൬. വജ്ജിപുത്തകഭിക്ഖുവത്ഥു

ദുപ്പബ്ബജ്ജന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേസാലിം നിസ്സായ മഹാവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം വജ്ജിപുത്തകം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ കഥേസി. തം സന്ധായ വുത്തം – അഞ്ഞതരോ വജ്ജിപുത്തകോ ഭിക്ഖു വേസാലിയം വിഹരതി അഞ്ഞതരസ്മിം വനസണ്ഡേ, തേന ഖോ പന സമയേന വേസാലിയം സബ്ബരത്തിഛണോ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു വേസാലിയാ തൂരിയതാളിതവാദിതനിഗ്ഘോസസദ്ദം സുത്വാ പരിദേവമാനോ തായം വേലായം ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഏകകാ മയം അരഞ്ഞേ വിഹരാമ,

അപവിദ്ധംവ വനസ്മിം ദാരുകം;

ഏതാദിസികായ രത്തിയാ,

കോസു നാമമ്ഹേഹി പാപിയോ’’തി. (സം. നി. ൧.൨൨൯);

സോ കിര വജ്ജിരട്ഠേ രാജപുത്തോ വാരേന സമ്പത്തം രജ്ജം പഹായ പബ്ബജിതോ വേസാലിയം ചാതുമഹാരാജികേഹി സദ്ധിം ഏകാബദ്ധം കത്വാ സകലനഗരേ ധജപടാകാദീഹി പടിമണ്ഡിതേ കോമുദിയാ പുണ്ണമായ സബ്ബരത്തിം ഛണവാരേ വത്തമാനേ ഭേരിയാദീനം തൂരിയാനം താളിതാനം നിഗ്ഘോസം വീണാദീനഞ്ച വാദിതാനം സദ്ദം സുത്വാ യാനി വേസാലിയം സത്ത രാജസഹസ്സാനി സത്ത രാജസതാനി സത്ത രാജാനോ, തത്തകാ ഏവ ച നേസം ഉപരാജസേനാപതിആദയോ, തേസു അലങ്കതപടിയത്തേസു നക്ഖത്തകീളനത്ഥായ വീഥിം ഓതിണ്ണേസു സട്ഠിഹത്ഥേ മഹാചങ്കമേ ചങ്കമമാനോ ഗഗനമജ്ഝേ ഠിതം പുണ്ണചന്ദം ദിസ്വാ ചങ്കമകോടിയം ഫലകം നിസ്സായ ഠിതോ വേഠനാലങ്കാരവിരഹിതത്താ വനേ ഛഡ്ഡിതദാരുകം വിയ അത്തഭാവം ഓലോകേത്വാ ‘‘അത്ഥി നു ഖോ അഞ്ഞോ അമ്ഹേഹി ലാമകതരോ’’തി ചിന്തേന്തോ പകതിയാ ആരഞ്ഞകാദിഗുണയുത്തോപി തസ്മിം ഖണേ അനഭിരതിയാ പീളിതോ ഏവമാഹ. സോ തസ്മിം വനസണ്ഡേ അധിവത്ഥായ ദേവതായ ‘‘ഇമം ഭിക്ഖും സംവേജേസ്സാമീ’’തി അധിപ്പായേന –

‘‘ഏകകോവ ത്വം അരഞ്ഞേ വിഹരസി, അപവിദ്ധംവ വനസ്മിം ദാരുകം;

തസ്സ തേ ബഹുകാ പിഹയന്തി, നേരയികാ വിയ സഗ്ഗഗാമിന’’ന്തി. (സം. നി. ൧.൨൨൯) –

വുത്തം ഇമം ഗാഥം സുത്വാ പുനദിവസേ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ നിസീദി. സത്ഥാ തം പവത്തിം ഞത്വാ ഘരാവാസസ്സ ദുക്ഖതം പകാസേതുകാമോ പഞ്ച ദുക്ഖാനി സമോധാനേത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൦൨. ‘‘ദുപ്പബ്ബജ്ജം ദുരഭിരമം, ദുരാവാസാ ഘരാ ദുഖാ;

ദുക്ഖോസമാനസംവാസോ, ദുക്ഖാനുപതിതദ്ധഗൂ;

തസ്മാ ന ചദ്ധഗൂ സിയാ, ന ച ദുക്ഖാനുപതിതോ സിയാ’’തി.

തത്ഥ ദുപ്പബ്ബജ്ജന്തി അപ്പം വാ മഹന്തം വാ ഭോഗക്ഖന്ധഞ്ചേവ ഞാതിപരിവട്ടഞ്ച പഹായ ഇമസ്മിം സാസനേ ഉരം ദത്വാ പബ്ബജ്ജം നാമ ദുക്ഖം. ദുരഭിരമന്തി ഏവം പബ്ബജിതേനാപി ഭിക്ഖാചരിയായ ജീവിതവുത്തിം ഘടേന്തേന അപരിമാണസീലക്ഖന്ധഗോപനധമ്മാനുധമ്മപ്പടിപത്തിപൂരണവസേന അഭിരമിതും ദുക്ഖം. ദുരാവാസാതി യസ്മാ പന ഘരം ആവസന്തേന രാജൂനം രാജകിച്ചം, ഇസ്സരാനം ഇസ്സരകിച്ചം വഹിതബ്ബം, പരിജനാ ചേവ ധമ്മികാ സമണബ്രാഹ്മണാ ച സങ്ഗഹിതബ്ബാ. ഏവം സന്തേപി ഘരാവാസോ ഛിദ്ദഘടോ വിയ മഹാസമുദ്ദോ വിയ ച ദുപ്പൂരോ. തസ്മാ ഘരാവാസാ നാമേതേ ദുരാവാസാ ദുക്ഖാ ആവസിതും, തേനേവ കാരണേന ദുക്ഖാതി അത്ഥോ. ദുക്ഖോ സമാനസംവാസോതി ഗിഹിനോ വാ ഹി യേ ജാതിഗോത്തകുലഭോഗേഹി പബ്ബജിതാ വാ സീലാചാരബാഹുസച്ചാദീഹി സമാനാപി ഹുത്വാ ‘‘കോസി ത്വം, കോസ്മി അഹ’’ന്തിആദീനി വത്വാ അധികരണപസുതാ ഹോന്തി, തേ അസമാനാ നാമ, തേഹി സദ്ധിം സംവാസോ ദുക്ഖോതി അത്ഥോ. ദുക്ഖാനുപതിതദ്ധഗൂതി യേ വട്ടസങ്ഖാതം അദ്ധാനം പടിപന്നത്താ അദ്ധഗൂ, തേ ദുക്ഖേ അനുപതിതാവ. തസ്മാ ന ചദ്ധഗൂതി യസ്മാ ദുക്ഖാനുപതിതഭാവോപി ദുക്ഖോ അദ്ധഗൂഭാവോപി, തസ്മാ വട്ടസങ്ഖാതം അദ്ധാനം ഗമനതായ അദ്ധഗൂ ന ഭവേയ്യ, വുത്തപ്പകാരേന ദുക്ഖേന അനുപതിതോപി ന ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ സോ ഭിക്ഖു പഞ്ചസു ഠാനേസു ദസ്സിതേ ദുക്ഖേ നിബ്ബിന്ദന്തോ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി പഞ്ച ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി പദാലേത്വാ അരഹത്തേ പതിട്ഠഹീതി.

വജ്ജിപുത്തകഭിക്ഖുവത്ഥു ഛട്ഠം.