൬. അഞ്ഞതരബ്രാഹ്മണവത്ഥു

തണ്ഹായ ജായതീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഏകദിവസം നദീതീരം ഗന്ത്വാ ഖേത്തം സോധേതി. സത്ഥാ തസ്സ ഉപനിസ്സയസമ്പത്തിം ദിസ്വാ തസ്സ സന്തികം അഗമാസി. സോ സത്ഥാരം ദിസ്വാപി സാമീചികമ്മം അകത്വാ തുണ്ഹീ അഹോസി. അഥ നം സത്ഥാ പുരേതരം ആലപിത്വാ, ‘‘ബ്രാഹ്മണ, കിം കരോസീ’’തി ആഹ. ‘‘ഖേത്തം, ഭോ ഗോതമ, സോധേമീ’’തി. സത്ഥാ ഏത്തകമേവ വത്വാ ഗതോ. പുനദിവസേപി തസ്സ ഖേത്തം കസിതും ആഗതസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ, ‘‘ബ്രാഹ്മണ, കിം കരോസീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഖേത്തം കസാമി, ഭോ ഗോതമാ’’തി സുത്വാ പക്കാമി. പുനദിവസാദീസുപി തഥേവ ഗന്ത്വാ പുച്ഛിത്വാ, ‘‘ഭോ ഗോതമ, ഖേത്തം വപാമി നിദ്ദേമി രക്ഖാമീ’’തി സുത്വാ പക്കാമി. അഥ നം ഏകദിവസം ബ്രാഹ്മണോ ആഹ – ‘‘ഭോ ഗോതമ, ത്വം മമ ഖേത്തസോധനദിവസതോ പട്ഠായ ആഗതോ. സചേ മേ സസ്സം സമ്പജ്ജിസ്സതി, തുയ്ഹമ്പി സംവിഭാഗം കരിസ്സാമി, തുയ്ഹം അദത്വാ സയം ന ഖാദിസ്സാമി, ഇതോ ദാനി പട്ഠായ ത്വം മമ സഹായോ’’തി.

അഥസ്സ അപരേന സമയേന സസ്സം സമ്പജ്ജി, തസ്സ ‘‘സമ്പന്നം മേ സസ്സം, സ്വേ ദാനി ലായാപേസ്സാമീ’’തി ലായനത്ഥം കത്തബ്ബകിച്ചസ്സ രത്തിം മഹാമേഘോ വസ്സിത്വാ സബ്ബം സസ്സം ഹരി, ഖേത്തം തച്ഛേത്വാ ഠപിതസദിസം അഹോസി. സത്ഥാ പന പഠമദിവസംയേവ ‘‘തം സസ്സം ന സമ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി അഞ്ഞാസി. ബ്രാഹ്മണോ പാതോവ ‘‘ഖേത്തം ഓലോകേസ്സാമീ’’തി ഗതോ തുച്ഛം ഖേത്തം ദിസ്വാ ഉപ്പന്നബലവസോകോ ചിന്തേസി – ‘‘സമണോ ഗോതമോ മമ ഖേത്തസോധനകാലതോ പട്ഠായ ആഗതോ, അഹമ്പി നം ‘ഇമസ്മിം സസ്സേ നിപ്ഫന്നേ തുയ്ഹമ്പി സംവിഭാഗം കരിസ്സാമി, തുയ്ഹം അദത്വാ സയം ന ഖാദിസ്സാമി, ഇതോ പട്ഠായ ദാനി ത്വം മമ സഹായോ’തി അവചം. സോപി മേ മനോരഥോ മത്ഥകം ന പാപുണീ’’തി ആഹാരൂപച്ഛേദം കത്വാ മഞ്ചകേ നിപജ്ജി. അഥസ്സ സത്ഥാ ഗേഹദ്വാരം അഗമാസി. സോ സത്ഥു ആഗമനം സുത്വാ ‘‘സഹായം മേ ആനേത്വാ ഇധ നിസീദാപേഥാ’’തി ആഹ. പരിജനോ തഥാ അകാസി. സത്ഥാ നിസീദിത്വാ ‘‘കഹം ബ്രാഹ്മണോ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഗബ്ഭേ നിപന്നോ’’തി വുത്തേ ‘‘പക്കോസഥ ന’’ന്തി പക്കോസാപേത്വാ ആഗന്ത്വാ ഏകമന്തം നിസിന്നം ആഹ ‘‘കിം, ബ്രാഹ്മണാ’’തി? ഭോ ഗോതമ, തുമ്ഹേ മമ ഖേത്തസോധനദിവസതോ പട്ഠായ ആഗതാ, അഹമ്പി ‘‘സസ്സേ നിപ്ഫന്നേ തുമ്ഹാകം സംവിഭാഗം കരിസ്സാമീ’’തി അവചം. സോ മേ മനോരഥോ അനിപ്ഫന്നോ, തേന മേ സോകോ ഉപ്പന്നോ, ഭത്തമ്പി മേ നച്ഛാദേതീതി. അഥ നം സത്ഥാ ‘‘ജാനാസി പന, ബ്രാഹ്മണ, കിം തേ നിസ്സായ സോകോ ഉപ്പന്നോ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ന ജാനാമി, ഭോ ഗോതമ, ത്വം പന ജാനാസീ’’തി വുത്തേ, ‘‘ആമ, ബ്രാഹ്മണ, ഉപ്പജ്ജമാനോ സോകോ വാ ഭയം വാ തണ്ഹം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൨൧൬. ‘‘തണ്ഹായ ജായതീ സോകോ, തണ്ഹായ ജായതീ ഭയം;

തണ്ഹായ വിപ്പമുത്തസ്സ, നത്ഥി സോകോ കുതോ ഭയ’’ന്തി.

തത്ഥ തണ്ഹായാതി ഛദ്വാരികായ തണ്ഹായ, ഏതം തണ്ഹം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബ്രാഹ്മണോ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹീതി.

അഞ്ഞതരബ്രാഹ്മണവത്ഥു ഛട്ഠം.