൫. ജനപദകല്യാണീ രൂപനന്ദാഥേരീവത്ഥു

അട്ഠീനം നഗരം കതന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ജനപദകല്യാണിം രൂപനന്ദാഥേരിം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സാ കിര ഏകദിവസം ചിന്തേസി – ‘‘മയ്ഹം ജേട്ഠഭാതികോ രജ്ജസിരിം പഹായ പബ്ബജിത്വാ ലോകേ അഗ്ഗപുഗ്ഗലോ ബുദ്ധോ ജാതോ, പുത്തോപിസ്സ രാഹുലകുമാരോ പബ്ബജിതോ, ഭത്താപി മേ പബ്ബജിതോ, മാതാപി മേ പബ്ബജിതാ, അഹമ്പി ഏത്തകേ ഞാതിജനേ പബ്ബജിതേ ഗേഹേ കിം കരിസ്സാമി, പബ്ബജിസ്സാമാ’’തി. സാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാ പബ്ബജി ഞാതിസിനേഹേനേവ, നോ സദ്ധായ, അഭിരൂപതായ പന രൂപനന്ദാതി പഞ്ഞായി. ‘‘സത്ഥാ കിര ‘രൂപം അനിച്ചം ദുക്ഖം അനത്താ, വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനിച്ചം ദുക്ഖം അനത്താ’തി വദേതീ’’തി സുത്വാ സാ ഏവം ദസ്സനീയേ പാസാദികേ മമപി രൂപേ ദോസം കഥേയ്യാതി സത്ഥു സമ്മുഖീഭാവം ന ഗച്ഛതി. സാവത്ഥിവാസിനോ പാതോവ ദാനം ദത്വാ സമാദിന്നുപോസഥാ സുദ്ധുത്തരാസങ്ഗാ ഗന്ധമാലാദിഹത്ഥാ സായന്ഹസമയേ ജേതവനേ സന്നിപതിത്വാ ധമ്മം സുണന്തി. ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോപി സത്ഥു ധമ്മദേസനായ ഉപ്പന്നച്ഛന്ദോ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സുണാതി. ധമ്മം സുത്വാ നഗരം പവിസന്തോ സത്ഥു ഗുണകഥം കഥേന്തോവ പവിസതി.

ചതുപ്പമാണികേ ഹി ലോകസന്നിവാസേ അപ്പകാവ തേ സത്താ, യേസം തഥാഗതം പസ്സന്താനം പസാദോ ന ഉപ്പജ്ജതി. രൂപപ്പമാണികാപി ഹി തഥാഗതസ്സ ലക്ഖണാനുബ്യഞ്ജനപടിമണ്ഡിതം സുവണ്ണവണ്ണം സരീരം ദിസ്വാ പസീദന്തി, ഘോസപ്പമാണികാപി അനേകാനി ജാതിസതാനി നിസ്സായ പവത്തം സത്ഥു ഗുണഘോസഞ്ചേവ അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതം ധമ്മദേസനാഘോസഞ്ച സുത്വാ പസീദന്തി, ലൂഖപ്പമാണികാപിസ്സ ചീവരാദിലൂഖതം പടിച്ച പസീദന്തി, ധമ്മപ്പമാണികാപി ‘‘ഏവരൂപം ദസബലസ്സ സീലം, ഏവരൂപോ സമാധി, ഏവരൂപാ പഞ്ഞാ, ഭഗവാ സീലാദീഹി ഗുണേഹി അസമോ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ’’തി പസീദന്തി. തേസം തഥാഗതസ്സ ഗുണം കഥേന്താനം മുഖം നപ്പഹോതി. രൂപനന്ദാ ഭിക്ഖുനീനഞ്ചേവ ഉപാസികാനഞ്ച സന്തികാ തഥാഗതസ്സ ഗുണകഥം സുത്വാ ചിന്തേസി – ‘‘അതിവിയ മേ ഭാതികസ്സ വണ്ണം കഥേന്തിയേവ. ഏകദിവസമ്പി മേ രൂപേ ദോസം കഥേന്തോ കിത്തകം കഥേസ്സതി. യംനൂനാഹം ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം ഗന്ത്വാ അത്താനം അദസ്സേത്വാവ തഥാഗതം പസ്സിത്വാ ധമ്മമസ്സ സുണിത്വാ ആഗച്ഛേയ്യ’’ന്തി. സാ ‘‘അഹമ്പി അജ്ജ ധമ്മസ്സവനം ഗമിസ്സാമീ’’തി ഭിക്ഖുനീനം ആരോചേസി.

