൬. സൂകരപേതവത്ഥു

വാചാനുരക്ഖീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ സൂകരപേതം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിഞ്ഹി ദിവസേ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ലക്ഖണത്ഥേരേന സദ്ധിം ഗിജ്ഝകൂടാ ഓരോഹന്തോ ഏകസ്മിം പദേസേ സിതം പാത്വാകാസി. ‘‘കോ നു ഖോ, ആവുസോ, ഹേതു സിതസ്സ പാതുകമ്മായാ’’തി ലക്ഖണത്ഥേരേന പുട്ഠോ ‘‘അകാലോ, ആവുസോ, ഇമസ്സ പഞ്ഹസ്സ, സത്ഥു സന്തികേ മം പുച്ഛേയ്യാഥാ’’തി വത്വാ ലക്ഖണത്ഥേരേന സദ്ധിംയേവ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ വേളുവനം ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ നിസീദി. അഥ നം ലക്ഖണത്ഥേരോ തമത്ഥം പുച്ഛി. സോ ആഹ – ‘‘ആവുസോ, അഹം ഏകം പേതം അദ്ദസം, തസ്സ തിഗാവുതപ്പമാണം സരീരം, തം മനുസ്സസരീരസദിസം. സീസം പന സൂകരസ്സ വിയ, തസ്സ മുഖേ നങ്ഗുട്ഠം ജാതം, തതോ പുളവാ പഗ്ഘരന്തി. സ്വാഹം ‘ന മേ ഏവരൂപോ സത്തോ ദിട്ഠപുബ്ബോ’തി തം ദിസ്വാ സിതം പാത്വാകാസി’’ന്തി. സത്ഥാ ‘‘ചക്ഖുഭൂതാ വത, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാ വിഹരന്തീ’’തി വത്വാ ‘‘അഹമ്പേതം സത്തം ബോധിമണ്ഡേയേവ അദ്ദസം. ‘യേ പന മേ ന സദ്ദഹേയ്യും, തേസം അഹിതായ അസ്സാ’തി പരേസം അനുകമ്പായ ന കഥേസിം. ഇദാനി മോഗ്ഗല്ലാനം സക്ഖിം കത്വാ കഥേമി. സച്ചം, ഭിക്ഖവേ, മോഗ്ഗല്ലാനോ ആഹാ’’തി കഥേസി. തം സുത്വാ ഭിക്ഖൂ സത്ഥാരം പുച്ഛിംസു – ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, തസ്സ പുബ്ബകമ്മ’’ന്തി. സത്ഥാ ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സുണാഥാ’’തി അതീതം ആഹരിത്വാ തസ്സ പുബ്ബകമ്മം കഥേസി.

കസ്സപബുദ്ധകാലേ കിര ഏകസ്മിം ഗാമകാവാസേ ദ്വേ ഥേരാ സമഗ്ഗവാസം വസിംസു. തേസു ഏകോ സട്ഠിവസ്സോ, ഏകോ ഏകൂനസട്ഠിവസ്സോ. ഏകൂനസട്ഠിവസ്സോ ഇതരസ്സ പത്തചീവരം ആദായ വിചരി, സാമണേരോ വിയ സബ്ബം വത്തപടിവത്തം അകാസി. തേസം ഏകമാതുകുച്ഛിയം വുത്ഥഭാതൂനം വിയ സമഗ്ഗവാസം വസന്താനം വസനട്ഠാനം ഏകോ ധമ്മകഥികോ ആഗമി. തദാ ച ധമ്മസ്സവനദിവസോ ഹോതി. ഥേരാ നം സങ്ഗണ്ഹിത്വാ ‘‘ധമ്മകഥം നോ കഥേഹി സപ്പുരിസാ’’തി ആഹംസു. സോ ധമ്മകഥം കഥേസി. ഥേരാ ‘‘ധമ്മകഥികോ നോ ലദ്ധോ’’തി തുട്ഠചിത്താ പുനദിവസേ തം ആദായ ധുരഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിത്വാ തത്ഥ കതഭത്തകിച്ചാ, ‘‘ആവുസോ, ഹിയ്യോ കഥിതട്ഠാനതോവ ഥോകം ധമ്മം കഥേഹീ’’തി മനുസ്സാനം ധമ്മം കഥാപേസും. മനുസ്സാ ധമ്മകഥം സുത്വാ പുനദിവസത്ഥായപി നിമന്തയിംസു. ഏവം സമന്താ ഭിക്ഖാചാരഗാമേസു ദ്വേ ദ്വേ ദിവസേ തം ആദായ പിണ്ഡായ ചരിംസു.

ധമ്മകഥികോ ചിന്തേസി – ‘‘ഇമേ ദ്വേപി അതിമുദുകാ, മയാ ഉഭോപേതേ പലാപേത്വാ ഇമസ്മിം വിഹാരേ വസിതും വട്ടതീ’’തി. സോ സായം ഥേരൂപട്ഠാനം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ഉട്ഠായ ഗതകാലേ നിവത്തിത്വാ മഹാഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, കിഞ്ചി വത്തബ്ബം അത്ഥീ’’തി വത്വാ ‘‘കഥേഹി, ആവുസോ’’തി വുത്തേ ഥോകം ചിന്തേത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, കഥാ നാമേസാ മഹാസാവജ്ജാ’’തി വത്വാ അകഥേത്വാവ പക്കാമി. അനുഥേരസ്സാപി സന്തികം ഗന്ത്വാ തഥേവ അകാസി. സോ ദുതിയദിവസേ തഥേവ കത്വാ തതിയദിവസേ തേസം അതിവിയ കോതുഹലേ ഉപ്പന്നേ മഹാഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, കിഞ്ചി വത്തബ്ബം അത്ഥി, തുമ്ഹാകം പന സന്തികേ വത്തും ന വിസഹാമീ’’തി വത്വാ ഥേരേന ‘‘ഹോതു, ആവുസോ, കഥേഹീ’’തി നിപ്പീളിതോ ആഹ – ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, അനുഥേരോ തുമ്ഹേഹി സദ്ധിം സംഭോഗോ’’തി. സപ്പുരിസ, കിം നാമേതം കഥേസി, മയം ഏകമാതുകുച്ഛിയം വുത്ഥപുത്താ വിയ, അമ്ഹേസു ഏകേന യം ലദ്ധം, ഇതരേനാപി ലദ്ധമേവ ഹോതി. മയാ ഏതസ്സ ഏത്തകം കാലം അഗുണോ നാമ ന ദിട്ഠപുബ്ബോതി? ഏവം, ഭന്തേതി. ആമാവുസോതി. ഭന്തേ മം അനുഥേരോ ഏവമാഹ – ‘‘സപ്പുരിസ, ത്വം കുലപുത്തോ, അയം മഹാഥേരോ ലജ്ജീ പേസലോതി ഏതേന സദ്ധിം സംഭോഗം കരോന്തോ ഉപപരിക്ഖിത്വാ കരേയ്യാസീ’’തി ഏവമേസ മം ആഗതദിവസതോ പട്ഠായ വദതീതി.

