൪. ഖേമകസേട്ഠിപുത്തവത്ഥു

ചത്താരി ഠാനാനീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഭാഗിനേയ്യം ഖേമകം നാമ സേട്ഠിപുത്തം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര അഭിരൂപോ അഹോസി, യേഭുയ്യേന ഇത്ഥിയോ തം ദിസ്വാ രാഗാഭിഭൂതാ സകഭാവേന സണ്ഠാതും നാസക്ഖിംസു. സോപി പരദാരകമ്മാഭിരതോവ അഹോസി. അഥ നം രത്തിം രാജപുരിസാ ഗഹേത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സേസും. രാജാ മഹാസേട്ഠിസ്സ ലജ്ജാമീതി തം കിഞ്ചി അവത്വാ വിസ്സജ്ജാപേസി. സോ പന നേവ വിരമി. അഥ നം ദുതിയമ്പി തതിയമ്പി രാജപുരിസാ ഗഹേത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സേസും. രാജാ വിസ്സജ്ജാപേസിയേവ. മഹാസേട്ഠി, തം പവത്തിം സുത്വാ തം ആദായ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ തം പവത്തിം ആരോചേത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, ഇമസ്സ ധമ്മം ദേസേഥാ’’തി ആഹ. സത്ഥാ തസ്സ സംവേഗകഥം വത്വാ പരദാരസേവനായ ദോസം ദസ്സേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൩൦൯. ‘‘ചത്താരി ഠാനാനി നരോ പമത്തോ,

ആപജ്ജതി പരദാരൂപസേവീ;

അപുഞ്ഞലാഭം ന നികാമസേയ്യം,

നിന്ദം തതീയം നിരയം ചതുത്ഥം.

൩൧൦. ‘‘അപുഞ്ഞലാഭോ ച ഗതീ ച പാപികാ,

ഭീതസ്സ ഭീതായ രതീ ച ഥോകികാ;

രാജാ ച ദണ്ഡം ഗരുകം പണേതി,

തസ്മാ നരോ പരദാരം ന സേവേ’’തി.

തത്ഥ ഠാനാനീതി ദുക്ഖകാരണാനി. പമത്തോതി സതിവോസ്സഗ്ഗേന സമന്നാഗതോ. ആപജ്ജതീതി പാപുണാതി. പരദാരൂപസേവീതി പരദാരം ഉപസേവന്തോ ഉപ്പഥചാരീ. അപുഞ്ഞലാഭന്തി അകുസലലാഭം. ന നികാമസേയ്യന്തി യഥാ ഇച്ഛതി, ഏവം സേയ്യം അലഭിത്വാ അനിച്ഛിതം പരിത്തകമേവ കാലം സേയ്യം ലഭതി. അപുഞ്ഞലാഭോ ചാതി ഏവം തസ്സ അയഞ്ച അപുഞ്ഞലാഭോ, തേന ച അപുഞ്ഞേന നിരയസങ്ഖാതാ പാപികാ ഗതി ഹോതി. രതീ ച ഥോകികാതി യാ തസ്സ ഭീതസ്സ ഭീതായ ഇത്ഥിയാ സദ്ധിം രതി, സാപി ഥോകികാ പരിത്താ ഹോതി. ഗരുകന്തി രാജാ ച ഹത്ഥച്ഛേദാദിവസേന ഗരുകം ദണ്ഡം പണേതി. തസ്മാതി യസ്മാ പരദാരം സേവന്തോ ഏതാനി അപുഞ്ഞാദീനി പാപുണാതി, തസ്മാ പരദാരം ന സേവേയ്യാതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ഖേമകോ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി. തതോ പട്ഠായ മഹാജനോ സുഖം വീതിനാമേസി. കിം പനസ്സ പുബ്ബകമ്മന്തി? സോ കിര കസ്സപബുദ്ധകാലേ ഉത്തമമല്ലോ ഹുത്വാ ദ്വേ സുവണ്ണപടാകാ ദസബലസ്സ കഞ്ചനഥൂപേ ആരോപേത്വാ പത്ഥനം പട്ഠപേസി ‘‘ഠപേത്വാ ഞാതിസാലോഹിതിത്ഥിയോ അവസേസാ മം ദിസ്വാ രജ്ജന്തൂ’’തി. ഇദമസ്സ പുബ്ബകമ്മന്തി. തേന തം നിബ്ബത്തനിബ്ബത്തട്ഠാനേ ദിസ്വാ പരേസം ഇത്ഥിയോ സകഭാവേന സണ്ഠാതും നാസക്ഖിംസൂതി.

ഖേമകസേട്ഠിപുത്തവത്ഥു ചതുത്ഥം.