൨. സൂകരപോതികാവത്ഥു

യഥാപി മൂലേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ ഗൂഥസൂകരപോതികം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിം കിര സമയേ സത്ഥാ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പവിസന്തോ ഏകം സൂകരപോതികം ദിസ്വാ സിതം പാത്വാകാസി. തസ്സ സിതം കരോന്തസ്സ മുഖവിവരനിഗ്ഗതം ദന്തോഭാസമണ്ഡലം ദിസ്വാ ആനന്ദത്ഥേരോ ‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഹേതു സിതസ്സ പാതുകമ്മായാ’’തി സിതകാരണം പുച്ഛി. അഥ നം സത്ഥാ ആഹ – ‘‘പസ്സസേതം, ആനന്ദ, സൂകരപോതിക’’ന്തി? ‘‘ആമ, ഭന്തേ’’തി. ഏസാ കകുസന്ധസ്സ ഭഗവതോ സാസനേ ഏകായ ആസനസാലായ സാമന്താ കുക്കുടീ അഹോസി. സാ ഏകസ്സ യോഗാവചരസ്സ വിപസ്സനാകമ്മട്ഠാനം സജ്ഝായന്തസ്സ ധമ്മഘോസം സുത്വാ തതോ ചുതാ രാജകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഉബ്ബരീ നാമ രാജധീതാ അഹോസി. സാ അപരഭാഗേ സരീരവലഞ്ജട്ഠാനം പവിട്ഠാ പുളവകരാസിം ദിസ്വാ തത്ഥ പുളവകസഞ്ഞം ഉപ്പാദേത്വാ പഠമം ഝാനം പടിലഭി. സാ തത്ഥ യാവതായുകം ഠത്വാ തതോ ചുതാ ബ്രഹ്മലോകേ നിബ്ബത്തി. തതോ ചവിത്വാ പുന ഗതിവസേന ആലുലമാനാ ഇദാനി സൂകരയോനിയം നിബ്ബത്തി, ഇദം കാരണം ദിസ്വാ മയാ സിതം പാതുകതന്തി. തം സുത്വാ ആനന്ദത്ഥേരപ്പമുഖാ ഭിക്ഖൂ മഹന്തം സംവേഗം പടിലഭിംസു. സത്ഥാ തേസം സംവേഗം ഉപ്പാദേത്വാ ഭവതണ്ഹായ ആദീനവം പകാസേന്തോ അന്തരവീഥിയം ഠിതകോവ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൩൩൮. ‘‘യഥാപി മൂലേ അനുപദ്ദവേ ദള്ഹേ,

ഛിന്നോപി രുക്ഖോ പുനരേവ രൂഹതി;

ഏവമ്പി തണ്ഹാനുസയേ അനൂഹതേ,

നിബ്ബത്തതീ ദുക്ഖമിദം പുനപ്പുനം.

൩൩൯. ‘‘യസ്സ ഛത്തിംസതി സോതാ, മനാപസവനാ ഭുസാ;

മഹാവഹന്തി ദുദ്ദിട്ഠിം, സങ്കപ്പാ രാഗനിസ്സിതാ.

൩൪൦. ‘‘സവന്തി സബ്ബധി സോതാ, ലതാ ഉപ്പജ്ജ തിട്ഠതി;

തഞ്ച ദിസ്വാ ലതം ജാതം, മൂലം പഞ്ഞായ ഛിന്ദഥ.

൩൪൧. ‘‘സരിതാനി സിനേഹിതാനി ച,

സോമനസ്സാനി ഹോന്തി ജന്തുനോ;

തേ സാതസിതാ സുഖേസിനോ,

തേ വേ ജാതിജരൂപഗാ നരാ.

൩൪൨. ‘‘തസിണായ പുരക്ഖതാ പജാ,

പരിസപ്പന്തി സസോവ ബന്ധിതോ;

സംയോജനസങ്ഗസത്തകാ,

ദുക്ഖമുപേന്തി പുനപ്പുനം ചിരായ.

൩൪൩. ‘‘തസിണായ പുരക്ഖതാ പജാ,

പരിസപ്പന്തി സസോവ ബന്ധിതോ;

തസ്മാ തസിണം വിനോദയേ,

ആകങ്ഖന്ത വിരാഗമത്തനോ’’തി.

തത്ഥ മൂലേതി യസ്സ രുക്ഖസ്സ ചതൂസു ദിസാസു ചതുധാ ഹേട്ഠാ ച ഉജുകമേവ ഗതേ പഞ്ചവിധമൂലേ ഛേദനഫാലനപാചനവിജ്ഝനാദീനം കേനചി ഉപദ്ദവേന അനുപദ്ദവേ ഥിരപത്തതായ ദള്ഹേ സോ രുക്ഖോ ഉപരിച്ഛിന്നോപി സാഖാനം വസേന പുനദേവ രൂഹതി, ഏവമേവ ഛദ്വാരികായ തണ്ഹായ അനുസയേ അരഹത്തമഗ്ഗഞാണേന അനുഹതേ അസമുച്ഛിന്നേ തസ്മിം തസ്മിം ഭവേ ജാതിആദിഭേദം ഇദം ദുക്ഖം പുനപ്പുനം നിബ്ബത്തതിയേവാതി അത്ഥോ.

