൯. അനുപുബ്ബാഭിസമയകഥാവണ്ണനാ

൩൩൯. ഇദാനി അനുപുബ്ബാഭിസമയകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യേസം –

‘‘അനുപുബ്ബേന മേധാവീ, ഥോകം ഥോകം ഖണേ ഖണേ;

കമ്മാരോ രജതസ്സേവ, നിദ്ധമേ മലമത്തനോ’’തി. (ധ. പ. ൨൩൯) –

ആദീനി സുത്താനി അയോനിസോ ഗഹേത്വാ ‘‘സോതാപത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ ഏകച്ചേ കിലേസേ ദുക്ഖദസ്സനേന പജഹതി, ഏകച്ചേ സമുദയനിരോധമഗ്ഗദസ്സനേന, തഥാ സേസാപീതി ഏവം സോളസഹി കോട്ഠാസേഹി അനുപുബ്ബേന കിലേസപ്പഹാനം കത്വാ അരഹത്തപടിലാഭോ ഹോതീ’’തി ഏവരൂപാ നാനാഭിസമയലദ്ധി ഉപ്പന്നാ, സേയ്യഥാപി ഏതരഹി അന്ധകസബ്ബത്ഥികസമ്മിതിയഭദ്രയാനികാനം; തേസം ലദ്ധിവിവേചനത്ഥം അനുപുബ്ബാഭിസമയോതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അനുപുബ്ബേന സോതാപത്തിമഗ്ഗന്തി പുട്ഠോ പന ഏകസ്സ മഗ്ഗസ്സ ബഹുഭാവാപത്തിഭയേന പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ ദുക്ഖദസ്സനാദിവസേന പടിജാനാതി. താനി വാ ചത്താരിപി ഞാണാനി ഏകോ സോതാപത്തിമഗ്ഗോയേവാതി പടിജാനാതി, ഫലം പന ഏകമേവ ഇച്ഛതി, തസ്മാ പടിക്ഖിപതി. സകദാഗാമിമഗ്ഗാദീസുപി ഏസേവ നയോ.

൩൪൪. മഗ്ഗേ ദിട്ഠേ ഫലേ ഠിതോതി പഞ്ഹേ യസ്മാ ദുക്ഖദസ്സനാദീഹി ദസ്സനം അപരിനിട്ഠിതം, മഗ്ഗദസ്സനേന പരിനിട്ഠിതം നാമ ഹോതി, തദാ സോ ഫലേ ഠിതോതി സങ്ഖം ഗച്ഛതി, തസ്മാ പടിജാനാതി.

൩൪൫. ദുക്ഖേ ദിട്ഠേ ചത്താരി സച്ചാനീതി പുച്ഛാ പരവാദിസ്സ, ഏകാഭിസമയവസേന പടിഞ്ഞാ സകവാദിസ്സ. പുന ദുക്ഖസച്ചം ചത്താരി സച്ചാനീതി അനുയോഗേ ചതുന്നമ്പി നാനാസഭാവത്താ പടിക്ഖേപോ തസ്സേവ.

രൂപക്ഖന്ധേ അനിച്ചതോ ദിട്ഠേതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, സമുദ്ദതോ ഏകബിന്ദുസ്സ രസേ പടിവിദ്ധേ സേസഉദകസ്സ പടിവേധോ വിയ ഏകധമ്മേ അനിച്ചാദിതോ പടിവിദ്ധേ സബ്ബേപി പടിവിദ്ധാ ഹോന്തീതി ലദ്ധിയാ പടിഞ്ഞാ പരവാദിസ്സ.

ചതൂഹി ഞാണേഹീതി ദുക്ഖേ ഞാണാദീഹി. അട്ഠഹി ഞാണേഹീതി സാവകാനം സാധാരണേഹി സച്ചഞാണേഹി ചേവ പടിസമ്ഭിദാഞാണേഹി ച. ദ്വാദസഹി ഞാണേഹീതി ദ്വാദസങ്ഗപടിച്ചസമുപ്പാദഞാണേഹി. ചതുചത്താരീസായ ഞാണേഹീതി ‘‘ജരാമരണേ ഞാണം, ജരാമരണസമുദയേ ഞാണ’’ന്തി ഏവം നിദാനവഗ്ഗേ വുത്തഞാണേഹി. സത്തസത്തതിയാ ഞാണേഹീതി ‘‘ജരാമരണം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം ഖയധമ്മം വയധമ്മം വിരാഗധമ്മം നിരോധധമ്മ’’ന്തി (സം. നി. ൨.൨൦) ഏവം തത്ഥേവ വുത്തഞാണേഹി. സേസമേത്ഥ പാളിനയേനേവ വേദിതബ്ബം സദ്ധിം സുത്തസാധനേനാതി.

അനുപുബ്ബാഭിസമയകഥാവണ്ണനാ.