൭. പഥവീകമ്മവിപാകോതികഥാവണ്ണനാ

൪൯൨. ഇദാനി പഥവീ കമ്മവിപാകോതികഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യസ്മാ ‘‘അത്ഥി ഇസ്സരിയസംവത്തനിയം കമ്മം, ആധിപച്ചസംവത്തനിയം കമ്മ’’ന്തി ഏത്ഥ ഇസ്സരാനം ഭാവോ ഇസ്സരിയം നാമ, അധിപതീനഞ്ച ഭാവോ ആധിപച്ചം നാമ, പഥവിസ്സരിയആധിപച്ചസംവത്തനികഞ്ച കമ്മം അത്ഥീതി വുത്തം. തസ്മാ യേസം ‘‘പഥവീ കമ്മവിപാകോ’’തി ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനം; തേ സന്ധായ പഥവീതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. സുഖവേദനീയാതിആദി കമ്മവിപാകസഭാവദസ്സനവസേന വുത്തം. ‘‘ഫസ്സോ ഹോതീ’’തിആദിനാ നയേന നിദ്ദിട്ഠേസു വിപാകേസു ഫസ്സോ സുഖവേദനീയാദിഭേദോ ഹോതി. സോ ച സഞ്ഞാദയോ ച സുഖവേദനാദീഹി സമ്പയുത്താ, വേദനാദയോ സഞ്ഞാദീഹി, സബ്ബേപി സാരമ്മണാ, അത്ഥി ച നേസം പുരേചാരികആവട്ടനാദിസങ്ഖാതം ആവജ്ജനം, കമ്മപച്ചയഭൂതാ ചേതനാ, യോ തത്ഥ ഇട്ഠവിപാകോ, തസ്സ പത്ഥനാ, പണിധാനവസേന പവത്താ മൂലതണ്ഹാ, കിം തേ ഏവരൂപാ പഥവീതി പുച്ഛതി. ഇതരോ പടിക്ഖിപതി. പടിലോമപുച്ഛാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവ.

൪൯൩. കമ്മവിപാകോ പരേസം സാധാരണോതി പഞ്ഹേ ഫസ്സാദയോ സന്ധായ പടിക്ഖിപതി, കമ്മസമുട്ഠാനം രൂപഞ്ച പഥവീആദീനംയേവ ച സാധാരണഭാവം സന്ധായ പടിജാനാതി. അസാധാരണമഞ്ഞേസന്തി സുത്തം പരസമയതോ ആഹരിത്വാ ദസ്സിതം. സബ്ബേ സത്താ പഥവിം പരിഭുഞ്ജന്തീതി പഞ്ഹേ പഥവിം അനിസ്സിതേ സന്ധായ പടിക്ഖിപതി, നിസ്സിതേ സന്ധായ പടിജാനാതി. പഥവിം അപരിഭുഞ്ജിത്വാ പരിനിബ്ബായന്തീതി പഞ്ഹേ ആരുപ്പേ പരിനിബ്ബായന്താനം വസേന പടിജാനാതി. കമ്മവിപാകം അഖേപേത്വാതി ഇദം പരസമയവസേന വുത്തം. കമ്മവിപാകഞ്ഹി ഖേപേത്വാവ പരിനിബ്ബായന്തീതി തേസം ലദ്ധി. സകസമയേ പന കതോകാസസ്സ കമ്മസ്സ ഉപ്പന്നം വിപാകം അഖേപേത്വാ പരിനിബ്ബാനം നത്ഥി. തേസഞ്ച ലദ്ധിയാ പഥവീ സാധാരണവിപാകത്താ ഉപ്പന്നവിപാകോയേവ ഹോതി. തം വിപാകഭാവേന ഠിതം അഖേപേത്വാ പരിനിബ്ബാനം ന യുജ്ജതീതി ചോദേതും വട്ടതി. ഇതരോ ലദ്ധിവസേന പടിക്ഖിപതി. ചക്കവത്തിസത്തസ്സ കമ്മവിപാകന്തി പഞ്ഹേ അസാധാരണം ഫസ്സാദിം സന്ധായ പടിക്ഖിപതി, സാധാരണം സന്ധായ പടിജാനാതി. പഥവീസമുദ്ദസൂരിയചന്ദിമാദയോ ഹി സബ്ബേസം സാധാരണകമ്മവിപാകോതി തേസം ലദ്ധി.

൪൯൪. ഇസ്സരിയസംവത്തനിയന്തി ഏത്ഥ ഇസ്സരിയം നാമ ബഹുധനതാ. ആധിപച്ചം നാമ സേസജനേ അത്തനോ വസേ വത്തേത്വാ തേഹി ഗരുകാതബ്ബട്ഠേന അധിപതിഭാവോ. തത്ഥ കമ്മം പടിലാഭവസേന തംസംവത്തനികം നാമ ഹോതി, ന ജനകവസേന. തസ്മാ വിപാകഭാവേ അസാധകമേതന്തി.

പഥവീ കമ്മവിപാകോതികഥാവണ്ണനാ.