൩. തിസ്സത്ഥേരവത്ഥു

അയസാവ മലന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ തിസ്സത്ഥേരം നാമ ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകോ കിര സാവത്ഥിവാസീ കുലപുത്തോ പബ്ബജിത്വാ ലദ്ധൂപസമ്പദോ തിസ്സത്ഥേരോതി പഞ്ഞായി. സോ അപരഭാഗേ ജനപദവിഹാരേ വസ്സൂപഗതോ അട്ഠഹത്ഥകം ഥൂലസാടകം ലഭിത്വാ വുത്ഥവസ്സോ പവാരേത്വാ തം ആദായ ഗന്ത്വാ ഭഗിനിയാ ഹത്ഥേ ഠപേസി. സാ ‘‘ന മേ ഏസോ സാടകോ ഭാതു അനുച്ഛവികോ’’തി തം തിഖിണായ വാസിയാ ഛിന്ദിത്വാ ഹീരഹീരം കത്വാ ഉദുക്ഖലേ കോട്ടേത്വാ പവിസേത്വാ പോഥേത്വാ വട്ടേത്വാ സുഖുമസുത്തം കന്തിത്വാ സാടകം വായാപേസി. ഥേരോപി സുത്തഞ്ചേവ സൂചിയോ ച സംവിദഹിത്വാ ചീവരകാരകേ ദഹരസാമണേരേ സന്നിപാതേത്വാ ഭഗിനിയാ സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘തം മേ സാടകം ദേഥ, ചീവരം കാരേസ്സാമീ’’തി ആഹ. സാ നവഹത്ഥം സാടകം നീഹരിത്വാ കനിട്ഠഭാതികസ്സ ഹത്ഥേ ഠപേസി. സോ തം ഗഹേത്വാ വിത്ഥാരേത്വാ ഓലോകേത്വാ ‘‘മമ സാടകോ ഥൂലോ അട്ഠഹത്ഥോ, അയം സുഖുമോ നവഹത്ഥോ. നായം മമ സാടകോ, തുമ്ഹാകം ഏസ, ന മേ ഇമിനാ അത്ഥോ, തമേവ മേ ദേഥാ’’തി ആഹ. ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകമേവ ഏസോ, ഗണ്ഹഥ ന’’ന്തി? സോ നേവ ഇച്ഛി. അഥസ്സ അത്തനാ കതകിച്ചം സബ്ബം ആരോചേത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹാകമേവേസ, ഗണ്ഹഥ ന’’ന്തി അദാസി. സോ തം ആദായ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ചീവരകമ്മം പട്ഠപേസി.

അഥസ്സ ഭഗിനീ ചീവരകാരാനം അത്ഥായ യാഗുഭത്താദീനി സമ്പാദേസി. ചീവരസ്സ നിട്ഠിതദിവസേ പന അതിരേകസക്കാരം കാരേസി. സോ ചീവരം ഓലോകേത്വാ തസ്മിം ഉപ്പന്നസിനേഹോ ‘‘സ്വേ ദാനി നം പാരുപിസ്സാമീ’’തി സംഹരിത്വാ ചീവരവംസേ ഠപേത്വാ തം രത്തിം ഭുത്താഹാരം ജിരാപേതും അസക്കോന്തോ കാലം കത്വാ തസ്മിംയേവ ചീവരേ ഊകാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഭഗിനീപിസ്സ കാലകിരിയം സുത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേസു പവത്തമാനാ രോദി. ഭിക്ഖൂ തസ്സ സരീരകിച്ചം കത്വാ ഗിലാനുപട്ഠാകസ്സ അഭാവേന സങ്ഘസ്സേവ തം പാപുണാതി. ‘‘ഭാജേസ്സാമ ന’’ന്തി തം ചീവരം നീഹരാപേസും. സാ ഊകാ ‘‘ഇമേ മമ സന്തകം വിലുമ്പന്തീ’’തി വിരവന്തീ ഇതോ ചിതോ ച സന്ധാവി. സത്ഥാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോവ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ തം സദ്ദം സുത്വാ, ‘‘ആനന്ദ, തിസ്സസ്സ ചീവരം അഭാജേത്വാ സത്താഹം നിക്ഖിപിതും വദേഹീ’’തി ആഹ. ഥേരോ തഥാ കാരേസി. സാപി സത്തമേ ദിവസേ കാലം കത്വാ തുസിതവിമാനേ നിബ്ബത്തി. സത്ഥാ ‘‘അട്ഠമേ ദിവസേ തിസ്സസ്സ ചീവരം ഭാജേത്വാ ഗണ്ഹഥാ’’തി ആണാപേസി. ഭിക്ഖൂ തഥാ കരിംസു.

