൭. പഞ്ചസതദാരകവത്ഥു

സീലദസ്സനസമ്പന്നന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ പഞ്ചസതദാരകേ ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകദിവസഞ്ഹി സത്ഥാ അസീതിമഹാഥേരേഹി സദ്ധിം പഞ്ചസതഭിക്ഖുപരിവാരോ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പവിസന്തോ ഏകസ്മിം ഛണദിവസേ പഞ്ചസതേ ദാരകേ പൂവപച്ഛിയോ ഉക്ഖിപാപേത്വാ നഗരാ നിക്ഖമ്മ ഉയ്യാനം ഗച്ഛന്തേ അദ്ദസ. തേപി സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ പക്കമിംസു, തേ ഏകം ഭിക്ഖുമ്പി ‘‘പൂവം ഗണ്ഹഥാ’’തി ന വദിംസു. സത്ഥാ തേസം ഗതകാലേ ഭിക്ഖൂ ആഹ – ‘‘ഖാദിസ്സഥ, ഭിക്ഖവേ, പൂവേ’’തി. ‘‘കഹം ഭന്തേ, പൂവാ’’തി? ‘‘കിം ന പസ്സഥ തേ ദാരകേ പൂവപച്ഛിയോ ഉക്ഖിപാപേത്വാ അതിക്കന്തേ’’തി? ‘‘ഭന്തേ, ഏവരൂപാ നാമ ദാരകാ കസ്സചി പൂവം ന ദേന്തീ’’തി. ‘‘ഭിക്ഖവേ, കിഞ്ചാപി ഏതേ മം വാ തുമ്ഹേ വാ പൂവേഹി ന നിമന്തയിംസു, പൂവസാമികോ പന ഭിക്ഖു പച്ഛതോ ആഗച്ഛതി, പൂവേ ഖാദിത്വാവ ഗന്തും വട്ടതീ’’തി. ബുദ്ധാനഞ്ഹി ഏകപുഗ്ഗലേപി ഇസ്സാ വാ ദോസോ വാ നത്ഥി, തസ്മാ ഇമം വത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ആദായ ഏകസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ഛായായ നിസീദി. ദാരകാ മഹാകസ്സപത്ഥേരം പച്ഛതോ ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ഉപ്പന്നസിനേഹാ പീതിവേഗേന പരിപുണ്ണസരീരാ ഹുത്വാ പച്ഛിയോ ഓതാരേത്വാ ഥേരം പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ പൂവേ പച്ഛീഹി സദ്ധിംയേവ ഉക്ഖിപിത്വാ ‘‘ഗണ്ഹഥ, ഭന്തേ’’തി ഥേരം വദിംസു. അഥ നേ ഥേരോ ആഹ – ‘‘ഏസ സത്ഥാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഗഹേത്വാ രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നോ, തുമ്ഹാകം ദേയ്യധമ്മം ആദായ ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ സംവിഭാഗം കരോഥാ’’തി. തേ ‘‘സാധു, ഭന്തേ’’തി നിവത്തിത്വാ ഥേരേന സദ്ധിംയേവ ഗന്ത്വാ പൂവേ ദത്വാ ഓലോകയമാനാ ഏകമന്തേ ഠത്വാ പരിഭോഗാവസാനേ ഉദകം അദംസു. ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝായിംസു ‘‘ദാരകേഹി മുഖോലോകനേന ഭിക്ഖാ ദിന്നാ, സമ്മാസമ്ബുദ്ധം വാ മഹാഥേരേ വാ പൂവേഹി അനാപുച്ഛിത്വാ മഹാകസ്സപത്ഥേരം ദിസ്വാ പച്ഛീഹി സദ്ധിംയേവ ആദായ ആഗമിംസൂ’’തി. സത്ഥാ തേസം കഥം സുത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, മമ പുത്തേന മഹാകസ്സപേന സദിസോ ഭിക്ഖു ദേവമനുസ്സാനം പിയോ ഹോതി, തേ ച തസ്സ ചതുപച്ചയേന പൂജം കരോന്തിയേവാ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൧൭. ‘‘സീലദസ്സനസമ്പന്നം, ധമ്മട്ഠം സച്ചവേദിനം;

അത്തനോ കമ്മ കുബ്ബാനം, തം ജനോ കുരുതേ പിയ’’ന്തി.

തത്ഥ സീലദസ്സനസമ്പന്നന്തി ചതുപാരിസുദ്ധിസീലേന ചേവ മഗ്ഗഫലസമ്പയുത്തേന ച സമ്മാദസ്സനേന സമ്പന്നം. ധമ്മട്ഠന്തി നവവിധലോകുത്തരധമ്മേ ഠിതം, സച്ഛികതലോകുത്തരധമ്മന്തി അത്ഥോ. സച്ചവേദിനന്തി ചതുന്നം സച്ചാനം സോളസഹാകാരേഹി സച്ഛികതത്താ സച്ചഞാണേന സച്ചവേദിനം. അത്തനോ കമ്മ കുബ്ബാനന്തി അത്തനോ കമ്മം നാമ തിസ്സോ സിക്ഖാ, താ പൂരയമാനന്തി അത്ഥോ. തം ജനോതി തം പുഗ്ഗലം ലോകിയമഹാജനോ പിയം കരോതി, ദട്ഠുകാമോ വന്ദിതുകാമോ പച്ചയേന പൂജേതുകാമോ ഹോതിയേവാതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ സബ്ബേപി തേ ദാരകാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹിംസൂതി.

പഞ്ചസതദാരകവത്ഥു സത്തമം.