ഭിക്ഖുനിയോ ‘‘ചിരസ്സം വത രൂപനന്ദായ സത്ഥു ഉപട്ഠാനം ഗന്തുകാമതാ ഉപ്പന്നാ, അജ്ജ സത്ഥാ ഇമം നിസ്സായ വിചിത്രധമ്മദേസനം നാനാനയം ദേസേസ്സതീ’’തി തുട്ഠമാനസാ തം ആദായ നിക്ഖമിംസു. സാ നിക്ഖന്തകാലതോ പട്ഠായ ‘‘അഹം അത്താനം നേവ ദസ്സേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേസി. സത്ഥാ ‘‘അജ്ജ രൂപനന്ദാ മയ്ഹം ഉപട്ഠാനം ആഗമിസ്സതി, കീദിസീ നു ഖോ തസ്സാ ധമ്മദേസനാ സപ്പായാ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘രൂപഗരുകാ ഏസാ അത്തഭാവേ ബലവസിനേഹാ, കണ്ടകേന കണ്ടകുദ്ധരണം വിയ രൂപേനേവസ്സാ രൂപമദനിമ്മദനം സപ്പായ’’ന്തി സന്നിട്ഠാനം കത്വാ തസ്സാ വിഹാരം പവിസനസമയേ ഏകം പന അഭിരൂപം ഇത്ഥിം സോളസവസ്സുദ്ദേസികം രത്തവത്ഥനിവത്ഥം സബ്ബാഭരണപടിമണ്ഡിതം ബീജനിം ഗഹേത്വാ അത്തനോ സന്തികേ ഠത്വാ ബീജയമാനം ഇദ്ധിബലേന അഭിനിമ്മിനി. തം ഖോ പന ഇത്ഥിം സത്ഥാ ചേവ പസ്സതി രൂപനന്ദാ ച. സാ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം വിഹാരം പവിസിത്വാ ഭിക്ഖുനീനം പിട്ഠിപസ്സേ ഠത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ഭിക്ഖുനീനം അന്തരേ നിസിന്നാ പാദന്തതോ പട്ഠായ സത്ഥാരം ഓലോകേന്തീ ലക്ഖണവിചിത്തം അനുബ്യഞ്ജനസമുജ്ജലം ബ്യാമപ്പഭാപരിക്ഖിത്തം സത്ഥു സരീരം ദിസ്വാ പുണ്ണചന്ദസസ്സിരികം മുഖം ഓലോകേന്തീ സമീപേ ഠിതം ഇത്ഥിരൂപം അദ്ദസ. സാ തം ഓലോകേത്വാ അത്തഭാവം ഓലോകേന്തീ സുവണ്ണരാജഹംസിയാ പുരതോ കാകീസദിസം അത്താനം അവമഞ്ഞി. ഇദ്ധിമയരൂപം ദിട്ഠകാലതോ പട്ഠായേവ ഹി തസ്സാ അക്ഖീനി ഭമിംസു. സാ ‘‘അഹോ ഇമിസ്സാ കേസാ സോഭനാ, അഹോ നലാടം സോഭന’’ന്തി സബ്ബേസം സാരീരപ്പദേസാനം രൂപസിരിയാ സമാകഡ്ഢിതചിത്താ തസ്മിം രൂപേ ബലവസിനേഹാ അഹോസി.

സത്ഥാ തസ്സാ തത്ഥ അഭിരതിം ഞത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോവ തം രൂപം സോളസവസ്സുദ്ദേസികഭാവം അതിക്കമിത്വാ വീസതിവസ്സുദ്ദേസികം കത്വാ ദസ്സേസി. രൂപനന്ദാ ഓലോകേത്വാ ‘‘ന വതിദം രൂപം പുരിമസദിസ’’ന്തി ഥോകം വിരത്തചിത്താ അഹോസി. സത്ഥാ അനുക്കമേനേവ തസ്സാ ഇത്ഥിയാ സകിം വിജാതവണ്ണം മജ്ഝിമിത്ഥിവണ്ണം ജരാജിണ്ണമഹല്ലികിത്ഥിവണ്ണഞ്ച ദസ്സേസി. സാപി അനുപുബ്ബേനേവ ‘‘ഇദമ്പി അന്തരഹിതം, ഇദമ്പി അന്തരഹിത’’ന്തി ജരാജിണ്ണകാലേ തം വിരജ്ജമാനാ ഖണ്ഡദന്തിം പലിതസിരം ഓഭഗ്ഗം ഗോപാനസിവങ്കം ദണ്ഡപരായണം പവേധമാനം ദിസ്വാ അതിവിയ വിരജ്ജി. അഥ സത്ഥാ തം ബ്യാധിനാ അഭിഭൂതം കത്വാ ദസ്സേസി. സാ തങ്ഖണഞ്ഞേവ ദണ്ഡഞ്ച താലവണ്ടഞ്ച ഛഡ്ഡേത്വാ മഹാവിരവം വിരവമാനാ ഭൂമിയം പതിത്വാ സകേ മുത്തകരീസേ നിമുഗ്ഗാ അപരാപരം പരിവത്തി. രൂപനന്ദാ തമ്പി ദിസ്വാ അതിവിയ വിരജ്ജി. സത്ഥാപി തസ്സാ ഇത്ഥിയാ മരണം ദസ്സേസി. സാ തങ്ഖണംയേവ ഉദ്ധുമാതകഭാവം ആപജ്ജി, നവഹി വണമുഖേഹി പുബ്ബവട്ടിയോ ചേവ പുളവാ ച പഗ്ഘരിംസു, കാകാദയോ സന്നിപതിത്വാ വിലുമ്പിംസു. രൂപനന്ദാപി തം ഓലോകേത്വാ ‘‘അയം ഇത്ഥീ ഇമസ്മിംയേവ ഠാനേ ജരം പത്താ, ബ്യാധിം പത്താ, മരണം പത്താ, ഇമസ്സാപി മേ അത്തഭാവസ്സ ഏവമേവ ജരാബ്യാധിമരണാനി ആഗമിസ്സന്തീ’’തി അത്തഭാവം അനിച്ചതോ പസ്സി. അനിച്ചതോ ദിട്ഠത്താ ഏവ പന ദുക്ഖതോ അനത്തതോ ദിട്ഠോയേവ ഹോതി. അഥസ്സാ തയോ ഭവാ ആദിത്താ ഗേഹാ വിയ ഗീവായ ബദ്ധകുണപം വിയ ച ഉപട്ഠഹിംസു, കമ്മട്ഠാനാഭിമുഖം ചിത്തം പക്ഖന്ദി. സത്ഥാ തായ അനിച്ചതോ ദിട്ഠഭാവം ഞത്വാ ‘‘സക്ഖിസ്സതി നു ഖോ സയമേവ അത്തനോ പതിട്ഠം കാതു’’ന്തി ഓലോകേന്തോ ‘‘ന സക്ഖിസ്സതി, ബഹിദ്ധാ പച്ചയം ലദ്ധും വട്ടതീ’’തി ചിന്തേത്വാ തസ്സാ സപ്പായവസേന ധമ്മം ദേസേന്തോ ആഹ –

