുലോ ഭിക്ഖു, പസന്നോ ബുദ്ധസാസനേ;

അധിഗച്ഛേ പദം സന്തം, സങ്ഖാരൂപസമം സുഖ’’ന്തി.

തസ്സത്ഥോ – പകതിയാപി പാമോജ്ജബഹുലോ ഭിക്ഖു ബുദ്ധസാസനേ പസാദം രോചേതി, സോ ഏവം പസന്നോ ബുദ്ധസാസനേ സന്തം പദം സങ്ഖാരൂപസമം സുഖന്തി ലദ്ധനാമം നിബ്ബാനം അധിഗച്ഛേയ്യാതി. ഇമഞ്ച പന ഗാഥം വത്വാ സത്ഥാ വക്കലിത്ഥേരസ്സ ഹത്ഥം പസാരേത്വാ –

‘‘ഏഹി വക്കലി മാ ഭായി, ഓലോകേഹി തഥാഗതം;

അഹം തം ഉദ്ധരിസ്സാമി, പങ്കേ സന്നംവ കുഞ്ജരം.

‘‘ഏഹി വക്കലി മാ ഭായി, ഓലോകേഹി തഥാഗതം;

അഹം തം മോചയിസ്സാമി, രാഹുഗ്ഗഹംവ സൂരിയം.

‘‘ഏഹി വക്കലി മാ ഭായി, ഓലോകേഹി തഥാഗതം;

അഹം തം മോചയിസ്സാമി, രാഹുഗ്ഗഹംവ ചന്ദിമ’’ന്തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി. സോ ‘‘ദസബലോ മേ ദിട്ഠോ, ഏഹീതി ച അവ്ഹാനമ്പി ലദ്ധ’’ന്തി ബലവപീതിം ഉപ്പാദേത്വാ ‘‘കുതോ നു ഖോ ഗന്തബ്ബ’’ന്തി ഗമനമഗ്ഗം അപസ്സന്തോ ദസബലസ്സ സമ്മുഖേ ആകാസേ ഉപ്പതിത്വാ പഠമപാദേ പബ്ബതേ ഠിതേയേവ സത്ഥാരാ വുത്തഗാഥാ ആവജ്ജേന്തോ ആകാസേയേവ പീതിം വിക്ഖമ്ഭേത്വാ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പത്വാ തഥാഗതം വന്ദമാനോവ ഓതരിത്വാ സത്ഥു സന്തികേ അട്ഠാസി. അഥ നം സത്ഥാ അപരഭാഗേ സദ്ധാധിമുത്താനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേസീതി.

വക്കലിത്ഥേരവത്ഥു ഏകാദസമം.