മഹാഥേരോ തം സുത്വാവ കുദ്ധമാനസോ ദണ്ഡാഭിഹതം കുലാലഭാജനം വിയ ഭിജ്ജി. ഇതരോപി ഉട്ഠായ അനുഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ തഥേവ അവോച, സോപി തഥേവ ഭിജ്ജി. തേസു കിഞ്ചാപി ഏത്തകം കാലം ഏകോപി വിസും പിണ്ഡായ പവിട്ഠപുബ്ബോ നാമ നത്ഥി, പുനദിവസേ പന വിസും പിണ്ഡായ പവിസിത്വാ അനുഥേരോ പുരേതരം ആഗന്ത്വാ ഉപട്ഠാനസാലായ അട്ഠാസി, മഹാഥേരോ പച്ഛാ അഗമാസി. തം ദിസ്വാ അനുഥേരോ ചിന്തേസി – ‘‘കിം നു ഖോ ഇമസ്സ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം, ഉദാഹു നോ’’തി. സോ ‘‘ന ഇദാനി പടിഗ്ഗഹേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാപി ‘‘ഹോതു, ന മയാ ഏവം കതപുബ്ബം, മയാ അത്തനോ വത്തം ഹാപേതും ന വട്ടതീ’’തി ചിത്തം മുദുകം കത്വാ ഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, പത്തചീവരം ദേഥാ’’തി ആഹ. ഇതരോ ‘‘ഗച്ഛ, ദുബ്ബിനീത, ന ത്വം മമ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേതും യുത്തരൂപോ’’തി അച്ഛരം പഹരിത്വാ തേനപി ‘‘ആമ, ഭന്തേ, അഹമ്പി തുമ്ഹാകം പത്തചീവരം ന പടിഗ്ഗണ്ഹാമീതി ചിന്തേസി’’ന്തി വുത്തേ, ‘‘ആവുസോ നവക, കിം ത്വം ചിന്തേസി, മമ ഇമസ്മിം വിഹാരേ കോചി സങ്ഗോ അത്ഥീ’’തി ആഹ. ഇതരോപി ‘‘തുമ്ഹേ പന, ഭന്തേ, കിം ഏവം മഞ്ഞഥ ‘മമ ഇമസ്മിം വിഹാരേ കോചി സങ്ഗോ അത്ഥീ’തി, ഏസോ തേ വിഹാരോ’’തി വത്വാ പത്തചീവരം ആദായ നിക്ഖമി. ഇതരോപി നിക്ഖമി. തേ ഉഭോപി ഏകമഗ്ഗേനാപി അഗന്ത്വാ ഏകോ പച്ഛിമദ്വാരേന മഗ്ഗം ഗണ്ഹി, ഏകോ പുരത്ഥിമദ്വാരേന. ധമ്മകഥികോ, ‘‘ഭന്തേ, മാ ഏവം കരോഥ, മാ ഏവം കരോഥാ’’തി വത്വാ ‘‘തിട്ഠാവുസോ’’തി വുത്തേ നിവത്തി. സോ പുനദിവസേ ധുരഗാമം പവിട്ഠോ മനുസ്സേഹി, ‘‘ഭന്തേ, ഭദ്ദന്താ കുഹി’’ന്തി വുത്തേ, ‘‘ആവുസോ, മാ പുച്ഛഥ, തുമ്ഹാകം കുലുപകാ ഹിയ്യോ കലഹം കത്വാ നിക്ഖമിംസു, അഹം യാചന്തോപി നിവത്തേതും നാസക്ഖി’’ന്തി ആഹ. തേസു ബാലാ തുണ്ഹീ അഹേസും. പണ്ഡിതാ പന ‘‘അമ്ഹേഹി ഏത്തകം കാലം ഭദ്ദന്താനം കിഞ്ചി ഖലിതം നാമ ന ദിട്ഠപുബ്ബം, തേസം ഭയം ഇമം നിസ്സായ ഉപ്പന്നം ഭവിസ്സതീ’’തി ദോമനസ്സപ്പത്താ അഹേസും.

