൮. ജരാമരണം വിപാകോതികഥാവണ്ണനാ

൪൯൫. ഇദാനി ജരാമരണം വിപാകോതികഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യേസം ‘‘അത്ഥി ദുബ്ബണ്ണസംവത്തനിയം കമ്മം അപ്പായുകസംവത്തനിയം കമ്മ’’ന്തി ഏത്ഥ ദുബ്ബണ്ണതാ നാമ ജരാ. അപ്പായുകതാ നാമ മരണം. തംസംവത്തനിയഞ്ച കമ്മം അത്ഥി. തസ്മാ ജരാമരണം വിപാകോതി ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനം; തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. പടിലോമപഞ്ഹേ അനാരമ്മണന്തി രൂപധമ്മാനം താവ അനാരമ്മണമേവ, അരൂപാനം പന ജരാമരണം സമ്പയോഗലക്ഖണാഭാവാ അനാരമ്മണമേവ.

൪൯൬. അകുസലാനം ധമ്മാനം ജരാമരണം അകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകോതി പഞ്ഹേ ജരാമരണേന നാമ അനിട്ഠവിപാകേന ഭവിതബ്ബന്തി ലദ്ധിയാ പടിജാനാതി. തേനേവ കാരണേന കുസലാനം ധമ്മാനം ജരാമരണസ്സ കുസലവിപാകതം പടിക്ഖിപതി. പരതോ ചസ്സ അകുസലവിപാകതഞ്ഞേവ പടിജാനാതി.

കുസലാനഞ്ച അകുസലാനഞ്ചാതി പുച്ഛാവസേന ഏകതോ കതം, ഏകക്ഖണേ പന തം നത്ഥി. അബ്യാകതാനം അവിപാകാനം ജരാമരണം വിപാകോതി വത്തബ്ബതായ പരിയായോ നത്ഥി, തസ്മാ അബ്യാകതവസേന പുച്ഛാ ന കതാ.

൪൯൭. ദുബ്ബണ്ണസംവത്തനിയന്തി ഏത്ഥ ദുബ്ബണ്ണിയം നാമ അപരിസുദ്ധവണ്ണതാ. അപ്പായുകതാ നാമ ആയുനോ ചിരം പവത്തിതും അസമത്ഥതാ. തത്ഥ അകുസലകമ്മം കമ്മസമുട്ഠാനസ്സ ദുബ്ബണ്ണരൂപസ്സ കമ്മപച്ചയോ ഹോതി, അസദിസത്താ പനസ്സ തംവിപാകോ ന ഹോതി. ഉതുസമുട്ഠാനാദിനോ പന തംപടിലാഭവസേന ആയുനോ ച ഉപച്ഛേദകവസേന പച്ചയോ ഹോതി. ഏവമേതം പരിയായേന തംസംവത്തനികം നാമ ഹോതി, ന വിപാകഫസ്സാദീനം വിയ ജനകവസേന, തസ്മാ വിപാകഭാവേ അസാധകം. സേസമേത്ഥ ഹേട്ഠാ വുത്തസദിസമേവാതി.

ജരാമരണം വിപാകോതികഥാവണ്ണനാ.