൧. ബലകഥാവണ്ണനാ

൩൫൪. ഇദാനി ബലകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യേസം അനുരുദ്ധസംയുത്തേ ‘‘ഇമേസഞ്ച പനാഹം, ആവുസോ, ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം ഭാവിതത്താ ബഹുലീകതത്താ ഠാനഞ്ച ഠാനതോ അട്ഠാനഞ്ച അട്ഠാനതോ യഥാഭൂതം പജാനാമീ’’തിആദീനി (സം. നി. ൫.൯൧൩) ദസസുത്താനി അയോനിസോ ഗഹേത്വാ ‘‘തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി ഏതരഹി അന്ധകാനം; തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, ലദ്ധിയം ഠത്വാ പടിഞ്ഞാ പരവാദിസ്സ. തഥാഗതബലഞ്ച നാമേതം സാവകേഹി സാധാരണമ്പി അത്ഥി അസാധാരണമ്പി സാധാരണാസാധാരണമ്പി. തത്ഥ ആസവാനം ഖയേ ഞാണം സാധാരണം. ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തിഞാണം അസാധാരണം. സേസം സാധാരണഞ്ച അസാധാരണഞ്ച. ഠാനാട്ഠാനാദീനി ഹി സാവകാ പദേസേന ജാനന്തി, തഥാഗതാ നിപ്പദേസേന. ഇതി താനി ഉദ്ദേസതോ സാധാരണാനി, ന നിദ്ദേസതോ. അയം പന അവിസേസേന സബ്ബമ്പി സാധാരണന്തി ആഹ. തമേനം തതോ വിവേചേതും തഥാഗതബലം സാവകബലന്തി പുന അനുയോഗോ ആരദ്ധോ. തത്ഥ പഠമപഞ്ഹേ നിദ്ദേസതോ സബ്ബാകാരവിസയതം സന്ധായ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയപഞ്ഹേ ഉദ്ദേസതോ ഠാനാട്ഠാനമത്താദിജാനനവസേന പടിജാനാതി. തഞ്ഞേവാതിആദിപഞ്ഹേസു സബ്ബാകാരേന നിന്നാനാകരണതായ അഭാവേന പടിക്ഖിപതി. പുബ്ബയോഗോ ച പുബ്ബചരിയാ ച അത്ഥതോ ഏകം, തഥാ ധമ്മക്ഖാനഞ്ച ധമ്മദേസനാ ച.

ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തിപഞ്ഹേ ഏകദേസേന സാധാരണതം സന്ധായ സാവകവിസയേ പടിജാനാതി.

൩൫൫. ഇദാനി യസ്മാ ഉദ്ദേസതോ ഠാനാട്ഠാനാദീനി സാവകോ ജാനാതി, തസ്മാ സാവകസ്സ തഥാ ജാനനം പകാസേത്വാ തേന ജാനനമത്തസാമഞ്ഞേന തേസം സാവകസാധാരണത്തം പതിട്ഠാപേതും സാവകോ ഠാനാട്ഠാനം ജാനാതീതിആദയോ പരവാദിപഞ്ഹാ ഹോന്തി. തത്ഥ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തിഞാണം ഛന്നം അസാധാരണഞാണാനം അഞ്ഞതരന്തി ന ഗഹിതം. ആസവക്ഖയേന വാ ആസവക്ഖയന്തി യം തഥാഗതസ്സ ആസവക്ഖയേന സദ്ധിം സാവകസ്സ ആസവക്ഖയം പടിച്ച വത്തബ്ബം സിയാ നാനാകരണം, തം നത്ഥി. വിമുത്തിയാ വാ വിമുത്തിന്തി പദേപി ഏസേവ നയോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവ.

൩൫൬. ഇദാനി യം സകവാദിനാ ‘‘ആസവാനം ഖയേ ഞാണം സാധാരണ’’ന്തി അനുഞ്ഞാതം, തേന സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ സേസാനമ്പി സാധാരണഭാവം പുച്ഛിതും പുന ആസവാനം ഖയേതിആദയോ പരവാദിപഞ്ഹാവ ഹോന്തി. തേസം വിസ്സജ്ജനേ സകവാദിനാ ആസവക്ഖയേ വിസേസാഭാവേന തം ഞാണം സാധാരണന്തി അനുഞ്ഞാതം. ഇതരേസുപി വിസേസാഭാവേന സാധാരണതാ പടിക്ഖിത്താ. പുന ഠാനാട്ഠാനാദീനം ആസവക്ഖയേനേവ സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ അസാധാരണപുച്ഛാ പരവാദിസ്സേവ. തത്ഥ ആസവക്ഖയഞാണേ പടിക്ഖേപോ, സേസേസു ച പടിഞ്ഞാ സകവാദിസ്സ. തതോ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തേന സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ അസാധാരണപുച്ഛാ പരവാദിസ്സ. സാ സങ്ഖിപിത്വാ ദസ്സിതാ. തഥാപി ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തേ പടിഞ്ഞാ, സേസേസു ച പടിക്ഖേപോ സകവാദിസ്സ. തതോ ഠാനാട്ഠാനാദീഹി സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തസ്സ സാധാരണപുച്ഛാ പരവാദിസ്സ. സാപി സങ്ഖിപിത്വാവ ദസ്സിതാ. തത്ഥ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തേ പടിക്ഖേപോ. സേസേസു ച പടിഞ്ഞാ സകവാദിസ്സാതി.

ബലകഥാവണ്ണനാ.