൧. ഛഗതികഥാവണ്ണനാ

൫൦൩-൫൦൪. ഇദാനി ഛഗതികഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ അസുരകായേന സദ്ധിം ഛഗതിയോതി യേസം ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനഞ്ചേവ ഉത്തരാപഥകാനഞ്ച; തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അഥ നം സകവാദീ ‘‘പഞ്ച ഖോ പനിമാ, സാരിപുത്ത, ഗതിയോ’’തി (മ. നി. ൧.൧൫൩) ലോമഹംസനപരിയായേ പരിച്ഛിന്നാനം ഗതീനം വസേന ചോദേതും നനു പഞ്ച ഗതിയോതിആദിമാഹ. ഇതരോ സുത്തവിരോധഭയേന പടിജാനാതി. കസ്മാ പന സകവാദീ ഛ ഗതിയോ ന സമ്പടിച്ഛതി, നനു ‘‘ചതൂഹാപായേഹി ച വിപ്പമുത്തോ’’തി ഏത്ഥ അസുരകായോപി ഗഹിതോതി. സച്ചം ഗഹിതോ, ന പനേസാ ഗതി. കസ്മാ? വിസും അഭാവതോ. അസുരകായസ്മിഞ്ഹി കാലകഞ്ചികാ അസുരാ പേതഗതിയാ സങ്ഗഹിതാ, വേപചിത്തിപരിസാ ദേവഗതിയാ, അസുരകായോതി വിസും ഏകാ ഗതി നാമ നത്ഥി.

ഇദാനി ഏതമേവ അത്ഥം ദസ്സേതും നനു കാലകഞ്ചികാതിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ സമാനവണ്ണാതി സദിസരൂപസണ്ഠാനാ ബീഭച്ഛാ വിരൂപാ ദുദ്ദസ്സികാ. സമാനഭോഗാതി സദിസമേഥുനസമാചാരാ. സമാനാഹാരാതി സദിസഖേളസിങ്ഘാണികപുബ്ബലോഹിതാദിആഹാരാ. സമാനായുകാതി സദിസആയുപരിച്ഛേദാ. ആവാഹവിവാഹന്തി കഞ്ഞാഗഹണഞ്ചേവ കഞ്ഞാദാനഞ്ച. സുക്കപക്ഖേ സമാനവണ്ണാതി സദിസരൂപസണ്ഠാനാ അഭിരൂപാ പാസാദികാ ദസ്സനീയാ പഭാസമ്പന്നാ. സമാനഭോഗാതി സദിസപഞ്ചകആമഗുണഭോഗാ. സമാനാഹാരാതി സദിസസുധാഭോജനാദിആഹാരാ. സേസം വുത്തനയമേവ. നനു അത്ഥി അസുരകായോതി ഇദം അസുരകായസ്സേവ സാധകം. തസ്സ പന വിസും ഗതിപരിച്ഛേദാഭാവേന ന ഗതിസാധകന്തി.

ഛഗതികഥാവണ്ണനാ.