൯. ഖിപ്പനിസന്തിസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൯. നവമേ ഖിപ്പം നിസാമയതി ഉപധാരേതീതി ഖിപ്പനിസന്തി. സുഗ്ഗഹിതം കത്വാ ഗണ്ഹാതീതി സുഗ്ഗഹിതഗ്ഗാഹീ. അത്ഥകുസലോതി അട്ഠകഥായ ഛേകോ. ധമ്മകുസലോതി പാളിയം ഛേകോ. നിരുത്തികുസലോതി നിരുത്തിവചനേസു ഛേകോ. ബ്യഞ്ജനകുസലോതി അക്ഖരപ്പഭേദേ ഛേകോ. പുബ്ബാപരകുസലോതി അത്ഥപുബ്ബാപരം, ധമ്മപുബ്ബാപരം, അക്ഖരപുബ്ബാപരം, ബ്യഞ്ജനപുബ്ബാപരം, അനുസന്ധിപുബ്ബാപരന്തി ഇമസ്മിം പഞ്ചവിധേ പുബ്ബാപരേ ഛേകോ. തത്ഥ അത്ഥപുബ്ബാപരകുസലോതി ഹേട്ഠാ അത്ഥേന ഉപരി അത്ഥം ജാനാതി, ഉപരി അത്ഥേന ഹേട്ഠാ അത്ഥം ജാനാതി. കഥം? സോ ഹി ഹേട്ഠാ അത്ഥം ഠപേത്വാ ഉപരി അത്ഥേ വുത്തേ ‘‘ഹേട്ഠാ അത്ഥോ അത്ഥീ’’തി ജാനാതി. ഉപരി അത്ഥം ഠപേത്വാ ഹേട്ഠാ അത്ഥേ വുത്തേപി ‘‘ഉപരി അത്ഥോ അത്ഥീ’’തി ജാനാതി. ഉഭതോ ഠപേത്വാ മജ്ഝേ അത്ഥേ വുത്തേ ‘‘ഉഭതോ അത്ഥോ അത്ഥീ’’തി ജാനാതി. മജ്ഝേ അത്ഥം ഠപേത്വാ ഉഭതോഭാഗേസു അത്ഥേ വുത്തേ ‘‘മജ്ഝേ അത്ഥോ അത്ഥീ’’തി ജാനാതി. ധമ്മപുബ്ബാപരാദീസുപി ഏസേവ നയോ. അനുസന്ധിപുബ്ബാപരേ പന സീലം ആദിം കത്വാ ആരദ്ധേ സുത്തന്തേ മത്ഥകേ ഛസു അഭിഞ്ഞാസു ആഗതാസു ‘‘യഥാനുസന്ധിം യഥാനുപരിച്ഛേദം സുത്തന്തോ ഗതോ’’തി ജാനാതി. ദിട്ഠിവസേന ആരദ്ധേ ഉപരി സച്ചേസു ആഗതേസുപി ‘‘യഥാനുസന്ധിനാ ഗതോ’’തി ജാനാതി. കലഹഭണ്ഡനവസേന ആരദ്ധേ ഉപരി സാരണീയധമ്മേസു ആഗതേസുപി, ദ്വത്തിംസതിരച്ഛാനകഥാവസേന ആരദ്ധേ ഉപരി ദസകഥാവത്ഥൂസു (അ. നി. ൧൦.൬൯; ഉദാ.൩൧) ആഗതേസുപി ‘‘യഥാനുസന്ധിനാ ഗതോ’’തി ജാനാതീതി.