യസ്സാതി യസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ‘‘ഇതി അജ്ഝത്തികസ്സൂപാദായ അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സൂപാദായ അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനീ’’തി ഇമേസം തണ്ഹാവിചരിതാനം വസേന ഛത്തിംസതിയാ സോതേഹി സമന്നാഗതാ മനാപേസു രൂപാദീസു ആസവതി പവത്തതീതി മനാപസവനാ തണ്ഹാ ഭുസാ ബലവതീ ഹോതി, തം പുഗ്ഗലം വിപന്നഞാണതായ ദുദ്ദിട്ഠിം പുനപ്പുനം ഉപ്പജ്ജനതോ മഹന്തഭാവേന മഹാ ഹുത്വാ ഝാനം വാ വിപസ്സനം വാ അനിസ്സായ രാഗനിസ്സിതാ സങ്കപ്പാ വഹന്തീതി അത്ഥോ.

സവന്തി സബ്ബധി സോതാതി ഇമേ തണ്ഹാസോതാ ചക്ഖുദ്വാരാദീനം വസേന സബ്ബേസു രൂപാദീസു ആരമ്മണേസു സവനതോ, സബ്ബാപി രൂപതണ്ഹാ…പേ… ധമ്മതണ്ഹാതി സബ്ബഭവേസു വാ സവനതോ സബ്ബധി സവന്തി നാമ. ലതാതി പലിവേഠനട്ഠേന സംസിബ്ബനട്ഠേന ച ലതാ വിയാതി ലതാ. ഉപ്പജ്ജ തിട്ഠതീതി ഛഹി ദ്വാരേഹി ഉപ്പജ്ജിത്വാ രൂപാദീസു ആരമ്മണേസു തിട്ഠതി. തഞ്ച ദിസ്വാതി തം പന തണ്ഹാലതം ‘‘ഏത്ഥേസാ തണ്ഹാ ഉപ്പജ്ജമാനാ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി ജാതട്ഠാനവസേന ദിസ്വാ. പഞ്ഞായാതി സത്ഥേന വനേ ജാതം ലതം വിയ മഗ്ഗപഞ്ഞായ മൂലേ ഛിന്ദഥാതി അത്ഥോ.

സരിതാനീതി അനുസടാനി പയാതാനി. സിനേഹിതാനീതി ചീവരാദീസു പവത്തസിനേഹവസേന സിനേഹിതാനി ച, തണ്ഹാസിനേഹമക്ഖിതാനീതി അത്ഥോ. സോമനസ്സാനീതി തണ്ഹാവസികസ്സ ജന്തുനോ ഏവരൂപാനി സോമനസ്സാനി ഭവന്തി. തേ സാതസിതാതി തേ തണ്ഹാവസികാ പുഗ്ഗലാ സാതനിസ്സിതാ സുഖനിസ്സിതാ ച ഹുത്വാ സുഖേസിനോ സുഖപരിയേസിനോ ഭവന്തി. തേ വേതി യേ ഏവരൂപാ നരാ, തേ ജാതിജരാബ്യാധിമരണാനി ഉപഗച്ഛന്തിയേവാതി ജാതിജരൂപഗാ നാമ ഹോന്തി. പജാതി ഇമേ സത്താ താസകരണേന തസിണാതി സങ്ഖ്യം ഗതായ തണ്ഹായ പുരക്ഖതാ പരിവാരിതാ ഹുത്വാ.

ബന്ധിതോതി ലുദ്ദേന അരഞ്ഞേ ബദ്ധോ സസോ വിയ പരിസപ്പന്തി ഭായന്തി. സംയോജനസങ്ഗസത്തകാതി ദസവിധേന സംയോജനസങ്ഗേന ചേവ സത്തവിധേന രാഗസങ്ഗാദിനാ ച സത്താ ബദ്ധാ തസ്മിം വാ ലഗ്ഗാ ഹുത്വാ. ചിരായാതി ചിരം ദീഘമദ്ധാനം പുനപ്പുനം ജാതിആദികം ദുക്ഖം ഉപഗച്ഛന്തീതി അത്ഥോ. തസ്മാതി യസ്മാ തസിണായ പുരക്ഖതാ പലിവേഠിതാ സത്താ, തസ്മാ അത്തനോ വിരാഗം രാഗാദിവിഗമം നിബ്ബാനം പത്ഥേന്തോ ആകങ്കമാനോ ഭിക്ഖു അരഹത്തമഗ്ഗേനേതം തസിണം വിനോദയേ പനുദിത്വാ നീഹരിത്വാ ഛഡ്ഡേയ്യാതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസു.

