൧൦. ഫലഞാണകഥാവണ്ണനാ

൪൪൩-൪൪൪. ഇദാനി ഫലേ ഞാണകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ ‘‘ബുദ്ധാപി സത്താനം അരിയഫലപ്പത്തിയാ ധമ്മം ദേസേന്തി സാവകാപി, ഇതി ഇമിനാ സാമഞ്ഞേന ബുദ്ധാനം വിയ സാവകാനമ്പി തേന തേന സത്തേന പത്തബ്ബേ ഫലേ ഞാണം അത്ഥീ’’തി യേസം ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനം; തേ സന്ധായ സാവകസ്സാതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അഥ നം ‘‘യദി സാവകസ്സ ഫലേ ഞാണം അത്ഥി, യഥാ ബുദ്ധാ സമാനേപി സോതാപത്തിഫലേ അത്തനോ ഞാണബലേന ‘അയം ഏകബീജീ, അയം കോലംകോലോ, അയം സത്തക്ഖത്തുപരമോ’തി ഫലസ്സകതം പഞ്ഞപേന്തി, കിം തേ ഏവം സാവകോപീ’’തി ചോദേതും സാവകോ ഫലസ്സ കതം പഞ്ഞപേതീതി ആഹ. ഇതരോ പടിക്ഖിപതി.

അത്ഥി സാവകസ്സ ഫലപരോപരിയത്തീതിആദി ഫലേ ഞാണസ്സ അത്ഥിതായ പച്ചയപുച്ഛനത്ഥം വുത്തം. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – ബുദ്ധാനം ‘‘ഇദം ഫലം പരം, ഇദം ഓപര’’ന്തി ഏവം ഫലാനം ഉച്ചാവചഭാവജാനനസങ്ഖാതാ ഫലേ പരോപരിയത്തി നാമ അത്ഥി. തഥാ ഇന്ദ്രിയപുഗ്ഗലപരോപരിയത്തിയോ, താസം അത്ഥിതായ തസ്സ തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ തേസം തേസം ഇന്ദ്രിയാനം വസേന തം തം ഫലം ജാനന്തി, കിം തേ സാവകസ്സാപി ഏതാ പരോപരിയത്തിയോ അത്ഥീതി.

അത്ഥി സാവകസ്സ ഖന്ധപഞ്ഞത്തീതിആദീനിപി ‘‘യദി തേ സാവകസ്സ ബുദ്ധാനം വിയ ഫലേ ഞാണം അത്ഥി, ഇമാ ഹി പിസ്സ പഞ്ഞത്തീഹി ഭവിതബ്ബം. കിമസ്സ താ അത്ഥി, സക്കോതി സോ ഏതാ പഞ്ഞത്തിയോ അത്തനോ ബലേന ജാനിതും വാ പഞ്ഞപേതും വാ’’തി ചോദനത്ഥം വുത്താനി. സാവകോ ജിനോതിആദി ‘‘യദി സാവകസ്സ ബുദ്ധാനം വിയ ഫലേ ഞാണം അത്ഥി, ഏവം സന്തേ സ്വേവ ജിനോ’’തി ചോദനത്ഥം വുത്തം. സാവകോ അനുപ്പന്നസ്സാതി പഞ്ഹേപി അയമേവ നയോ. അഞ്ഞാണീതി പഞ്ഹേ അവിജ്ജാസങ്ഖാതസ്സ അഞ്ഞാണസ്സ വിഹതത്താ പടിക്ഖിത്തോ, ന പനസ്സ ബുദ്ധാനം വിയ ഫലേ ഞാണം അത്ഥി. തസ്മാ അപ്പതിട്ഠിതോവ പരവാദീവാദോതി.

ഫലഞാണകഥാവണ്ണനാ.

പഞ്ചമോ വഗ്ഗോ.

മഹാപണ്ണാസകോ സമത്തോ.