൧൦. വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോതികഥാവണ്ണനാ

൫൦൧. ഇദാനി വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോതികഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യസ്മാ വിപാകോ വിപാകസ്സ അഞ്ഞമഞ്ഞാദിപച്ചയവസേന പച്ചയോ ഹോതി, തസ്മാ വിപാകോപി വിപാകധമ്മധമ്മോതി യേസം ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനം; തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. തസ്സ വിപാകോതി തസ്സ വിപാകധമ്മധമ്മസ്സ വിപാകസ്സ യോ വിപാകോ, സോപി തേ വിപാകധമ്മധമ്മോ ഹോതീതി പുച്ഛതി. ഇതരോ ആയതിം വിപാകദാനാഭാവം സന്ധായ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ തപ്പച്ചയാപി അഞ്ഞസ്സ വിപാകസ്സ ഉപ്പത്തിം സന്ധായ പടിജാനാതി. ഏവം സന്തേ പനസ്സ കുസലാകുസലസ്സ വിയ തസ്സാപി വിപാകസ്സ വിപാകോ, തസ്സാപി വിപാകോതി വട്ടാനുപച്ഛേദോ ആപജ്ജതീതി പുട്ഠോ സമയവിരോധഭയേന പടിക്ഖിപതി.

വിപാകോതി വാതിആദിമ്ഹി വചനസാധനേ പന യദി വിപാകസ്സ വിപാകധമ്മധമ്മേന ഏകത്ഥതാ ഭവേയ്യ, കുസലാകുസലബ്യാകതാനം ഏകത്ഥതം ആപജ്ജേയ്യാതി പടിക്ഖിപതി. വിപാകോ ച വിപാകധമ്മധമ്മോ ചാതി ഏത്ഥ അയം അധിപ്പായോ – സോ ഹി ചതൂസു വിപാകക്ഖന്ധേസു ഏകേകം അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാദീസു പച്ചയട്ഠേന വിപാകധമ്മധമ്മതം പച്ചയുപ്പന്നട്ഠേന ച വിപാകം മഞ്ഞമാനോ ‘‘വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോ’’തി പുട്ഠോ ആമന്താതി പടിജാനാതി. അഥ നം സകവാദീ ‘‘യസ്മാ തയാ ഏകക്ഖണേ ചതൂസു ഖന്ധേസു വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോപി അനുഞ്ഞാതോ, തസ്മാ തേസം സഹഗതാദിഭാവോ ആപജ്ജതീ’’തി ചോദേതും ഏവമാഹ. ഇതരോ കുസലാകുസലസങ്ഖാതം വിപാകധമ്മധമ്മം സന്ധായ പടിക്ഖിപതി. തഞ്ഞേവ അകുസലന്തി യദി തേ വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോ, യോ അകുസലവിപാകോ, സോ അകുസലം ആപജ്ജതി. കസ്മാ? വിപാകധമ്മധമ്മേന ഏകത്താ. തഞ്ഞേവ കുസലന്തിആദീസുപി ഏസേവ നയോ.

൫൦൨. അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാതി ഇദം സഹജാതാനം പച്ചയമത്തവസേന വുത്തം, തസ്മാ അസാധകം. മഹാഭൂതാനമ്പി ച അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയതാ വുത്താ, ന ച താനി വിപാകാനി, ന ച വിപാകധമ്മധമ്മാനീതി.

വിപാകോ വിപാകധമ്മധമ്മോതികഥാവണ്ണനാ.

സത്തമോ വഗ്ഗോ.