ഭിക്ഖൂ ധമ്മസഭായം കഥം സമുട്ഠാപേസും ‘‘കസ്മാ നു ഖോ സത്ഥാ തിസ്സസ്സ ചീവരം സത്ത ദിവസേ ഠപാപേത്വാ അട്ഠമേ ദിവസേ ഗണ്ഹിതും അനുജാനീ’’തി. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ അത്തനോ ചീവരേ ഊകാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തോ, തുമ്ഹേഹി തസ്മിം ഭാജിയമാനേ ‘ഇമേ മമ സന്തകം വിലുമ്പന്തീ’തി വിരവന്തീ ഇതോ ചിതോ ച ധാവി. സാ തുമ്ഹേഹി ചീവരേ ഗയ്ഹമാനേ തുമ്ഹേസു മനം പദുസ്സിത്വാ നിരയേ നിബ്ബത്തേയ്യ, തേന ചാഹം ചീവരം നിക്ഖിപാപേസിം. ഇദാനി പന സാ തുസിതവിമാനേ നിബ്ബത്താ, തേന വോ മയാ ചീവരഗഹണം അനുഞ്ഞാത’’ന്തി വത്വാ പുന തേഹി ‘‘ഭാരിയാ വത അയം, ഭന്തേ, തണ്ഹാ നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘ആമ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേസം സത്താനം തണ്ഹാ നാമ ഭാരിയാ. യഥാ അയതോ മലം ഉട്ഠഹിത്വാ അയമേവ ഖാദതി വിനാസേതി അപരിഭോഗം കരോതി, ഏവമേവായം തണ്ഹാ ഇമേസം സത്താനം അബ്ഭന്തരേ ഉപ്പജ്ജിത്വാ തേ സത്തേ നിരയാദീസു നിബ്ബത്താപേതി, വിനാസം പാപേതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൪൦. ‘‘അയസാവ മലം സമുട്ഠിതം,

തതുട്ഠായ തമേവ ഖാദതി;

ഏവം അതിധോനചാരിനം,

സാനി കമ്മാനി നയന്തി ദുഗ്ഗതി’’ന്തി.

തത്ഥ അയസാവാതി അയതോ സമുട്ഠിതം. തതുട്ഠായാതി തതോ ഉട്ഠായ. അതിധോനചാരിനന്തി ധോനാ വുച്ചതി ചത്താരോ പച്ചയേ ‘‘ഇദമത്ഥം ഏതേ’’തി പച്ചവേക്ഖിത്വാ പരിഭുഞ്ജനപഞ്ഞാ, തം അതിക്കമിത്വാ ചരന്തോ അതിധോനചാരീ നാമ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യഥാ അയതോ മലം സമുട്ഠായ തതോ സമുട്ഠിതം തമേവ ഖാദതി, ഏവമേവം ചതുപച്ചയേ അപച്ചവേക്ഖിത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തം അതിധോനചാരിനം സാനി കമ്മാനി അത്തനി ഠിതത്താ അത്തനോ സന്തകാനേവ താനി കമ്മാനി ദുഗ്ഗതിം നയന്തീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

തിസ്സത്ഥേരവത്ഥു തതിയം.