തേപി ഥേരാ ഗതട്ഠാനേ ചിത്തസുഖം നാമ ന ലഭിംസു. മഹാഥേരോ ചിന്തേസി – ‘‘അഹോ നവകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭാരിയം കമ്മം കതം, മുഹുത്തം ദിട്ഠം നാമ ആഗന്തുകഭിക്ഖും ആഹ – ‘മഹാഥേരേന സദ്ധിം സംഭോഗം മാ അകാസീ’’’തി. ഇതരോപി ചിന്തേസി – ‘‘അഹോ മഹാഥേരസ്സ ഭാരിയം കമ്മം കതം, മുഹുത്തം ദിട്ഠം നാമ ആഗന്തുകഭിക്ഖും ആഹ – ‘ഇമിനാ സദ്ധിം സംഭോഗം മാ അകാസീ’’’തി. തേസം നേവ സജ്ഝായോ ന മനസികാരോ അഹോസി. തേ വസ്സസതച്ചയേന പച്ഛിമദിസായ ഏകം വിഹാരം അഗമംസു. തേസം ഏകമേവ സേനാസനം പാപുണി. മഹാഥേരേ പവിസിത്വാ മഞ്ചകേ നിസിന്നേ ഇതരോപി പാവിസി. മഹാഥേരോ തം ദിസ്വാവ സഞ്ജാനിത്വാ അസ്സൂനി സന്ധാരേതും നാസക്ഖി. ഇതരോപി മഹാഥേരം സഞ്ജാനിത്വാ അസ്സുപുണ്ണേഹി നേത്തേഹി ‘‘കഥേമി നു ഖോ മാ കഥേമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘ന തം സദ്ധേയ്യരൂപ’’ന്തി ഥേരം വന്ദിത്വാ ‘‘അഹം, ഭന്തേ, ഏത്തകം കാലം തുമ്ഹാകം പത്തചീവരം ഗഹേത്വാ വിചരിം, അപി നു ഖോ മേ കായദ്വാരാദീസു തുമ്ഹേഹി കിഞ്ചി അസാരുപ്പം ദിട്ഠപുബ്ബ’’ന്തി. ‘‘ന ദിട്ഠപുബ്ബം, ആവുസോ’’തി. അഥ കസ്മാ ധമ്മകഥികം അവചുത്ഥ ‘‘മാ ഏതേന സദ്ധിം സംഭോഗമകാസീ’’തി? ‘‘നാഹം, ആവുസോ, ഏവം കഥേമി, തയാ കിര മമ അന്തരേ ഏവം വുത്ത’’ന്തി. ‘‘അഹമ്പി, ഭന്തേ, ന വദാമീ’’തി. തേ തസ്മിം ഖണേ ‘‘തേന അമ്ഹേ ഭിന്ദിതുകാമേന ഏവം വുത്തം ഭവിസ്സതീ’’തി ഞത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം അച്ചയം ദേസയിംസു. തേ വസ്സസതം ചിത്തസ്സാദം അലഭന്താ തം ദിവസം സമഗ്ഗാ ഹുത്വാ ‘‘ആയാമ, നം തതോ വിഹാരാ നിക്കഡ്ഢിസ്സാമാ’’തി പക്കമിത്വാ അനുപുബ്ബേന തം വിഹാരം അഗമംസു.

ധമ്മകഥികോപി ഥേരേ ദിസ്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേതും ഉപഗച്ഛി. ഥേരാ ‘‘ന ത്വം ഇമസ്മിം വിഹാരേ വസിതും യുത്തരൂപോ’’തി അച്ഛരം പഹരിംസു. സോ സണ്ഠാതും അസക്കോന്തോ താവദേവ നിക്ഖമിത്വാ പലായി. അഥ നം വീസതി വസ്സസഹസ്സാനി കതോ സമണധമ്മോ സന്ധാരേതും നാസക്ഖി, തതോ ചവിത്വാ അവീചിമ്ഹി നിബ്ബത്തോ ഏകം ബുദ്ധന്തരം പച്ചിത്വാ ഇദാനി ഗിജ്ഝകൂടേ വുത്തപ്പകാരേന അത്തഭാവേന ദുക്ഖം അനുഭോതീതി.

സത്ഥാ ഇദം തസ്സ പുബ്ബകമ്മം ആഹരിത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ നാമ കായാദീഹി ഉപസന്തരൂപേന ഭവിതബ്ബ’’ന്തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൮൧. ‘‘വാചാനുരക്ഖീ മനസാ സുസംവുതോ,

കായേന ച നാകുസലം കയിരാ;

ഏതേ തയോ കമ്മപഥേ വിസോധയേ,

ആരാധയേ മഗ്ഗമിസിപ്പവേദിത’’ന്തി.

തസ്സത്ഥോ – ചതുന്നം വചീദുച്ചരിതാനം വജ്ജനേന വാചാനുരക്ഖീ അഭിജ്ഝാദീനം അനുപ്പാദനേന മനസാ ച സുട്ഠു സംവുതോ പാണാതിപാതാദയോ പജഹന്തോ കായേന ച അകുസലം ന കയിരാ. ഏവം ഏതേ തയോ കമ്മപഥേ വിസോധയേ. ഏവം വിസോധേന്തോ ഹി സീലക്ഖന്ധാദീനം ഏസകേഹി ബുദ്ധാദീഹി ഇസീഹി പവേദിതം അട്ഠങ്ഗികമഗ്ഗം ആരാധേയ്യാതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

സൂകരപേതവത്ഥു ഛട്ഠം.