൪. അനന്തരപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൪. അനന്തരപച്ചയനിദ്ദേസേ മനോധാതുയാതി വിപാകമനോധാതുയാ. മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാതി സന്തീരണകിച്ചായ അഹേതുകവിപാകമനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ. തതോ പരം പന വോട്ഠബ്ബനജവനതദാരമ്മണഭവങ്ഗകിച്ചാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയോ വത്തബ്ബാ സിയും, താ അവുത്താപി ഇമിനാവ നയേന വേദിതബ്ബാതി നയം ദസ്സേത്വാ ദേസനാ സങ്ഖിത്താ. ‘‘പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ’’തിആദികേ ച ഛട്ഠനയേ താ സങ്ഗഹിതാതിപി ഇധ ന വുത്താതി വേദിതബ്ബാ. തത്ഥ പുരിമാ പുരിമാതി ഛസു ദ്വാരേസുപി അനന്തരാതീതാ കുസലജവനധമ്മാ ദട്ഠബ്ബാ. പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനന്തി അനന്തരഉപ്പജ്ജമാനാനഞ്ഞേവ. കുസലാനന്തി സദിസകുസലാനം. അബ്യാകതാനന്തി ഇദം പന കുസലാനന്തരം തദാരമ്മണഭവങ്ഗഫലസമാപത്തിവസേന വുത്തം. അകുസലമൂലകേ അബ്യാകതാനന്തി തദാരമ്മണഭവങ്ഗസങ്ഖാതാനഞ്ഞേവ. അബ്യാകതമൂലകേ അബ്യാകതാനന്തി ആവജ്ജനജവനവസേന വാ ഭവങ്ഗവസേന വാ പവത്താനം കിരിയവിപാകാബ്യാകതാനം കിരിയമനോധാതുതോ പട്ഠായ പന യാവ വോട്ഠബ്ബനകിച്ചാ മനോവിഞ്ഞാണധാതു, താവ പവത്തേസു വീഥിചിത്തേസുപി അയം നയോ ലബ്ഭതേവ. കുസലാനന്തി പഞ്ചദ്വാരേ വോട്ഠബ്ബനാനന്തരാനം മനോദ്വാരേ ആവജ്ജനാന്തരാനം പഠമജവനകുസലാനം. അകുസലാനന്തി പദേപി ഏസേവ നയോ. യേസം യേസന്തി ഇദം സബ്ബേസമ്പി അനന്തരപച്ചയധമ്മാനം. സങ്ഖേപലക്ഖണന്തി അയം താവേത്ഥ പാളിവണ്ണനാ.

അയം പന അനന്തരപച്ചയോ നാമ ഠപേത്വാ നിബ്ബാനം ചതുഭൂമകോ അരൂപധമ്മരാസിയേവാതി വേദിതബ്ബോ. സോ ജാതിവസേന കുസലാകുസലവിപാകകിരിയതോ ചതുധാ ഭിജ്ജതി. തത്ഥ കുസലോ കാമാവചരാദിഭേദതോ ചതുബ്ബിധോ ഹോതി, അകുസലോ കാമാവചരോവ വിപാകോ ചതുഭൂമകോ, കിരിയാനന്തരപച്ചയോ പന തേ ഭൂമകോതി ഏവമേത്ഥ നാനപ്പകാരഭേദതോ വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.

ഏവം ഭിന്നേ പനേത്ഥ കാമാവചരകുസലോ അത്തനാ സദിസസ്സേവ കാമാവചരകുസലസ്സ അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. ഞാണസമ്പയുത്തകാമാവചരകുസലോ പന രൂപാവചരകുസലസ്സ അരൂപാവചരകുസലസ്സ ലോകുത്തരകുസലസ്സാതി ഇമേസം തിണ്ണം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. കാമാവചരകുസലോ ച കാമാവചരവിപാകസ്സ, രൂപാവചരാരൂപാവചരവിപാകസ്സ, ഞാണസമ്പയുത്തോ ലോകുത്തരവിപാകസ്സാപീതി ഇമേസം ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരകുസലോ രൂപാവചരകുസലസ്സ, ഞാണസമ്പയുത്തകാമാവചരവിപാകസ്സ, രൂപാവചരവിപാകസ്സാതി ഇമേസം തിണ്ണം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരകുസലോ തേസം ദ്വിന്നം വിപാകാനം അത്തനോ കുസലസ്സ വിപാകസ്സ ചാതി അവിസേസേന ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. വിസേസേന പനേത്ഥ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനകുസലോ അനാഗാമിഫലസങ്ഖാതസ്സ ലോകുത്തരവിപാകസ്സപി അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. ലോകുത്തരകുസലോ ലോകുത്തരവിപാകസ്സേവ അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. അകുസലോ അവിസേസേന അകുസലസ്സ ചേവ കുസലാകുസലവിപാകസ്സ ച. വിസേസേന പനേത്ഥ സുഖമജ്ഝത്തവേദനാസമ്പയുത്തോ അകുസലോ രൂപാവചരാരൂപാവചരവിപാകസ്സാപീതി ഇമേസം ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി.

കാമാവചരവിപാകസ്സ ഞാണസമ്പയുത്തോ വാ ഞാണവിപ്പയുത്തോ വാ വിപാകോ കാമാവചരകിരിയാവജ്ജനസ്സ, ഞാണസമ്പയുത്തവിപാകോ പനേത്ഥ പടിസന്ധിവസേന ഉപ്പജ്ജമാനസ്സ രൂപാവചരാരൂപാവചരവിപാകസ്സാപീതി ഇമേസം ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരവിപാകോ സഹേതുകകാമാവചരവിപാകസ്സ രൂപാവചരാരൂപാവചരവിപാകസ്സ കാമാവചരകിരിയാവജ്ജനസ്സാതി ഇമേസം ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരവിപാകോ തിഹേതുകകാമാവചരവിപാകസ്സ അരൂപാവചരവിപാകസ്സ കാമാവചരകിരിയാവജ്ജനസ്സാതി തിണ്ണം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. ലോകുത്തരവിപാകോ തിഹേതുകകാമാവചരവിപാകസ്സ രൂപാവചരാരൂപാവചരലോകുത്തരവിപാകസ്സാതി ചതുന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി.

കാമാവചരകിരിയം കാമാവചരകുസലാകുസലസ്സ ചതുഭൂമകവിപാകസ്സ തേഭൂമകകിരിയസ്സാതി നവന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരകിരിയം തിഹേതുകകാമാവചരവിപാകസ്സ രൂപാവചരവിപാകസ്സ രൂപാവചരകിരിയസ്സാതി തിണ്ണം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരകിരിയം തിഹേതുകകാമാവചരവിപാകസ്സ രൂപാവചരാരൂപാവചരലോകുത്തരവിപാകസ്സ അരൂപാവചരകിരിയസ്സാതി പഞ്ചന്നം രാസീനം അനന്തരപച്ചയോ ഹോതീതി. ഏവമേത്ഥ പച്ചയുപ്പന്നതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോതി.

അനന്തരപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ.