൮. ലോമസകങ്ഗിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

അട്ഠമാപദാനേ ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേതിആദികം ആയസ്മതോ ലോമസകങ്ഗിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ സദ്ധോ പസന്നോ അഹോസി. അപരോ ചന്ദനോ നാമ തസ്സ സഹായോ ചാസി. തേ ദ്വേപി സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പസന്നമാനസാ പബ്ബജിത്വാ യാവജീവം സീലം രക്ഖിത്വാ സുപരിസുദ്ധസീലാ തതോ ചുതാ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഏകം ബുദ്ധന്തരം ദിബ്ബസുഖം അനുഭവിംസു. തേസു അയം ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാകിയകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരോ ചന്ദനോ ദേവപുത്തോ ഹുത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തി. അഥ സോ സക്യകുലപ്പസാദകേന കാളുദായിനാ ആരാധിതേന ഭഗവതാ സക്യരാജൂനം മാനമദ്ദനായ കതം വേസ്സന്തരധമ്മദേസനായം (ജാ. ൨.൨൨.൧൬൫൫ ആദയോ) പോക്ഖരവസ്സഇദ്ധിപാടിഹാരിയം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ മജ്ഝിമനികായേ വുത്തം ഭദ്ദേകരത്തസുത്തന്തദേസനം സുത്വാ അരഞ്ഞവാസം വസന്തോ ഭദ്ദേകരത്തസുത്തന്തദേസനാനുസാസനം (മ. നി. ൩.൨൮൬ ആദയോ) സരിത്വാ തദനുസാരേന ഞാണം പേസേത്വാ കമ്മട്ഠാനം മനസി കരിത്വാ അരഹത്തം പാപുണി.

൨൨൫. അരഹത്തം പത്വാ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേതിആദിമാഹ. തത്ഥ കപ്പോ താവ ചതുബ്ബിധോ – സാരകപ്പോ, വരകപ്പോ, മണ്ഡകപ്പോ, ഭദ്ദകപ്പോതി. തേസു യസ്മിം കപ്പേ ഏകോ ബുദ്ധോ ഉപ്പജ്ജതി, അയം സാരകപ്പോ നാമ. യസ്മിം ദ്വേ വാ തയോ വാ ബുദ്ധാ ഉപ്പജ്ജന്തി, അയം വരകപ്പോ നാമ. യസ്മിം ചത്താരോ ബുദ്ധാ ഉപ്പജ്ജന്തി, അയം മണ്ഡകപ്പോ നാമ. യസ്മിം പഞ്ച ബുദ്ധാ ഉപ്പജ്ജന്തി, അയം ഭദ്ദകപ്പോ നാമ. അഞ്ഞത്ഥ പന –

‘‘സാരകപ്പോ മണ്ഡകപ്പോ, സാരമണ്ഡകപ്പോ തഥാ;

വരകപ്പോ ഭദ്ദകപ്പോ, കപ്പാ പഞ്ചവിധാ സിയും.

‘‘ഏകോ ദ്വേ തയോ ചത്താരോ, പഞ്ച ബുദ്ധാ യഥാക്കമം;

ഏതേസു പഞ്ചകപ്പേസു, ഉപ്പജ്ജന്തി വിനായകാ’’തി. –

ഏവം പഞ്ച കപ്പാ വുത്താ. തേസു അയം കപ്പോ ‘‘കകുസന്ധോ കോണാഗമനോ കസ്സപോ ഗോതമോ മേത്തേയ്യോ’’തി പഞ്ചബുദ്ധപടിമണ്ഡിതത്താ ഭദ്ദകപ്പോ നാമ ജാതോ.

തസ്മാ ഇമസ്മിം ഭദ്ദകപ്പമ്ഹി കസ്സപോ നായകോ ഉപ്പജ്ജീതി സമ്ബന്ധോ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ലോമസകങ്ഗിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.