൪. ബന്ധനാഗാരവത്ഥു

ന തം ദള്ഹന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ബന്ധനാഗാരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിം കിര കാലേ ബഹൂ സന്ധിച്ഛേദകപന്ഥഘാതകമനുസ്സഘാതകേ ചോരേ ആനേത്വാ കോസലരഞ്ഞോ ദസ്സയിംസു. തേ രാജാ അന്ദുബന്ധനരജ്ജുബന്ധനസങ്ഖലികബന്ധനേഹി ബന്ധാപേസി. തിംസമത്താപി ഖോ ജാനപദാ ഭിക്ഖൂ സത്ഥാരം ദട്ഠുകാമാ ആഗന്ത്വാ ദിസ്വാ വന്ദിത്വാ പുനദിവസേ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ ചരന്താ ബന്ധനാഗാരം ഗന്ത്വാ തേ ചോരേ ദിസ്വാ പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ സായന്ഹസമയേ തഥാഗതം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, അജ്ജ അമ്ഹേഹി പിണ്ഡായ ചരന്തേഹി ബന്ധനാഗാരേ ബഹൂ ചോരാ അന്ദുബന്ധനാദീഹി ബദ്ധാ മഹാദുക്ഖം അനുഭവന്താ ദിട്ഠാ, തേ താനി ബന്ധനാനി ഛിന്ദിത്വാ പലായിതും ന സക്കോന്തി, അത്ഥി നു ഖോ, ഭന്തേ, തേഹി ബന്ധനേഹി ഥിരതരം അഞ്ഞം ബന്ധനം നാമാ’’തി പുച്ഛിംസു. സത്ഥാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, കിം ബന്ധനാനി നാമേതാനി, യം പനേതം ധനധഞ്ഞപുത്തദാരാദീസു തണ്ഹാസങ്ഖാതം കിലേസബന്ധനം, ഏതം ഏതേഹി സതഗുണേന സഹസ്സഗുണേന സതസഹസ്സഗുണേന ഥിരതരം, ഏവം മഹന്തമ്പി പനേതം ദുച്ഛിന്ദനിയം ബന്ധനം പോരാണകപണ്ഡിതാ ഛിന്ദിത്വാ ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ പബ്ബജിംസൂ’’തി വത്വാ അതീതം ആഹരി –

അതീതേ ബാരാണസിയം ബ്രഹ്മദത്തേ രജ്ജം കാരേന്തേ ബോധിസത്തോ ഏകസ്മിം ദുഗ്ഗതഗഹപതികുലേ നിബ്ബത്തി. തസ്സ വയപ്പത്തസ്സ പിതാ കാലമകാസി. സോ ഭതിം കത്വാ മാതരം പോസേസി. അഥസ്സ മാതാ അനിച്ഛമാനസ്സേവ ഏകം കുലധീതരം ഗേഹേ കത്വാ അപരഭാഗേ കാലമകാസി. ഭരിയായപിസ്സ കുച്ഛിയം ഗബ്ഭോ പതിട്ഠഹി. സോ ഗബ്ഭസ്സ പതിട്ഠിതഭാവം അജാനന്തോവ, ‘‘ഭദ്ദേ, ത്വം ഭതിം കത്വാ ജീവ, അഹം പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി ആഹ. ‘‘സാമി, നനു ഗബ്ഭോ മേ പതിട്ഠിതോ, മയി വിജാതായ ദാരകം ദിസ്വാ പബ്ബജിസ്സസീ’’തി ആഹ. സോ ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ തസ്സാ വിജാതകാലേ, ‘‘ഭദ്ദേ, ത്വം സോത്ഥിനാ വിജാതാ, ഇദാനി അഹം പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി ആപുച്ഛി. അഥ നം സാ ‘‘പുത്തസ്സ താവ ഥനപാനതോ അപഗമനകാലം ആഗമേഹീ’’തി വത്വാ പുന ഗബ്ഭം ഗണ്ഹി. സോ ചിന്തേസി – ‘‘ഇമം സമ്പടിച്ഛാപേത്വാ ഗന്തും ന സക്കാ, ഇമിസ്സാ അനാചിക്ഖിത്വാവ പലായിത്വാ പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി. സോ തസ്സാ അനാചിക്ഖിത്വാവ രത്തിഭാഗേ ഉട്ഠായ പലായി. അഥ നം നഗരഗുത്തികാ അഗ്ഗഹേസും. സോ ‘‘അഹം, സാമി, മാതുപോസകോ നാമ, വിസ്സജ്ജേഥ മ’’ന്തി അത്താനം വിസ്സജ്ജാപേത്വാ ഏകസ്മിം ഠാനേ വസിത്വാ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ അഭിഞ്ഞാസമാപത്തിയോ ലഭിത്വാ ഝാനകീളായ കീളന്തോ വിഹാസി. സോ തത്ഥ വസന്തോയേവ ‘‘ഏവരൂപമ്പി നാമ മേ ദുച്ഛിന്ദനിയം പുത്തദാരബന്ധനം കിലേസബന്ധനം ഛിന്ന’’ന്തി ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

സത്ഥാ ഇമം അതീതം ആഹരിത്വാ തേന ഉദാനിതം ഉദാനം പകാസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൩൪൫. ‘‘ന തം ദള്ഹം ബന്ധനമാഹു ധീരാ,

യദായസം ദാരുജപബ്ബജഞ്ച;

സാരത്തരത്താ മണികുണ്ഡലേസു,

പുത്തേസു ദാരേസു ച യാ അപേക്ഖാ.

൩൪൬. ‘‘ഏതം ദള്ഹം ബന്ധനമാഹു ധീരാ,

ഓഹാരിനം സിഥിലം ദുപ്പമുഞ്ചം;

ഏതമ്പി ഛേത്വാന പരിബ്ബജന്തി,

അനപേക്ഖിനോ കാമസുഖം പഹായാ’’തി.

തത്ഥ ധീരാതി ബുദ്ധാദയോ പണ്ഡിതപുരിസാ യം സങ്ഖലികസങ്ഖാതം അയസാ നിബ്ബത്തം ആയസം, അന്ദുബന്ധനസങ്ഖാതം ദാരുജം, യഞ്ച പബ്ബജതിണേഹി വാ അഞ്ഞേഹി വാ വാകാദീഹി രജ്ജും കത്വാ കതം രജ്ജുബന്ധനം, തം അസിആദീഹി ഛിന്ദിതും സക്കുണേയ്യഭാവേന ഥിരന്തി ന വദന്തീതി അത്ഥോ. സാരത്തരത്താതി സാരത്താ ഹുത്വാ രത്താ, ബഹലതരരാഗരത്താതി അത്ഥോ. മണികുണ്ഡലേസൂതി മണീസു ചേവ കുണ്ഡലേസു ച, മണിവിചിത്തേസു വാ കുണ്ഡലേസു. ഏതം ദള്ഹന്തി യേ മണികുണ്ഡലേസു സാരത്തരത്താ, തേസം സോ രാഗോ ച യാ പുത്തദാരേസു അപേക്ഖാ തണ്ഹാ, ഏതം കിലേസമയം ബന്ധനഞ്ച പണ്ഡിതപുരിസാ ദള്ഹന്തി വദന്തി. ഓഹാരിനന്തി ആകഡ്ഢിത്വാ ചതൂസു അപായേസു പാതനതോ അവഹരതി ഹേട്ഠാ ഹരതീതി ഓഹാരിനം. സിഥിലന്തി ബന്ധനട്ഠാനേ ഛവിചമ്മമംസാനി ന ഛിന്ദതി, ലോഹിതം ന നീഹരതി, ബന്ധനഭാവമ്പി അജാനാപേത്വാ ഥലപഥജലപഥാദീസു കമ്മാനി കാതും ദേതീതി സിഥിലം. ദുപ്പമുഞ്ചന്തി ലോഭവസേന ഹി ഏകവാരമ്പി ഉപ്പന്നം കിലേസബന്ധനം ദട്ഠട്ഠാനതോ കച്ഛപോ വിയ ദുമ്മോചിയം ഹോതീതി ദുപ്പമുഞ്ചം. ഏതമ്പി ഛേത്വാനാതി ഏതം ദള്ഹമ്പി കിലേസബന്ധനം ഞാണഖഗ്ഗേന ഛിന്ദിത്വാ അനപേക്ഖിനോ ഹുത്വാ കാമസുഖം പഹായ പരിബ്ബജന്തി, പക്കമന്തി പബ്ബജന്തീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ബന്ധനാഗാരവത്ഥു ചതുത്ഥം.