൨. ആരമ്മണപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൨. ആരമ്മണപച്ചയനിദ്ദേസേ രൂപായതനന്തി രൂപസങ്ഖാതം ആയതനം. സേസേസുപി ഏസേവ നയോ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസങ്ഖാതായ ധാതുയാ. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ. തംസമ്പയുത്തകാനന്തി തായ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ സമ്പയുത്തകാനം തിണ്ണം ഖന്ധാനം, സബ്ബേസമ്പി ചക്ഖുപസാദവത്ഥുകാനം ചതുന്നം ഖന്ധാനം രൂപായതനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോതി അത്ഥോ. ഇതോ പരേസുപി ഏസേവ നയോ. മനോധാതുയാതി സസമ്പയുത്തധമ്മായ തിവിധായപി മനോധാതുയാ രൂപായതനാദീനി പഞ്ച ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ, നോ ച ഖോ ഏകക്ഖണേ. സബ്ബേ ധമ്മാതി ഏതാനി ച രൂപായതനാദീനി പഞ്ച അവസേസാ ച സബ്ബേപി ഞേയ്യധമ്മാ ഇമാ ഛ ധാതുയോ ഠപേത്വാ സേസായ സസമ്പയുത്തധമ്മായ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോതി അത്ഥോ. യം യം ധമ്മം ആരബ്ഭാതി ഇമിനാ യേ ഏതേ ഏതാസം സത്തന്നം വിഞ്ഞാണധാതൂനം ആരമ്മണധമ്മാ വുത്താ, തേ താസം ധാതൂനം ആരമ്മണം കത്വാ ഉപ്പജ്ജനക്ഖണേയേവ ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോന്തീതി ദീപേതി. ഏവം ഹോന്താപി ച ന ഏകതോ ഹോന്തി, യം യം ആരബ്ഭ യേ യേ ഉപ്പജ്ജന്തി, തേസം തേസം തേ തേ വിസും വിസും ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോന്തീതിപി ദീപേതി. ഉപ്പജ്ജന്തീതി ഇദം യഥാ നജ്ജോ സന്ദന്തി, പബ്ബതാ തിട്ഠന്തീതി സബ്ബകാലസങ്ഗഹവസേന, ഏവം വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. തേന യേപി ആരബ്ഭ യേ ഉപ്പജ്ജിംസു, യേപി ഉപ്പജ്ജിസ്സന്തി, തേ സബ്ബേ ആരമ്മണപച്ചയേനേവ ഉപ്പജ്ജിംസു ച ഉപ്പജ്ജിസ്സന്തി ചാതി സിദ്ധം ഹോതി. ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാതി ഇദം ‘‘യേ യേ ധമ്മാ’’തി വുത്താനം സരൂപതോ നിദസ്സനം. തേ തേ ധമ്മാതി തേ തേ ആരമ്മണധമ്മാ. തേസം തേസന്തി തേസം തേസം ചിത്തചേതസികധമ്മാനം. അയം താവേത്ഥ പാളിവണ്ണനാ.

ഇദം പന ആരമ്മണം നാമ രൂപാരമ്മണം സദ്ദഗന്ധരസഫോട്ഠബ്ബധമ്മാരമ്മണന്തി കോട്ഠാസതോ ഛബ്ബിധം ഹോതി. തത്ഥ ഠപേത്വാ പഞ്ഞത്തിം അവസേസം ഭൂമിതോ കാമാവചരം…പേ… അപരിയാപന്നന്തി ചതുബ്ബിധം ഹോതി. തത്ഥ കാമാവചരം കുസലാകുസലവിപാകകിരിയരൂപഭേദതോ പഞ്ചവിധം; രൂപാവചരം കുസലവിപാകകിരിയതോ തിവിധം, തഥാ അരൂപാവചരം, അപരിയാപന്നം കുസലവിപാകനിബ്ബാനവസേന തിവിധം ഹോതി. സബ്ബമേവ വാ ഏതം കുസലാകുസലവിപാകകിരിയരൂപനിബ്ബാനപഞ്ഞത്തിഭേദതോ സത്തവിധം ഹോതി. തത്ഥ കുസലം ഭൂമിഭേദതോ ചതുബ്ബിധം ഹോതി, അകുസലം കാമാവചരമേവ, വിപാകം ചതുഭൂമകം, കിരിയം തിഭൂമകം, രൂപം ഏകഭൂമകം കാമാവചരമേവ, നിബ്ബാനമ്പി ഏകഭൂമകം അപരിയാപന്നമേവ, പഞ്ഞത്തി ഭൂമിവിനിമുത്താതി ഏവമേത്ഥ നാനപ്പകാരഭേദതോ വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.

ഏവം ഭിന്നേ പനേതസ്മിം ആരമ്മണേ കാമാവചരകുസലാരമ്മണം കാമാവചരകുസലസ്സ, രൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, കാമാവചരവിപാകസ്സ, കാമാവചരകിരിയസ്സ, രൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരകുസലാരമ്മണം തേസു ഛസു രാസീസു കാമാവചരവിപാകവജ്ജാനം പഞ്ചന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരകുസലാരമ്മണം കാമാവചരകുസലസ്സ, രൂപാവചരകുസലസ്സ, അരൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, അരൂപാവരചരവിപാകസ്സ, കാമാവചരകിരിയസ്സ, രൂപാവചരകിരിയസ്സ, അരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം അട്ഠന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അപരിയാപന്നകുസലാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരതോ കുസലകിരിയാനമേവ ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അകുസലാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, കാമാവചരവിപാകസ്സ, കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി.

കാമാവചരവിപാകാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, കാമാവചരവിപാകസ്സ, കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരവിപാകാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം പഞ്ചന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരവിപാകാരമ്മണമ്പി ഇമേസംയേവ പഞ്ചന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അപരിയാപന്നവിപാകാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലകിരിയാനഞ്ഞേവ ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി.

കാമാവചരകിരിയാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, കാമാവചരവിപാകസ്സ, കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരകിരിയാരമ്മണം ഇമേസു ഛസു രാസീസു കാമാവചരവിപാകവജ്ജാനം പഞ്ചന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. അരൂപാവചരകിരിയാരമ്മണം തേസം പഞ്ചന്നം അരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. ചതുസമുട്ഠാനം രൂപക്ഖന്ധസങ്ഖാതം രൂപാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ അകുസലസ്സ കാമാവചരവിപാകസ്സ കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. നിബ്ബാനാരമ്മണം കാമാവചരരൂപാവചരകുസലസ്സ, അപരിയാപന്നതോ കുസലവിപാകസ്സ, കാമാവചരരൂപാവചരകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം ഛന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. രൂപാവചരകുസലകിരിയാനം കേചി നിച്ഛന്തി, തം യുത്തിതോ ഉപധാരേതബ്ബം. നാനപ്പകാരകം പന പഞ്ഞത്തിആരമ്മണം തേഭൂമകകുസലസ്സ, അകുസലസ്സ, രൂപാവചരവിപാകസ്സ, അരൂപാവചരവിപാകസ്സ, തേഭൂമകകിരിയസ്സ ചാതി ഇമേസം നവന്നം രാസീനം ആരമ്മണപച്ചയോ ഹോതി. തത്ഥ യം യം ആരമ്മണം യേസം യേസം പച്ചയോ, തേ തേ തംതംപച്ചയുപ്പന്നാ നാമ ഹോന്തീതി ഏവമേത്ഥ പച്ചയുപ്പന്നതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോതി.

ആരമ്മണപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ.