൮. പഞ്ചമഹല്ലകത്ഥേരവത്ഥു

വനം ഛിന്ദഥാതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ സമ്ബഹുലേ മഹല്ലകേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ കഥേസി.

തേ കിര ഗിഹികാലേ സാവത്ഥിയം കുടുമ്ബികാ മഹദ്ധനാ അഞ്ഞമഞ്ഞസഹായകാ ഏകതോ പുഞ്ഞാനി കരോന്താ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ ‘‘മയം മഹല്ലകാ, കിം നോ ഘരാവാസേനാ’’തി സത്ഥാരം പബ്ബജ്ജം യാചിത്വാ പബ്ബജിംസു, മഹല്ലകഭാവേന പന ധമ്മം പരിയാപുണിതും അസക്കോന്താ വിഹാരപരിയന്തേ പണ്ണസാലം കാരേത്വാ ഏകതോവ വസിംസു. പിണ്ഡായ ചരന്താപി യേഭുയ്യേന പുത്തദാരസ്സേവ ഗേഹം ഗന്ത്വാ ഭുഞ്ജിംസു. തേസു ഏകസ്സ പുരാണദുതിയികാ മധുരപാചികാ നാമ, സാ തേസം സബ്ബേസമ്പി ഉപകാരികാ അഹോസി. കസ്മാ സബ്ബേപി അത്തനാ ലദ്ധാഹാരം ഗഹേത്വാ തസ്സാ ഏവ ഗേഹേ നിസീദിത്വാ ഭുഞ്ജന്തി? സാപി നേസം യഥാസന്നിഹിതം സൂപബ്യഞ്ജനം ദേതി. സാ അഞ്ഞതരാബാധേന ഫുട്ഠാ കാലമകാസി. അഥ തേ മഹല്ലകത്ഥേരാ സഹായകസ്സ ഥേരസ്സ പണ്ണസാലായ സന്നിപതിത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം ഗീവാസു ഗഹേത്വാ ‘‘മധുരപാചികാ ഉപാസികാ കാലകതാ’’തി വിലപന്താ രോദിംസു. ഭിക്ഖൂഹി ച സമന്തതോ ഉപധാവിത്വാ ‘‘കിം ഇദം, ആവുസോ’’തി പുട്ഠാ, ‘‘ഭന്തേ, സഹായകസ്സ നോ പുരാണദുതിയികാ കാലകതാ, സാ അമ്ഹാകം അതിവിയ ഉപകാരികാ. ഇദാനി കുതോ തഥാരൂപിം ലഭിസ്സാമാതി ഇമിനാ കാരണേന രോദാമാ’’തി ആഹംസു.

ഭിക്ഖൂ ധമ്മസഭായം കഥം സമുട്ഠാപേസും. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഇദാനേവ, പുബ്ബേപി തേ കാകയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ സമുദ്ദതീരേ ചരമാനാ സമുദ്ദഊമിയാ സമുദ്ദം പവേസേത്വാ മാരിതായ കാകിയാ രോദിത്വാ പരിദേവിത്വാ തം നീഹരിസ്സാമാതി മുഖതുണ്ഡകേഹി മഹാസമുദ്ദം ഉസ്സിഞ്ചന്താ കിലമിംസൂ’’തി അതീതം ആഹരിത്വാ –

‘‘അപി നു ഹനുകാ സന്താ, മുഖഞ്ച പരിസുസ്സതി;

ഓരമാമ ന പാരേമ, പൂരതേവ മഹോദധീ’’തി. (ജാ. ൧.൧.൧൪൬);

ഇമം കാകജാതകം വിത്ഥാരേത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, രാഗദോസമോഹവനം നിസ്സായ തുമ്ഹേഹി ഇദം ദുക്ഖം പത്തം, തം വനം ഛിന്ദിതും വട്ടതി, ഏവം നിദ്ദുക്ഖാ ഭവിസ്സഥാ’’തി വത്വാ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൨൮൩. ‘‘വനം ഛിന്ദഥ മാ രുക്ഖം, വനതോ ജായതേ ഭയം;

ഛേത്വാ വനഞ്ച വനഥഞ്ച, നിബ്ബനാ ഹോഥ ഭിക്ഖവോ.

൨൮൪. ‘‘യാവ ഹി വനഥോ ന ഛിജ്ജതി,

അണുമത്തോപി നരസ്സ നാരിസു;

പടിബദ്ധമനോവ താവ സോ,

വച്ഛോ ഖീരപകോവ മാതരീ’’തി.

തത്ഥ മാ രുക്ഖന്തി സത്ഥാരാ ഹി ‘‘വനം ഛിന്ദഥാ’’തി വുത്തേ തേസം അചിരപബ്ബജിതാനം ‘‘സത്ഥാ അമ്ഹേ വാസിആദീനി ഗഹേത്വാ വനം ഛിന്ദാപേതീ’’തി രുക്ഖം ഛിന്ദിതുകാമതാ ഉപ്പജ്ജി. അഥ നേ ‘‘മയാ രാഗാദികിലേസവനം സന്ധായേതം വുത്തം, ന രുക്ഖേ’’തി പടിസേധേന്തോ ‘‘മാ രുക്ഖ’’ന്തി ആഹ. വനതോതി യഥാ പാകതികവനതോ സീഹാദിഭയം ജായതി, ഏവം ജാതിആദിഭയമ്പി കിലേസവനതോ ജായതീതി അത്ഥോ. വനഞ്ച വനഥഞ്ചാതി ഏത്ഥ മഹന്താ രുക്ഖാ വനം നാമ, ഖുദ്ദകാ തസ്മിം വനേ ഠിതത്താ വനഥാ നാമ. പുബ്ബുപ്പത്തികരുക്ഖാ വാ വനം നാമ, അപരാപരുപ്പത്തികാ വനഥാ നാമ. ഏവമേവ മഹന്തമഹന്താ ഭവാകഡ്ഢനകാ കിലേസാ വനം നാമ, പവത്തിയം വിപാകദായകാ വനഥാ നാമ. പുബ്ബപ്പത്തികാ വനം നാമ, അപരാപരുപ്പത്തികാ വനഥാ നാമ. തം ഉഭയം ചതുത്ഥമഗ്ഗഞാണേന ഛിന്ദിതബ്ബം. തേനാഹ – ‘‘ഛേത്വാ വനഞ്ച വനഥഞ്ച, നിബ്ബനാ ഹോഥ ഭിക്ഖവോ’’തി. നിബ്ബനാ ഹോഥാതി നിക്കിലേസാ ഹോഥ. യാവ ഹി വനഥോതി യാവ ഏസ അണുമത്തോപി കിലേസവനഥോ നരസ്സ നാരീസു ന ഛിജ്ജതി, താവ സോ ഖീരപകോ വച്ഛോ മാതരി വിയ പടിബദ്ധമനോ ലഗ്ഗചിത്തോവ ഹോതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ പഞ്ചപി തേ മഹല്ലകത്ഥേരാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹിംസു, സമ്പത്താനമ്പി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

പഞ്ചമഹല്ലകത്ഥേരവത്ഥു അട്ഠമം.