സാപി ഖോ സൂകരപോതികാ തതോ ചവിത്വാ സുവണ്ണഭൂമിയം രാജകുലേ നിബ്ബത്തി, തതോ ചുതാ ബാരാണസിയം, തതോ ചുതാ സുപ്പാരകപട്ടനേ അസ്സവാണിജഗേഹേ നിബ്ബത്തി, തതോ ചുതാ കാവീരപട്ടനേ നാവികസ്സ ഗേഹേ നിബ്ബത്തി, തതോ ചുതാ അനുരാധപുരേ ഇസ്സരകുലഗേഹേ നിബ്ബത്തി, തതോ ചുതാ തസ്സേവ ദക്ഖിണദിസായ ഭോക്കന്തഗാമേ സുമനസ്സ നാമ കുടുമ്ബികസ്സ ധീതാ നാമേന സുമനാ ഏവ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. അഥസ്സാ പിതാ തസ്മിം ഗാമേ ഛഡ്ഡിതേ ദീഘവാപിരട്ഠം ഗന്ത്വാ മഹാമുനിഗാമേ നാമ വസി. തത്ഥ നം ദുട്ഠഗാമണിരഞ്ഞോ അമച്ചോ ലകുണ്ഡകഅതിമ്ബരോ നാമ കേനചിദേവ കരണീയേന ഗതോ ദിസ്വാ മഹന്തം മങ്ഗലം കത്വാ ആദായ മഹാപുണ്ണഗാമം ഗതോ. അഥ നം കോടിപബ്ബതമഹാവിഹാരവാസീ മഹാഅനുരുദ്ധത്ഥേരോ നാമ തത്ഥ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ തസ്സാ ഗേഹദ്വാരേ ഠിതോ ദിസ്വാ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം കഥേസി, ‘‘ആവുസോ, സൂകരപോതികാ നാമ ലകുണ്ഡകഅതിമ്ബരമഹാമത്തസ്സ ഭരിയഭാവം പത്താ, അഹോ അച്ഛരിയ’’ന്തി. സാ തം കഥം സുത്വാ അതീതഭവേ ഉഗ്ഘാടേത്വാ ജാതിസ്സരഞാണം പടിലഭി. തങ്ഖണഞ്ഞേവ ഉപ്പന്നസംവേഗാ സാമികം യാചിത്വാ മഹന്തേന ഇസ്സരിയേന പഞ്ചബലകത്ഥേരീനം സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ തിസ്സമഹാവിഹാരേ മഹാസതിപട്ഠാനസുത്തകഥം സുത്വാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി. പച്ഛാ ദമിളമദ്ദനേ കതേ ഞാതീനം വസനട്ഠാനം ഭോക്കന്തഗാമമേവ ഗന്ത്വാ തത്ഥ വസന്തീ കല്ലമഹാവിഹാരേ ആസീവിസോപമസുത്തന്തം സുത്വാ അരഹത്തം പാപുണി.

സാ പരിനിബ്ബാനദിവസേ ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീഹി പുച്ഛിതാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ സബ്ബം ഇമം പവത്തിം നിരന്തരം കഥേത്വാ സന്നിപതിതസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മജ്ഝേ മണ്ഡലാരാമവാസിനാ ധമ്മപദഭാണകമഹാതിസ്സത്ഥേരേന സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ ‘‘അഹം പുബ്ബേ മനുസ്സയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ തതോ ചുതാ കുക്കുടീ ഹുത്വാ തത്ഥ സേനസ്സ സന്തികാ സീസച്ഛേദം പത്വാ രാജഗഹേ നിബ്ബത്താ, പരിബ്ബാജികാസു പബ്ബജിത്വാ പഠമജ്ഝാനഭൂമിയം നിബ്ബത്തിത്വാ തതോ ചുതാ സേട്ഠികുലേ നിബ്ബത്താ നചിരസ്സേവ ചവിത്വാ സൂകരയോനിം ഗന്ത്വാ തതോ ചുതാ സുവണ്ണഭൂമിം, തതോ ചുതാ ബാരാണസിം, തതോ ചുതാ സുപ്പാരകപട്ടനം, തതോ ചുതാ കാവീരപട്ടനം, തതോ ചുതാ അനുരാധപുരം, തതോ ചുതാ ഭോക്കന്തഗാമ’’ന്തി ഏവം സമവിസമേ തേരസ അത്തഭാവേ പത്വാ ‘‘ഇദാനി ഉക്കണ്ഠിത്വാ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പത്താ, സബ്ബേപി അപ്പമാദേന സമ്പാദേഥാ’’തി വത്വാ ചതസ്സോ പരിസാ സംവേജേത്വാ പരിനിബ്ബായീതി.

സൂകരപോതികാവത്ഥു ദുതിയം.