‘‘ആതുരം അസുചിം പൂതിം, പസ്സ നന്ദേ സമുസ്സയം;

ഉഗ്ഘരന്തം പഗ്ഘരന്തം, ബാലാനം അഭിപത്ഥിതം.

‘‘യഥാ ഇദം തഥാ ഏതം, യഥാ ഏതം തഥാ ഇദം;

ധാതുതോ സുഞ്ഞതോ പസ്സ, മാ ലോകം പുനരാഗമി;

ഭവേ ഛന്ദം വിരാജേത്വാ, ഉപസന്തോ ചരിസ്സതീ’’തി. –

ഇത്ഥം സുദം ഭഗവാ നന്ദം ഭിക്ഖുനിം ആരബ്ഭ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി. നന്ദാ ദേസനാനുസാരേന ഞാണം പേസേത്വാ സോതാപത്തിഫലം പാപുണി. അഥസ്സാ ഉപരി തിണ്ണം മഗ്ഗഫലാനം വിപസ്സനാപരിവാസത്ഥായ സുഞ്ഞതാകമ്മട്ഠാനം കഥേതും, ‘‘നന്ദേ, മാ ‘ഇമസ്മിം സരീരേ സാരോ അത്ഥീ’തി സഞ്ഞം കരി. അപ്പമത്തകോപി ഹി ഏത്ഥ സാരോ നത്ഥി, തീണി അട്ഠിസതാനി ഉസ്സാപേത്വാ കതം അട്ഠിനഗരമേത’’ന്തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൧൫൦. ‘‘അട്ഠീനം നഗരം കതം, മംസലോഹിതലേപനം;

യത്ഥ ജരാ ച മച്ചു ച, മാനോ മക്ഖോ ച ഓഹിതോ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – യഥേവ ഹി പുബ്ബണ്ണാപരണ്ണാദീനം ഓദഹനത്ഥായ കട്ഠാനി ഉസ്സാപേത്വാ വല്ലീഹി ബന്ധിത്വാ മത്തികായ വിലിമ്പേത്വാ നഗരസങ്ഖാതം ബഹിദ്ധാ ഗേഹം കരോന്തി, ഏവമിദം അജ്ഝത്തികമ്പി തീണി അട്ഠിസതാനി ഉസ്സാപേത്വാ ന്ഹാരുവിനദ്ധം മംസലോഹിതലേപനം തചപടിച്ഛന്നം ജീരണലക്ഖണായ ജരായ മരണലക്ഖണസ്സ മച്ചുനോ ആരോഹസമ്പദാദീനി പടിച്ച മഞ്ഞനലക്ഖണസ്സ മാനസ്സ സുകതകാരണവിനാസനലക്ഖണസ്സ മക്ഖസ്സ ച ഓദഹനത്ഥായ നഗരം കതം. ഏവരൂപോ ഏവ ഹി ഏത്ഥ കായികചേതസികോ ആബാധോ ഓഹിതോ, ഇതോ ഉദ്ധം കിഞ്ചി ഗയ്ഹൂപഗം നത്ഥീതി.

ദേസനാവസാനേ സാ ഥേരീ അരഹത്തം പാപുണി, മഹാജനസ്സാപി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

ജനപദകല്യാണീ രൂപനന്ദാഥേരീവത്ഥു പഞ്ചമം.