൬. ചൂളസാരിവത്ഥു

സുജീവന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ചൂളസാരിം നാമ സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ സദ്ധിവിഹാരികം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര ഏകദിവസേ വേജ്ജകമ്മം കത്വാ പണീതഭോജനം ലഭിത്വാ ആദായ നിക്ഖമന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ ഥേരം ദിസ്വാ, ‘‘ഭന്തേ, ഇദം മയാ വേജ്ജകമ്മം കത്വാ ലദ്ധം, തുമ്ഹേ അഞ്ഞത്ഥ ഏവരൂപം ഭോജനം ന ലഭിസ്സഥ, ഇമം ഭുഞ്ജഥ, അഹം തേ വേജ്ജകമ്മം കത്വാ നിച്ചകാലം ഏവരൂപം ആഹാരം ആഹരിസ്സാമീ’’തി ആഹ. ഥേരോ തസ്സ വചനം സുത്വാ തുണ്ഹീഭൂതോവ പക്കാമി. ഭിക്ഖൂ വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥു തമത്ഥം ആരോചേസും. സത്ഥാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, അഹിരികോ നാമ പഗബ്ഭോ കാകസദിസോ ഹുത്വാ ഏകവീസതിവിധായ അനേസനായ ഠത്വാ സുഖം ജീവതി, ഹിരിഓത്തപ്പസമ്പന്നോ പന ദുക്ഖം ജീവതീ’’തി വത്വാ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൨൪൪. ‘‘സുജീവം അഹിരികേന, കാകസൂരേന ധംസിനാ;

പക്ഖന്ദിനാ പഗബ്ഭേന, സംകിലിട്ഠേന ജീവിതം.

൨൪൫. ‘‘ഹിരീമതാ ച ദുജ്ജീവം, നിച്ചം സുചിഗവേസിനാ;

അലീനേനാപ്പഗബ്ഭേന, സുദ്ധാജീവേന പസ്സതാ’’തി.

തത്ഥ അഹിരികേനാതി ഛിന്നഹിരോത്തപ്പകേന. ഏവരൂപേന ഹി അമാതരമേവ ‘‘മാതാ മേ’’തി അപിതാദയോ ഏവ ച ‘‘പിതാ മേ’’തിആദിനാ നയേന വത്വാ ഏകവീസതിവിധായ അനേസനായ പതിട്ഠായ സുഖേന ജീവതും സക്കാ. കാകസൂരേനാതി സൂരകാകസദിസേന. യഥാ ഹി സൂരകാകോ കുലഘരേസു യാഗുആദീനി ഗണ്ഹിതുകാമോ ഭിത്തിആദീസു നിസീദിത്വാ അത്തനോ ഓലോകനഭാവം ഞത്വാ അനോലോകേന്തോ വിയ അഞ്ഞവിഹിതകോ വിയ നിദ്ദായന്തോ വിയ ച ഹുത്വാ മനുസ്സാനം പമാദം സല്ലക്ഖേത്വാ അനുപതിത്വാ ‘‘സൂസൂ’’തി വദന്തേസുയേവ ഭാജനതോ മുഖപൂരം ഗഹേത്വാ പലായതി, ഏവമേവം അഹിരികപുഗ്ഗലോപി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഗാമം പവിസിത്വാ യാഗുഭത്തട്ഠാനാദീനി വവത്ഥപേതി. തത്ഥ ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ യാപനമത്തം ആദായ ആസനസാലം ഗന്ത്വാ പച്ചവേക്ഖന്താ യാഗും പിവിത്വാ കമ്മട്ഠാനം മനസി കരോന്തി സജ്ഝായന്തി ആസനസാലം സമ്മജ്ജന്തി. അയം പന അകത്വാ ഗാമാഭിമുഖോവ ഹോതി.

സോ ഹി ഭിക്ഖൂഹി ‘‘പസ്സഥിമ’’ന്തി ഓലോകിയമാനോപി അനോലോകേന്തോ വിയ അഞ്ഞവിഹിതോ വിയ നിദ്ദായന്തോ വിയ ഗണ്ഠികം പടിമുഞ്ചന്തോ വിയ ചീവരം സംവിദഹന്തോ വിയ ഹുത്വാ ‘‘അസുകം നാമ മേ കമ്മം അത്ഥീ’’തി വദന്തോ ഉട്ഠായാസനാ ഗാമം പവിസിത്വാ പാതോവ വവത്ഥപിതഗേഹേസു അഞ്ഞതരം ഗേഹം ഉപസങ്കമിത്വാ ഘരമാനുസകേസു ഥോകം കവാടം പിധായ ദ്വാരേ നിസീദിത്വാ കന്ദന്തേസുപി ഏകേന ഹത്ഥേന കവാടം പണാമേത്വാ അന്തോ പവിസതി. അഥ നം ദിസ്വാ അകാമകാപി ആസനേ നിസീദാപേത്വാ യാഗുആദീസു യം അത്ഥി, തം ദേന്തി. സോ യാവദത്ഥം ഭുഞ്ജിത്വാ അവസേസം പത്തേനാദായ പക്കമതി. അയം കാകസൂരോ നാമ. ഏവരൂപേന അഹിരികേന സുജീവന്തി അത്ഥോ.

