൨. അന്തരാഭവകഥാവണ്ണനാ

൫൦൫. ഇദാനി അന്തരാഭവകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യേസം ‘‘അന്തരാ പരിനിബ്ബായീ’’തി സുത്തപദം അയോനിസോ ഗഹേത്വാ ‘‘അന്തരാഭവോ നാമ അത്ഥി, യത്ഥ സത്തോ ദിബ്ബചക്ഖുകോ വിയ അദിബ്ബചക്ഖുകോ, ഇദ്ധിമാ വിയ അനിദ്ധിമാ മാതാപിതിസമാഗമഞ്ചേവ ഉതുസമയഞ്ച ഓലോകയമാനോ സത്താഹം വാ അതിരേകസത്താഹം വാ തിട്ഠതീ’’തി ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി പുബ്ബസേലിയാനഞ്ചേവ സമ്മിതിയാനഞ്ച; തേ സന്ധായ അത്ഥീതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, ലദ്ധിയം ഠത്വാ പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അഥ നം യേ ച ഭഗവതാ തയോ ഭവാ വുത്താ, തേസം വസേന ചോദേതും കാമഭവോതിആദിമാഹ. തത്രായം അധിപ്പായോ – യദി തേ അന്തരാഭവോ നാമ കോചി ഭവോ അത്ഥി, തേന കാമഭവാദീനംയേവ അഞ്ഞതരേന ഭവിതബ്ബം പഞ്ചവോകാരഭവാദിനാ വിയ, തേന തം പുച്ഛാമി – ‘‘കിം തേ അയം അന്തരാഭവോ നാമ കാമഭവോ, ഉദാഹു രൂപഭവോ അരൂപഭവോ വാ’’തി? ഇതരോ തഥാ അനിച്ഛന്തോ സബ്ബം പടിക്ഖിപതി. കാമഭവസ്സ ചാതിആദി യദി അന്തരാഭവോ നാമ അത്ഥി, ഇമേസം ഭവാനം അന്തരാ ദ്വിന്നം സീമാനം സീമന്തരികാ വിയ ഭവേയ്യാതി ചോദേതും ആരദ്ധം. പരവാദീ പന തഥാ അനിച്ഛന്തോ സബ്ബപഞ്ഹേ പടിക്ഖിപതി കേവലം ലദ്ധിയാ, ന സഹധമ്മേന. തേനേവ നം സകവാദീ ‘നോ വത രേ’തി പടിസേധേതി.

൫൦൬. പഞ്ചമീ സാ യോനീതിആദീനിപി യഥാപരിച്ഛിന്നയോനിആദീസു സോ സമോധാനം ന ഗച്ഛതി, അഥ തേന തതോ തതോ അതിരേകേന ഭവിതബ്ബന്തി ചോദേതും വുത്താനി. അന്തരാഭവൂപഗം കമ്മന്തി യദി സോപി ഏകോ ഭവോ, യഥാ കാമഭവൂപഗാദീനി കമ്മാനി അത്ഥീതി സത്ഥാരാ വിഭജിത്വാ ദസ്സിതാനി, ഏവം തദുപഗേനാപി കമ്മേന ഭവിതബ്ബന്തി ചോദനത്ഥം വുത്തം. യസ്മാ പന പരസമയേ അന്തരാഭവൂപഗം നാമ പാടിയേക്കം കമ്മം നത്ഥി, യം യം ഭവം ഉപപജ്ജിസ്സതി, തദുപഗേനേവ കമ്മേന അന്തരാഭവേ നിബ്ബത്തതീതി തേസം ലദ്ധി, തസ്മാ ‘നഹേവ’ന്തി പടിക്ഖിത്തം. അത്ഥി അന്തരാഭവൂപഗാ സത്താതി പുട്ഠോപി കാമഭവൂപഗായേവ നാമ തേതി ലദ്ധിയാ പടിക്ഖിപതി. ജായന്തീതിആദീനി പുട്ഠോപി തത്ഥ ജാതിജരാമരണാനി ചേവ ചുതിപടിസന്ധിപരമ്പരഞ്ച അനിച്ഛന്തോ പടിക്ഖിപതി. രൂപാദിവസേന പുട്ഠോപി യസ്മാ അന്തരാഭവസത്തസ്സ അനിദസ്സനം രൂപം, വേദനാദയോപി അഞ്ഞേസം വിയ ന ഓളാരികാതി തസ്സ ലദ്ധി, തസ്മാ പടിക്ഖിപതി. ഇമിനാവ കാരണേന പഞ്ചവോകാരഭവഭാവേപി പടിക്ഖേപോ വേദിതബ്ബോ.

൫൦൭. ഇദാനി കാമഭവോ ഭവോ ഗതീതിആദി ഭവസംസന്ദനം നാമ ഹോതി. തത്രായം അധിപ്പായോ – യദി തേ അന്തരാഭവോ നാമ കോചി ഭവോ ഭവേയ്യ, യഥാ കാമഭവാദീസു ഭവഗതിആദിഭേദോ ലബ്ഭതി, തഥാ തത്രാപി ലബ്ഭേഥ. യഥാ വാ തത്ഥ ന ലബ്ഭതി, തഥാ ഇമേസുപി ന ലബ്ഭേഥ. സമാനസ്മിഞ്ഹി ഭവഭാവേ ഏതേസ്വേവേസ വിഭാഗോ അത്ഥി, ന ഇതരസ്മിന്തി കോ ഏത്ഥ വിസേസഹേതൂതി. ഇതരോ പുന ലദ്ധിമത്തവസേന തം തം പടിജാനാതി ചേവ പടിക്ഖിപതി ച.

൫൦൮. സബ്ബേസഞ്ഞേവ സത്താനം അത്ഥി അന്തരാഭവോതി പുട്ഠോ യസ്മാ നിരയൂപഗഅസഞ്ഞസത്തൂപഗഅരൂപൂപഗാനം അന്തരാഭവം ന ഇച്ഛതി, തസ്മാ പടിക്ഖിപതി. തേനേവ കാരണേന പടിലോമേ പടിജാനാതി. ആനന്തരിയസ്സാതിആദി യേസം സോ അന്തരാഭവം ന ഇച്ഛതി, തേ താവ വിഭജിത്വാ ദസ്സേതും വുത്തം. തം സബ്ബം പാളിഅനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബം സദ്ധിം സുത്തസാധനേനാതി.

അന്തരാഭവകഥാവണ്ണനാ.