൮. ചൂളസുഭദ്ദാവത്ഥു

ദൂരേ സന്തോതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ധീതരം ചൂളസുഭദ്ദം നാമ ആരബ്ഭ കഥേസി.

അനാഥപിണ്ഡികസ്സ കിര ദഹരകാലതോ പട്ഠായ ഉഗ്ഗനഗരവാസീ ഉഗ്ഗോ നാമ സേട്ഠിപുത്തോ സഹായകോ അഹോസി. തേ ഏകാചരിയകുലേ സിപ്പം ഉഗ്ഗണ്ഹന്താ അഞ്ഞമഞ്ഞം കതികം കരിംസു ‘‘അമ്ഹാകം വയപ്പത്തകാലേ പുത്തധീതാസു ജാതാസു യോ പുത്തസ്സ ധീതരം വാരേതി, തേന തസ്സ ധീതാ ദാതബ്ബാ’’തി. തേ ഉഭോപി വയപ്പത്താ അത്തനോ അത്തനോ നഗരേ സേട്ഠിട്ഠാനേ പതിട്ഠഹിംസു. അഥേകസ്മിം സമയേ ഉഗ്ഗസേട്ഠി വണിജ്ജം പയോജേന്തോ പഞ്ചഹി സകടസതേഹി സാവത്ഥിം അഗമാസി. അനാഥപിണ്ഡികോ അത്തനോ ധീതരം ചൂളസുഭദ്ദം ആമന്തേത്വാ, ‘‘അമ്മ, പിതാ തേ ഉഗ്ഗസേട്ഠി നാമ ആഗതോ, തസ്സ കത്തബ്ബകിച്ചം സബ്ബം തവ ഭാരോ’’തി ആണാപേസി. സാ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ തസ്സ ആഗതദിവസതോ പട്ഠായ സഹത്ഥേനേവ സൂപബ്യഞ്ജനാദീനി സമ്പാദേതി, മാലാഗന്ധവിലേപനാദീനി അഭിസങ്ഖരോതി, ഭോജനകാലേ തസ്സ ന്ഹാനോദകം പടിയാദാപേത്വാ ന്ഹാനകാലതോ പട്ഠായ സബ്ബകിച്ചാനി സാധുകം കരോതി.

ഉഗ്ഗസേട്ഠി തസ്സാ ആചാരസമ്പത്തിം ദിസ്വാ പസന്നചിത്തോ ഏകദിവസം അനാഥപിണ്ഡികേന സദ്ധിം സുഖകഥായ സന്നിസിന്നോ ‘‘മയം ദഹരകാലേ ഏവം നാമ കതികം കരിമ്ഹാ’’തി സാരേത്വാ ചൂളസുഭദ്ദം അത്തനോ പുത്തസ്സത്ഥായ വാരേസി. സോ പന പകതിയാവ മിച്ഛാദിട്ഠികോ. തസ്മാ ദസബലസ്സ തമത്ഥം ആരോചേത്വാ സത്ഥാരാ ഉഗ്ഗസേട്ഠിസ്സൂപനിസ്സയം ദിസ്വാ അനുഞ്ഞാതോ ഭരിയായ സദ്ധിം മന്തേത്വാ തസ്സ വചനം സമ്പടിച്ഛിത്വാ ദിവസം വവത്ഥപേത്വാ ധീതരം വിസാഖം ദത്വാ ഉയ്യോജേന്തോ ധനഞ്ചയസേട്ഠി വിയ മഹന്തം സക്കാരം കത്വാ സുഭദ്ദം ആമന്തേത്വാ, ‘‘അമ്മ, സസുരകുലേ വസന്തിയാ നാമ അന്തോഅഗ്ഗി ബഹി ന നീഹരിതബ്ബോ’’തി (അ. നി. അട്ഠ. ൧.൧.൨൫൯; ധ. പ. അട്ഠ. ൧.൫൨ വിസാഖാവത്ഥു) ധനഞ്ചയസേട്ഠിനാ വിസാഖായ ദിന്നനയേനേവ ദസ ഓവാദേ ദത്വാ ‘‘സചേ മേ ഗതട്ഠാനേ ധീതു ദോസോ ഉപ്പജ്ജതി, തുമ്ഹേഹി സോധേതബ്ബോ’’തി അട്ഠ കുടുമ്ബികേ പാടിഭോഗേ ഗഹേത്വാ തസ്സാ ഉയ്യോജനദിവസേ ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മഹാദാനം ദത്വാ പുരിമഭവേ ധീതരാ കതാനം സുചരിതാനം ഫലവിഭൂതിം ലോകസ്സ പാകടം കത്വാ ദസ്സേന്തോ വിയ മഹന്തേന സക്കാരേന ധീതരം ഉയ്യോജേസി. തസ്സാ അനുപുബ്ബേന ഉഗ്ഗനഗരം പത്തകാലേ സസുരകുലേന സദ്ധിം മഹാജനോ പച്ചുഗ്ഗമനമകാസി.

