൯. പഞ്ചഉപാസകവത്ഥു

നത്ഥി രാഗസമോ അഗ്ഗീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ പഞ്ച ഉപാസകേ ആരബ്ഭ കഥേസി.

തേ കിര ധമ്മം സോതുകാമാ വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ബുദ്ധാനഞ്ച ‘‘അയം ഖത്തിയോ, അയം ബ്രാഹ്മണോ, അയം അഡ്ഢോ, അയം ദുഗ്ഗതോ, ഇമസ്സ ഉളാരം കത്വാ ധമ്മം ദേസേസ്സാമി, ഇമസ്സ നോ’’തി ചിത്തം ന ഉപ്പജ്ജതി. യംകിഞ്ചി ആരബ്ഭ ധമ്മം ദേസേന്തോ ധമ്മഗാരവം പുരക്ഖത്വാ ആകാസഗങ്ഗം ഓതാരേന്തോ വിയ ദേസേതി. ഏവം ദേസേന്തസ്സ പന തഥാഗതസ്സ സന്തികേ നിസിന്നാനം തേസം ഏകോ നിസിന്നകോവ നിദ്ദായി, ഏകോ അങ്ഗുലിയാ ഭൂമിം ലിഖന്തോ നിസീദി, ഏകോ ഏകം രുക്ഖം ചാലേന്തോ നിസീദി, ഏകോ ആകാസം ഉല്ലോകേന്തോ നിസീദി, ഏകോ പന സക്കച്ചം ധമ്മം അസ്സോസി.

ആനന്ദത്ഥേരോ സത്ഥാരം ബീജയമാനോ തേസം ആകാരം ഓലോകേന്തോ സത്ഥാരം ആഹ – ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹേ ഇമേസം മഹാമേഘഗജ്ജിതം ഗജ്ജന്താ വിയ ധമ്മം ദേസേഥ, ഏതേ പന തുമ്ഹേസുപി ധമ്മം കഥേന്തേസു ഇദഞ്ചിദഞ്ച കരോന്താ നിസിന്നാ’’തി. ‘‘ആനന്ദ, ത്വം ഏതേ ന ജാനാസീ’’തി? ‘‘ആമ, ന ജാനാമി, ഭന്തേ’’തി. ഏതേസു ഹി യോ ഏസ നിദ്ദായന്തോ നിസിന്നോ, ഏസ പഞ്ച ജാതിസതാനി സപ്പയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ ഭോഗേസു സീസം ഠപേത്വാ നിദ്ദായി, ഇദാനിപിസ്സ നിദ്ദായ തിത്തി നത്ഥി, നാസ്സ കണ്ണം മമ സദ്ദോ പവിസതീതി. കിം പന, ഭന്തേ, പടിപാടിയാ കഥേഥ, ഉദാഹു അന്തരന്തരാതി. ആനന്ദ, ഏതസ്സ ഹി കാലേന മനുസ്സത്തം, കാലേന ദേവത്തം, കാലേന നാഗത്തന്തി ഏവം അന്തരന്തരാ ഉപ്പജ്ജന്തസ്സ ഉപപത്തിയോ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണേനാപി ന സക്കാ പരിച്ഛിന്ദിതും. പടിപാടിയാ പനേസ പഞ്ച ജാതിസതാനി നാഗയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ നിദ്ദായന്തോപി നിദ്ദായ അതിത്തോയേവ. അങ്ഗുലിയാ ഭൂമിം ലിഖന്തോ നിസിന്നപുരിസോപി പഞ്ച ജാതിസതാനി ഗണ്ഡുപ്പാദയോനിയം നിബ്ബത്തിത്വാ ഭൂമിം ഖണി, ഇദാനിപി ഭൂമിം ഖണന്തോവ മമ സദ്ദം ന സുണാതി. ഏസ രുക്ഖം ചാലേന്തോ നിസിന്നപുരിസോപി പടിപാടിയാ പഞ്ച ജാതിസതാനി മക്കടയോനിയം നിബ്ബത്തി, ഇദാനിപി പുബ്ബാചിണ്ണവസേന രുക്ഖം ചാലേതിയേവ, നാസ്സ കണ്ണം മമ സദ്ദോ പവിസതി. ഏസ ആകാസം ഉല്ലോകേത്വാ നിസിന്നപുരിസോപി പഞ്ച ജാതിസതാനി നക്ഖത്തപാഠകോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, ഇദാനി പുബ്ബാചിണ്ണവസേന അജ്ജാപി ആകാസമേവ ഉല്ലോകേതി, നാസ്സ കണ്ണം മമ സദ്ദോ പവിസതി. ഏസ സക്കച്ചം ധമ്മം സുണന്തോ നിസിന്നപുരിസോ പന പടിപാടിയാ പഞ്ച ജാതിസതാനി തിണ്ണം വേദാനം പാരഗൂ മന്തജ്ഝായകബ്രാഹ്മണോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, ഇദാനിപി മന്തം സംസന്ദന്തോ വിയ സക്കച്ചം സുണാതീതി.

‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം ധമ്മദേസനാ ഛവിആദീനി ഛിന്ദിത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി, കസ്മാ ഇമേ തുമ്ഹേസുപി ധമ്മം ദേസേന്തേസു സക്കച്ചം ന സുണന്തീ’’തി? ‘‘ആനന്ദ, മമ ധമ്മോ സുസ്സവനീയോതി സഞ്ഞം കരോസി മഞ്ഞേ’’തി. ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, ദുസ്സവനീയോ’’തി? ‘‘ആമ, ആനന്ദാ’’തി. ‘‘കസ്മാ, ഭന്തേ’’തി? ‘‘ആനന്ദ, ബുദ്ധോതി വാ ധമ്മോതി വാ സങ്ഘോതി വാ പദം ഇമേഹി സത്തേഹി അനേകേസുപി കപ്പകോടിസതസഹസ്സേസു അസുതപുബ്ബം. യസ്മാ ഇമം ധമ്മം സോതും ന സക്കോന്താ അനമതഗ്ഗേ സംസാരേ ഇമേ സത്താ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥംയേവ സുണന്താ ആഗതാ, തസ്മാ സുരാപാനകേളിമണ്ഡലാദീസു ഗായന്താ നച്ചന്താ വിചരന്തി, ധമ്മം സോതും ന സക്കോന്തീ’’തി. ‘‘കിം നിസ്സായ പനേതേ ന സക്കോന്തി, ഭന്തേ’’തി?

അഥസ്സ സത്ഥാ, ‘‘ആനന്ദ, രാഗം നിസ്സായ ദോസം നിസ്സായ മോഹം നിസ്സായ തണ്ഹം നിസ്സായ ന സക്കോന്തി. രാഗഗ്ഗിസദിസോ അഗ്ഗി നാമ നത്ഥി, സോ ഛാരികമ്പി അസേസേത്വാ സത്തേ ദഹതി. കിഞ്ചാപി സത്തസൂരിയപാതുഭാവം നിസ്സായ ഉപ്പന്നോ കപ്പവിനാസകോ അഗ്ഗിപി കിഞ്ചി അനവസേസേത്വാവ ലോകം ദഹതി, സോ പന അഗ്ഗി കദാചിയേവ ദഹതി. രാഗഗ്ഗിനോ അദഹനകാലോ നാമ നത്ഥി, തസ്മാ രാഗസമോ വാ അഗ്ഗി ദോസസമോ വാ ഗഹോ മോഹസമം വാ ജാലം തണ്ഹാസമാ വാ നദീ നാമ നത്ഥീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൫൧. ‘‘നത്ഥി രാഗസമോ അഗ്ഗി, നത്ഥി ദോസസമോ ഗഹോ;

നത്ഥി മോഹസമം ജാലം, നത്ഥി തണ്ഹാസമാ നദീ’’തി.

തത്ഥ രാഗസമോതി ധൂമാദീസു കിഞ്ചി അദസ്സേത്വാ അന്തോയേവ ഉട്ഠായ ഝാപനവസേന രാഗേന സമോ അഗ്ഗി നാമ നത്ഥി. ദോസസമോതി യക്ഖഗഹഅജഗരഗഹകുമ്ഭിലഗഹാദയോ ഏകസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ ഗണ്ഹിതും സക്കോന്തി, ദോസഗഹോ പന സബ്ബത്ഥ ഏകന്തമേവ ഗണ്ഹാതീതി ദോസേന സമോ ഗഹോ നാമ നത്ഥി. മോഹസമന്തി ഓനന്ധനപരിയോനന്ധനട്ഠേന പന മോഹസമം ജാലം നാമ നത്ഥി. തണ്ഹാസമാതി ഗങ്ഗാദീനം നദീനം പുണ്ണകാലോപി ഊനകാലോപി സുക്ഖകാലോപി പഞ്ഞായതി, തണ്ഹായ പന പുണ്ണകാലോ വാ സുക്ഖകാലോ വാ നത്ഥി, നിച്ചം ഊനാവ പഞ്ഞായതീതി ദുപ്പൂരണട്ഠേന തണ്ഹായ സമാ നദീ നാമ നത്ഥീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ സക്കച്ചം ധമ്മം സുണന്തോ ഉപാസകോ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി, സമ്പത്താനമ്പി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

പഞ്ചഉപാസകവത്ഥു നവമം.