൨. കുക്കുടഅണ്ഡഖാദികാവത്ഥു

പരദുക്ഖൂപധാനേനാതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ഏകം കുക്കുടഅണ്ഡഖാദികം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സാവത്ഥിയാ കിര അവിദൂരേ പണ്ഡുരം നാമ ഏകോ ഗാമോ, തത്ഥേകോ കേവട്ടോ വസതി. സോ സാവത്ഥിം ഗച്ഛന്തോ അചിരവതിയം കച്ഛപഅണ്ഡാനി ദിസ്വാ താനി ആദായ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഏകസ്മിം ഗേഹേ പചാപേത്വാ ഖാദന്തോ തസ്മിം ഗേഹേ കുമാരികായപി ഏകം അണ്ഡം അദാസി. സാ തം ഖാദിത്വാ തതോ പട്ഠായ അഞ്ഞം ഖാദനീയം നാമ ന ഇച്ഛി. അഥസ്സാ മാതാ കുക്കുടിയാ വിജാതട്ഠാനതോ ഏകം അണ്ഡം ഗഹേത്വാ അദാസി. സാ തം ഖാദിത്വാ രസതണ്ഹായ ബദ്ധാ തതോ പട്ഠായ സയമേവ കുക്കുടിയാ അണ്ഡാനി ഗഹേത്വാ ഖാദതി. കുക്കുടീ വിജാതവിജാതകാലേ തം അത്തനോ അണ്ഡാനി ഗഹേത്വാ ഖാദന്തിം ദിസ്വാ തായ ഉപദ്ദുതാ ആഘാതം ബന്ധിത്വാ ‘‘ഇതോ ദാനി ചുതാ യക്ഖിനീ ഹുത്വാ തവ ജാതദാരകേ ഖാദിതും സമത്ഥാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തേയ്യ’’ന്തി പത്ഥനം പട്ഠപേത്വാ കാലം കത്വാ തസ്മിംയേവ ഗേഹേ മജ്ജാരീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഇതരാപി കാലം കത്വാ തത്ഥേവ കുക്കുടീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. കുക്കുടീ അണ്ഡാനി വിജായി, മജ്ജാരീ ആഗന്ത്വാ താനി ഖാദിത്വാ ദുതിയമ്പി തതിയമ്പി ഖാദിയേവ. കുക്കുടീ ‘‘തയോ വാരേ മമ അണ്ഡാനി ഖാദിത്വാ ഇദാനി മമ്പി ഖാദിതുകാമാസി, ഇതോ ചുതാ സപുത്തകം തം ഖാദിതും ലഭേയ്യ’’ന്തി പത്ഥനം കത്വാ തതോ ചുതാ ദീപിനീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഇതരാപി കാലം കത്വാ മിഗീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തസ്സാ വിജാതകാലേ ദീപിനീ ആഗന്ത്വാ തം സദ്ധിം പുത്തേഹി ഖാദി. ഏവം ഖാദന്താ പഞ്ചസു അത്തഭാവസതേസു അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ദുക്ഖം ഉപ്പാദേത്വാ അവസാനേ ഏകാ യക്ഖിനീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, ഏകാ സാവത്ഥിയം കുലധീതാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഇതോ പരം ‘‘ന ഹി വേരേന വേരാനീ’’തി (ധ. പ. ൫) ഗാഥായ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം. ഇധ പന സത്ഥാ ‘‘വേരഞ്ഹി അവേരേന ഉപസമ്മതി, നോ വേരേനാ’’തി വത്വാ ഉഭിന്നമ്പി ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൯൧. ‘‘പരദുക്ഖൂപധാനേന, അത്തനോ സുഖമിച്ഛതി;

വേരസംസഗ്ഗസംസട്ഠോ, വേരാ സോ ന പരിമുച്ചതീ’’തി.

തത്ഥ പരദുക്ഖൂപധാനേനാതി പരസ്മിം ദുക്ഖൂപധാനേന, പരസ്സ ദുക്ഖുപ്പാദനേനാതി അത്ഥോ. വേരസംസഗ്ഗസംസട്ഠോതി യോ പുഗ്ഗലോ അക്കോസനപച്ചക്കോസനപഹരണപടിഹരണാദീനം വസേന അഞ്ഞമഞ്ഞം കതേന വേരസംസഗ്ഗേന സംസട്ഠോ. വേരാ സോ ന പരിമുച്ചതീതി നിച്ചകാലം വേരവസേന ദുക്ഖമേവ പാപുണാതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ യക്ഖിനീ സരണേസു പതിട്ഠായ പഞ്ച സീലാനി സമാദിയിത്വാ വേരതോ മുച്ചി, ഇതരാപി സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി, സമ്പത്താനമ്പി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

കുക്കുടഅണ്ഡഖാദികാവത്ഥു ദുതിയം.