സാപി അത്തനോ സിരിവിഭവം പാകടം കാതും വിസാഖാ വിയ സകലനഗരസ്സ അത്താനം ദസ്സേന്തീ രഥേ ഠത്വാ നഗരം പവിസിത്വാ നാഗരേഹി പേസിതേ പണ്ണാകാരേ ഗഹേത്വാ അനുരൂപവസേന തേസം തേസം പേസേന്തീ സകലനഗരം അത്തനോ ഗുണേഹി ഏകാബദ്ധമകാസി. മങ്ഗലദിവസാദീസു പനസ്സാ സസുരോ അചേലകാനം സക്കാരം കരോന്തോ ‘‘ആഗന്ത്വാ അമ്ഹാകം സമണേ വന്ദതൂ’’തി പേസേസി. സാ ലജ്ജായ നഗ്ഗേ പസ്സിതും അസക്കോന്തീ ഗന്തും ന ഇച്ഛതി. സോ പുനപ്പുനം പേസേത്വാപി തായ പടിക്ഖിത്തോ കുജ്ഝിത്വാ ‘‘നീഹരഥ ന’’ന്തി ആഹ. സാ ‘‘ന സക്കാ മമ അകാരണേന ദോസം ആരോപേതു’’ന്തി കുടുമ്ബികേ പക്കോസാപേത്വാ തമത്ഥം ആരോചേസി. തേ തസ്സാ നിദ്ദോസഭാവം ഞത്വാ സേട്ഠിം സഞ്ഞാപേസും. സോ ‘‘അയം മമ സമണേ അഹിരികാതി ന വന്ദീ’’തി ഭരിയായ ആരോചേസി. സാ ‘‘കീദിസാ നു ഖോ ഇമിസ്സാ സമണാ, അതിവിയ തേസം പസംസതീ’’തി തം പക്കോസാപേത്വാ ആഹ –

‘‘കീദിസാ സമണാ തുയ്ഹം, ബാള്ഹം ഖോ നേ പസംസസി;

കിംസീലാ കിംസമാചാരാ, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതാ’’തി. (അ. നി. അട്ഠ. ൨.൪.൨൪);

അഥസ്സാ സുഭദ്ദാ ബുദ്ധാനഞ്ചേവ ബുദ്ധസാവകാനഞ്ച ഗുണേ പകാസേന്തീ –

‘‘സന്തിന്ദ്രിയാ സന്തമാനസാ, സന്തം തേസം ഗതം ഠിതം;

ഓക്ഖിത്തചക്ഖൂ മിതഭാണീ, താദിസാ സമണാ മമ. (അ. നി. അട്ഠ. ൨.൪.൨൪);

‘‘കായകമ്മം സുചി നേസം, വാചാകമ്മം അനാവിലം;