ധംസിനാതി ‘‘അസുകത്ഥേരോ നാമ അപ്പിച്ഛോ’’തിആദീനി വദന്തേസു – ‘‘കിം പന മയം ന അപ്പിച്ഛാ’’തിആദിവചനേന പരേസം ഗുണധംസനതായ ധംസിനാ. തഥാരൂപസ്സ വചനം സുത്വാ ‘‘അയമ്പി അപ്പിച്ഛതാദിഗുണേ യുത്തോ’’തി മഞ്ഞമാനാ മനുസ്സാ ദാതബ്ബം മഞ്ഞന്തി. സോ പന തതോ പട്ഠായ വിഞ്ഞൂപുരിസാനം ചിത്തം ആരാധേതും അസക്കോന്തോ തമ്ഹാപി ലാഭാ പരിഹായതി. ഏവം ധംസിപുഗ്ഗലോ അത്തനോപി പരസ്സപി ലാഭം നാസേതിയേവ.

പക്ഖന്ദിനാതി പക്ഖന്ദചാരിനാ. പരേസം കിച്ചാനിപി അത്തനോ കിച്ചാനി വിയ ദസ്സേന്തോ പാതോവ ഭിക്ഖൂസു ചേതിയങ്ഗണാദീസു വത്തം കത്വാ കമ്മട്ഠാനമനസികാരേന ഥോകം നിസീദിത്വാ ഉട്ഠായ ഗാമം പവിസന്തേസു മുഖം ധോവിത്വാ പണ്ഡുകാസാവപാരുപനഅക്ഖിഅഞ്ജനസീസമക്ഖനാദീഹി അത്തഭാവം മണ്ഡേത്വാ സമ്മജ്ജന്തോ വിയ ദ്വേ തയോ സമ്മജ്ജനിപഹാരേ ദത്വാ ദ്വാരകോട്ഠകാഭിമുഖോ ഹോതി. മനുസ്സാ പാതോവ ‘‘ചേതിയം വന്ദിസ്സാമ, മാലാപൂജം കരിസ്സാമാ’’തി ആഗതാ തം ദിസ്വാ ‘‘അയം വിഹാരോ ഇമം ദഹരം നിസ്സായ പടിജഗ്ഗനം ലഭതി, ഇമം മാ പമജ്ജിത്ഥാ’’തി വത്വാ തസ്സ ദാതബ്ബം മഞ്ഞന്തി. ഏവരൂപേന പക്ഖന്ദിനാപി സുജീവം. പഗബ്ഭേനാതി കായപാഗബ്ഭിയാദീഹി സമന്നാഗതേന. സംകിലിട്ഠേന ജീവിതന്തി ഏവം ജീവികം കപ്പേത്വാ ജീവന്തേന ഹി പുഗ്ഗലേന സംകിലിട്ഠേന ഹുത്വാ ജീവിതം നാമ ഹോതി, തം ദുജ്ജീവിതം പാപമേവാതി അത്ഥോ.

ഹിരീമതാ ചാതി ഹിരോത്തപ്പസമ്പന്നേന പുഗ്ഗലേന ദുജ്ജീവം. സോ ഹി അമാതാദയോവ ‘‘മാതാ മേ’’തിആദീനി അവത്വാ അധമ്മികേ പച്ചയേ ഗൂഥം വിയ ജിഗുച്ഛന്തോ ധമ്മേന സമേന പരിയേസന്തോ സപദാനം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ജീവികം കപ്പേന്തോ ലൂഖം ജീവികം ജീവതീതി അത്ഥോ. സുചിഗവേസിനാതി സുചീനി കായകമ്മാദീനി ഗവേസന്തേന. അലീനേനാതി ജീവിതവുത്തിമനല്ലീനേന. സുദ്ധാജീവേന പസ്സതാതി ഏവരൂപോ ഹി പുഗ്ഗലോ സുദ്ധാജീവോ നാമ ഹോതി. തേന ഏവം സുദ്ധാജീവേന തമേവ സുദ്ധാജീവം സാരതോ പസ്സതാ ലൂഖജീവിതവസേന ദുജ്ജീവം ഹോതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ചൂളസാരിവത്ഥു ഛട്ഠം.