൧. അവജാനാതിസുത്തവണ്ണനാ

൧൪൧. പഞ്ചമസ്സ പഠമേ സംവാസേനാതി ഏകതോവാസേന. ആദേയ്യമുഖോതി ആദിയനമുഖോ, ഗഹണമുഖോതി അത്ഥോ. തമേനം ദത്വാ അവജാനാതീതി ‘‘അയം ദിന്നം പടിഗ്ഗഹേതുമേവ ജാനാതീ’’തി ഏവം അവമഞ്ഞതി. തമേനം സംവാസേന അവജാനാതീതി അപ്പമത്തകേ കിസ്മിഞ്ചിദേവ കുജ്ഝിത്വാ ‘‘ജാനാമഹം തയാ കതകമ്മം, ഏത്തകം അദ്ധാനം അഹം കിം കരോന്തോ വസിം, നനു തുയ്ഹമേവ കതാകതം വീമംസന്തോ’’തിആദീനി വത്താ ഹോതി. അഥ ഇതരോ ‘‘അദ്ധാ കോചി മയ്ഹം ദോസോ ഭവിസ്സതീ’’തി കിഞ്ചി പടിപ്ഫരിതും ന സക്കോതി. തം ഖിപ്പഞ്ഞേവ അധിമുച്ചിതാ ഹോതീതി തം വണ്ണം വാ അവണ്ണം വാ സീഘമേവ സദ്ദഹതി. സദ്ദഹനട്ഠേന ഹി ആദാനേന ഏസ ആദിയനമുഖോതി വുത്തോ. ആധേയ്യമുഖോതി പാളിയാ പന ഠപിതമുഖോതി അത്ഥോ. മഗ്ഗേ ഖടആവാടോ വിയ ആഗതാഗതം ഉദകം വണ്ണം വാ അവണ്ണം വാ സദ്ദഹനവസേന സമ്പടിച്ഛിതും ഠപിതമുഖോതി വുത്തം ഹോതി.

ഇത്തരസദ്ധോതി പരിത്തകസദ്ധോ. കുസലാകുസലേ ധമ്മേ ന ജാനാതീതിആദീസു കുസലേ ധമ്മേ ‘‘ഇമേ കുസലാ’’തി ന ജാനാതി, അകുസലേ ധമ്മേ ‘‘ഇമേ അകുസലാ’’തി ന ജാനാതി. തഥാ സാവജ്ജേ സദോസധമ്മേ ‘‘ഇമേ സാവജ്ജാ’’തി, അനവജ്ജേ ച നിദ്ദോസധമ്മേ ‘‘ഇമേ അനവജ്ജാ’’തി, ഹീനേ ഹീനാതി, പണീതേ പണീതാതി. കണ്ഹസുക്കസപ്പടിഭാഗേതി ‘‘ഇമേ കണ്ഹാ സുക്കേ പടിബാഹേത്വാ ഠിതത്താ സപ്പടിഭാഗാ നാമ, ഇമേ ച സുക്കാ കണ്ഹേ പടിബാഹിത്വാ ഠിതത്താ സപ്പടിഭാഗാ’’തി ന ജാനാതി.