മനോകമ്മം സുവിസുദ്ധം, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘വിമലാ സങ്ഖമുത്താഭാ, സുദ്ധാ അന്തരബാഹിരാ;

പുണ്ണാ സുദ്ധേഹി ധമ്മേഹി, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘ലാഭേന ഉന്നതോ ലോകോ, അലാഭേന ച ഓനതോ;

ലാഭാലാഭേന ഏകട്ഠാ, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘യസേന ഉന്നതോ ലോകോ, അയസേന ച ഓനതോ;

യസായസേന ഏകട്ഠാ, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘പസംസായുന്നതോ ലോകോ, നിന്ദായാപി ച ഓനതോ;

സമാ നിന്ദാപസംസാസു, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘സുഖേന ഉന്നതോ ലോകോ, ദുക്ഖേനാപി ച ഓനതോ;

അകമ്പാ സുഖദുക്ഖേസു, താദിസാ സമണാ മമാ’’തി. –

ഏവമാദീഹി വചനേഹി സസ്സും തോസേസി.

അഥ നം ‘‘സക്കാ തവ സമണേ അമ്ഹാകമ്പി ദസ്സേതു’’ന്തി വത്വാ ‘‘സക്കാ’’തി വുത്തേ ‘‘തേന ഹി യഥാ മയം തേ പസ്സാമ, തഥാ കരോഹീ’’തി വുത്തേ സാ ‘‘സാധൂ’’തി ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മഹാദാനം സജ്ജേത്വാ ഉപരിപാസാദതലേ ഠത്വാ ജേതവനാഭിമുഖീ സക്കച്ചം പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ ബുദ്ധഗുണേ ആവജ്ജേത്വാ ഗന്ധവാസപുപ്ഫധുമേഹി പൂജം കത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, സ്വാതനായ ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം നിമന്തേമി, ഇമിനാ മേ സഞ്ഞാണേന സത്ഥാ നിമന്തിതഭാവം ജാനാതൂ’’തി സുമനപുപ്ഫാനം അട്ഠ മുട്ഠിയോ ആകാസേ ഖിപി. പുപ്ഫാനി ഗന്ത്വാ ചതുപരിസമജ്ഝേ ധമ്മം ദേസേന്തസ്സ സത്ഥുനോ ഉപരി മാലാവിതാനം ഹുത്വാ അട്ഠംസു. തസ്മിം ഖണേ അനാഥപിണ്ഡികോപി ധമ്മകഥം സുത്വാ സ്വാതനായ സത്ഥാരം നിമന്തേസി. സത്ഥാ ‘‘അധിവുത്ഥം മയാ, ഗഹപതി, സ്വാതനായ ഭത്ത’’ന്തി വത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, മയാ പുരേതരം ആഗതോ നത്ഥി, കസ്സ നു ഖോ വോ അധിവുത്ഥ’’ന്തി വുത്തേ ‘‘ചൂളസുഭദ്ദായ, ഗഹപതി, നിമന്തിതോ’’തി വത്വാ ‘‘നനു, ഭന്തേ, ചൂളസുഭദ്ദാ ദൂരേ വസതി ഇതോ വീസതിയോജനസതമത്ഥകേ’’തി വുത്തേ, ‘‘ആമ ഗഹപതി, ദൂരേ വസന്താപി ഹി സപ്പുരിസാ അഭിമുഖേ ഠിതാ വിയ പകാസേന്തീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൦൪. ‘‘ദൂരേ സന്തോ പകാസേന്തി, ഹിമവന്തോവ പബ്ബതോ;

അസന്തേത്ഥ ന ദിസ്സന്തി, രത്തിം ഖിത്താ യഥാ സരാ’’തി.

തത്ഥ സന്തോതി രാഗാദീനം സന്തതായ ബുദ്ധാദയോ സന്താ നാമ. ഇധ പന പുബ്ബബുദ്ധേസു കതാധികാരാ ഉസ്സന്നകുസലമൂലാ ഭാവിതഭാവനാ സത്താ സന്തോതി അധിപ്പേതാ. പകാസേന്തീതി ദൂരേ ഠിതാപി ബുദ്ധാനം ഞാണപഥം ആഗച്ഛന്താ പാകടാ ഹോന്തി. ഹിമവന്തോ വാതി യഥാ ഹി തിയോജനസഹസ്സവിത്ഥതോ പഞ്ചയോജനസതുബ്ബേധോ ചതുരാസീതിയാ കൂടസഹസ്സേഹി പടിമണ്ഡിതോ ഹിമവന്തപബ്ബതോ ദൂരേ ഠിതാനമ്പി അഭിമുഖേ ഠിതോ വിയ പകാസേതി, ഏവം പകാസേന്തീതി അത്ഥോ. അസന്തേത്ഥാതി ദിട്ഠധമ്മഗരുകാ വിതിണ്ണപരലോകാ ആമിസചക്ഖുകാ ജീവികത്ഥായ പബ്ബജിതാ ബാലപുഗ്ഗലാ അസന്തോ നാമ, തേ ഏത്ഥ ബുദ്ധാനം ദക്ഖിണസ്സ ജാണുമണ്ഡലസ്സ സന്തികേ നിസിന്നാപി ന ദിസ്സന്തി ന പഞ്ഞായന്തി. രത്തിം ഖിത്താതി രത്തിം ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതേ അന്ധകാരേ ഖിത്തസരാ വിയ തഥാരൂപസ്സ ഉപനിസ്സയഭൂതസ്സ പുബ്ബഹേതുനോ അഭാവേന ന പഞ്ഞായന്തീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

സക്കോ ദേവരാജാ ‘‘സത്ഥാരാ സുഭദ്ദായ നിമന്തനം അധിവാസിത’’ന്തി ഞത്വാ വിസ്സകമ്മദേവപുത്തം ആണാപേസി – ‘‘പഞ്ച കൂടാഗാരസതാനി നിമ്മിനിത്വാ സ്വേ ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഉഗ്ഗനഗരം നേഹീ’’തി. സോ പുനദിവസേ പഞ്ചസതാനി കൂടാഗാരാനി നിമ്മിനിത്വാ ജേതവനദ്വാരേ അട്ഠാസി. സത്ഥാ ഉച്ചിനിത്വാ വിസുദ്ധഖീണാസവാനംയേവ പഞ്ചസതാനി ആദായ സപരിവാരോ കൂടാഗാരേസു നിസീദിത്വാ ഉഗ്ഗനഗരം അഗമാസി. ഉഗ്ഗസേട്ഠിപി സപരിവാരോ സുഭദ്ദായ ദിന്നനയേനേവ തഥാഗതസ്സ ആഗതമഗ്ഗം ഓലോകേന്തോ സത്ഥാരം മഹന്തേന സിരിവിഭവേന ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ മാലാദീഹി മഹന്തം സക്കാരം കരോന്തോ സപരിവാരോ സമ്പടിച്ഛിത്വാ വന്ദിത്വാ മഹാദാനം ദത്വാ പുനപ്പുനം നിമന്തേത്വാ സത്താഹം മഹാദാനം അദാസി. സത്ഥാപിസ്സ സപ്പായം സല്ലക്ഖേത്വാ ധമ്മം ദേസേസി. തം ആദിം കത്വാ ചതുരാസീതിയാ പാണസഹസ്സാനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസി. സത്ഥാ ‘‘ചൂളസുഭദ്ദായ അനുഗ്ഗഹണത്ഥം ത്വം ഇധേവ ഹോഹീ’’തി അനുരുദ്ധത്ഥേരം നിവത്താപേത്വാ സാവത്ഥിമേവ അഗമാസി. തതോ പട്ഠായ തം നഗരം സദ്ധാസമ്പന്നം അഹോസീതി.

ചൂളസുഭദ്ദാവത്ഥു അട്ഠമം.