൭. ചിത്തഗഹപതിവത്ഥു

സദ്ധോതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ചിത്തഗഹപതിം ആരബ്ഭ കഥേസി. വത്ഥു ബാലവഗ്ഗേ ‘‘അസന്തം ഭാവനമിച്ഛേയ്യാ’’തി ഗാഥാവണ്ണനായ വിത്ഥാരിതം. ഗാഥാപി തത്ഥേവ വുത്താ. വുത്തഞ്ഹേതം തത്ഥ (ധ. പ. അട്ഠ. ൧.൭൪) –

‘‘കിം പന, ഭന്തേ, ഏതസ്സ തുമ്ഹാകം സന്തികം ആഗച്ഛന്തസ്സേവായം ലാഭസക്കാരോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉദാഹു അഞ്ഞത്ഥ ഗച്ഛന്തസ്സാപി ഉപ്പജ്ജതീ’’തി. ‘‘ആനന്ദ, മമ സന്തികം ആഗച്ഛന്തസ്സാപി അഞ്ഞത്ഥ ഗച്ഛന്തസ്സാപി തസ്സ ഉപ്പജ്ജതേവ. അയഞ്ഹി ഉപാസകോ സദ്ധോ പസന്നോ സമ്പന്നസീലോ, ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ യം യം പദേസം ഭജതി, തത്ഥ തത്ഥേവസ്സ ലാഭസക്കാരോ നിബ്ബത്തതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൦൩. ‘‘സദ്ധോ സീലേന സമ്പന്നോ, യസോഭോഗസമപ്പിതോ;

യം യം പദേസം ഭജതി, തത്ഥ തത്ഥേവ പൂജിതോ’’തി. (ധ. പ. അട്ഠ. ൧.൭൪);

തത്ഥ സദ്ധോതി ലോകിയലോകുത്തരസദ്ധായ സമന്നാഗതോ. സീലേനാതി ആഗാരിയസീലം, അനാഗാരിയസീലന്തി ദുവിധം സീലം. തേസു ഇധ ആഗാരിയസീലം അധിപ്പേതം, തേന സമന്നാഗതോതി അത്ഥോ. യസോഭോഗസമപ്പിതോതി യാദിസോ അനാഥപിണ്ഡികാദീനം പഞ്ചഉപാസകസതപരിവാരസങ്ഖാതോ ആഗാരിയയസോ, താദിസേനേവ യസേന ധനധഞ്ഞാദികോ ചേവ സത്തവിധഅരിയധനസങ്ഖാതോ ചാതി ദുവിധോ ഭോഗോ, തേന സമന്നാഗതോതി അത്ഥോ. യം യം പദേസന്തി പുരത്ഥിമാദീസു ദിസാസു ഏവരൂപോ കുലപുത്തോ യം യം പദേസം ഭജതി, തത്ഥ തത്ഥ ഏവരൂപേന ലാഭസക്കാരേന പൂജിതോവ ഹോതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ചിത്തഗഹപതിവത്ഥു സത്തമം.