൧൫-൧൮. ഞാതകാനുയോഗാദിവണ്ണനാ

൧൯൭. ഇദാനി മാതാതിആദികോ ഞാതകാനുയോഗോ. ഖത്തിയോതിആദികോ ജാതിഅനുയോഗോ. ഗഹട്ഠോ പബ്ബജിതോതി പടിപത്തിഅനുയോഗോ. ദേവോ മനുസ്സോതി ഉപപത്തിഅനുയോഗോ. സോതാപന്നോതിആദികോ പടിവേധാനുയോഗോ, അരിയാനുയോഗോതിപി വുച്ചതി. തേ സബ്ബേ ഉത്താനത്ഥായേവ. ‘‘അരഹാ ഹുത്വാ ന അരഹാ’’തി പനേത്ഥ മോഘപഞ്ഹത്താ ന വുത്തം.

൨൦൬. ചത്താരോ പുരിസയുഗാതിആദി സംഘാനുയോഗോ, സോപി ഉത്താനത്ഥോയേവ.

൨൦൯. സങ്ഖതോതിആദി സച്ചികട്ഠസഭാവാനുയോഗോ. തത്ഥ തതിയാ കോടീതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ. തഥാരൂപസ്സ സച്ചികട്ഠസ്സ അഭാവതോ പടിക്ഖേപോ പരവാദിസ്സ. പുന പുട്ഠോ പുഗ്ഗലം സന്ധായ പടിഞ്ഞാ തസ്സേവ.

൨൧൧. അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതിപഞ്ഹേപി സങ്ഖതേഹി ഖന്ധേഹി അഞ്ഞത്തം അനിച്ഛന്തോ പടിക്ഖേപോ തസ്സേവ.

൨൧൨. ഖന്ധാ സങ്ഖതാതിആദി സങ്ഖതാസങ്ഖതാനി സരൂപേന ദസ്സേത്വാ അഞ്ഞത്തപുച്ഛനത്ഥം വുത്തം.

൨൧൩. രൂപം സങ്ഖതന്തിആദി ഖന്ധേ വിഭാഗതോ ദസ്സേത്വാ അഞ്ഞത്തപുച്ഛനത്ഥം വുത്തം.

൨൧൪. പുഗ്ഗലസ്സ ഉപ്പാദോതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, ‘‘ജാതിധമ്മാ ജരാധമ്മാ, അഥോ മരണധമ്മിനോ’’തിആദിസുത്തവസേന പടിഞ്ഞാ പരവാദിസ്സ. സങ്ഖതഭാവം പനസ്സ സോ ന ഇച്ഛതി, തസ്മാ പടിക്ഖിപതി.

൨൧൫. പുന ന ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതീതിആദിനാ നയേന പുട്ഠോ ‘‘ദുക്ഖമേവ ഹി സമ്ഭോതി, ദുക്ഖം തിട്ഠതി വേതി ചാ’’തിആദിവചനതോ (സം. നി. ൧.൧൭൧) പുഗ്ഗലസ്സ ഉപ്പാദാദയോ നാമ ന യുജ്ജന്തീതി പടിജാനാതി.

൨൧൬. അത്ഥത്ഥമ്ഹീതി അത്ഥം വുച്ചതി നിബ്ബാനം. തത്ഥ അത്ഥീതി പുച്ഛതി. തസ്സ അത്ഥിതായ സസ്സതം, നത്ഥിതായ. ഉച്ഛേദോ ആപജ്ജതി. തദുഭയമ്പി അനിച്ഛന്തോ പച്ഛാ പടിക്ഖിപതി.

ഞാതകാനുയോഗാദിവണ്ണനാ.